dest

دەست

er.(-î; eğik: dêst)ayrıcaherwiha: des

KökenKokkrş. Far. dast, Pehl. dast, Av. zasta-

1
El
Qîzkê destê xwe avête Mihemmed Xan
Kız elini Muhammed Han'a dokundurdu.
Aşiq dest bi lêxistina sazê xwe kir
Âşık sazını çalmaya başladı.
Ewî û giregirê sînota xwe va şîret li Memê dikirin, wekî Mem destê xwe ji vê yekê bikşîne
Kendisi ve meclisinin ileri gelenleri, Mem'e bu sevdadan el çekmesi için nasihat ediyorlardı.
Lawo, heta biharê, wekî ga dest te neket, min girêde!
Oğlum, bahara kadar eğer eline bir öküz geçmezse, beni sabana bağla!
Hinek nan yanê hinek goşt dest dixe
Biraz ekmek yahut biraz et temin ediyor.
Gundê me bi destê Hemo hatiye şewitandin
Köyümüz Hemo'nun eliyle yakıldı.
Çi zirar hatiye serê Ûsib ji destê bira ye
Yusuf'un başına gelen her ne zarar varsa kardeşlerinin yüzündendir.
2
(kat, takım) bir takım elbise: - destek cil: bir takım elbise
Dikeve ser terzî, destek cilê efendiyan ji xwe ra difesilîne
Terziye varıp kendine bey takımına layık bir takım elbise diktiriyor.
3
(oyunlarda) el, tur, hamle (satranç, kâğıt vb.)
Bekir dîna xwe dayê, ma du dest Memê ji mîr bibe
Bekir dikkat etti ki Mem'in miri yenmesine (satrançta) iki hamle kalmış.

Deyimler ve öbeklerBiwêj û komepeyv

dest avêtin[e]... (Bkz.Binêre destavêtin) a) el uzatmak, dokunmak; b) başlamak, el atmak (EşanlamlıHevwate: dest pê kirin, çeng I);

dest-dest bir anda, çabucak, göz açıp kapayıncaya dek;

dest ji tiştekî kişandin bir şeyden el çekmek, vazgeçmek, feragat etmek (EşanlamlıHevwate: dev jê berdan, terk kirin);

dest ketin ele geçmek, nasip olmak, temin edilmek;

dest pê bûn / kirin başlamak / başlatmak (EşanlamlıHevwate: dest avêtin);

destê yekî sar bûn bir şeyden hevesi kaçmak, eli soğumak, şaşkına dönmek;

dest xistin elde etmek, tedarik etmek, ele geçirmek (EşanlamlıHevwate: bi dest xistin);

dest xwe çûn elden ayaktan düşmek, bitap düşmek, takatten kesilmek;

bi destê... ... vasıtasıyla, ... eliyle (edilgen fail);

ji destê... ... yüzünden, ... elinden, ... sebebiyle.