D د

807 madde807 serbêje

-

-daed.İçinde, -de, -da (bulunma hâli)
-darsonekİsim ve sıfatlara eklenerek 'sahip olan, tutan, koruyan…

da

dabağ.-sin diye, -mesi için, ta ki (+ istek kipi)
da kubağ.→ da
dabdiş.Gelenek, görenek, âdet
dabarandinf. gçl.→ dakêşan
dabarînf. gçsz.Sağanak gibi boşalmak, yukarıdan aşağıya bardaktan…
dabaşdiş.Konu, mevzu, bahis
dabendîdiş.Bağımlılık, tabi olma, aşağıdan bağlılık hâli
daberizînf. gçsz.Aşağı kaymak, çökmek, heyelan etmek, göçmek
dabeşdiş.Bölüm, pay, kısım
dabeşbûnf. gçsz.Bölünmek, parçalara ayrılmak, taksim olmak
dabeşkarer. & diş.→ belavkar
dabeşkerer.Bölüştürücü, taksim eden, dağıtıcı; matematikte bölen
dabeşkerîdiş.Bölüşümcülük, taksim etme faaliyeti
dabeşkirinf. gçl.Bölmek, taksim etmek, paylaştırmak, bölüştürmek
dabinartinf. gçl.Ağaç dikmek; bayrak dikmek, göndere çekmek
dabînsf.Sağlanmış, temin edilmiş
dabînkerer. & diş.Sağlayıcı
dabînkirindiş.Temin etme, sağlama, tedarik etme, gereksinimleri karşılama…
daçekdiş.Edat, ilgeç
daçekîsf.Edatsal, ilgeçle ilgili, edat öbeğine ait
daçikandinf. gçl.Ağaç veya fidan dikmek
daddiş.Adalet, hak, tüze, hakkaniyet, doğruluk ve kanun dengesi
dadanf. gçl.Yakmak, tutuşturmak (soba, ocak, ateş)
dadgehdiş.Mahkeme, yargı yeri, adliye; (edebî ve klasik dilde) divan…
dadgeha bilinddiş.Yüksek mahkeme, temyiz mahkemesi, yargıtay
dadgeha destûrîdiş.Anayasa mahkemesi
dadgehîsf.Adli, mahkemeye ilişkin, mahkeme kararına dayanan
dadgehkirindiş.Yargılama, mahkeme etme
dadgerer. & diş.Hâkim, yargıç
dadîsf.Adli, yargıya ilişkin
dadmendsf.Adil, hakkaniyetli, adaletli
dadmendîdiş.Adalet, hakkaniyet, doğruluk ve tüze dengesi
dadnaser. & diş.Hukukçu, adalet uzmanı, jurist; kanun ve hak teorisi uzmanı
dadnasîdiş.Hukuk bilimi, içtihat ilmi, fıkıh ve hukuk felsefesi
dadparêzer. & diş.Avukat, savunman, adalet koruyucusu; davada hakkı savunan vekil
dadparêzîdiş.Avukatlık, savunmanlık mesleği
dadperwersf.Adaletsever, hakkaniyetli, adaleti üstün tutan yönetici veya…
dadperwerîdiş.Adaletseverlik, hakkaniyet, adaleti tesis etme erdemi
dadpirser.Yargıç, hâkim, sorgu hâkimi
dadwerer. & diş.Hâkim, yargıç; mahkemede adaleti tesis eden ve hüküm veren…
dadwerîdiş.Yargı, hâkimlik, adalet mekanizması; yargı erki ve yargılama…
dafdiş.Tuzak, kapan; kuş veya vahşi hayvan yakalamak için kurulan…
dafirînf. gçsz.Aşağı süzülerek uçmak, inişe geçmek, konmak
dafvedanf. gçl.→ kemîndanîn
dagerandinf. gçl.Yoldan çevirmek, saptırmak, yoldan çıkarmak
dagerînf. gçsz.Dönmek, yön değiştirmek, göçmek
dagira. & sf.İşgal, zapt
dagirkerer. & diş.İşgalci, istilacı, bir ülkeyi zorla zapt eden güç veya kimse
dagirkerîdiş.İşgal, istila, zapt etme, egemenlik altına alma fiili
dagirkirindiş. & f. gçl.İşgal etmek, zorla ele geçirmek, istila etmek, zaptetmek
dagirtinf. gçl.Doldurmak (kap, kuyu, çukur vb.)
dahatdiş.Gelir, irat, hasılat
dahatinf. gçsz. & diş.Aşağı inmek, alçalmak, süzülmek
dahênandiş.Buluş, icat; yaratma
dahiştinf. gçl.Aşağı sarkıtmak, kuyuya veya aşağıya salmak (kova vb.)
daikdiş.→ dê I
dajotinf. gçl.Sürmek, sevk etmek; devam ettirmek, sürdürmek
dakanf. gçsz.İnmek, alçalmak, batmak (güneş)
daketinf. gçsz.İnmek (binek hayvanından, araçtan)
dakêşanf. gçl.Aşağı çekmek, indirmek; tahliye etmek, eksiltmek
dakirinf. gçl.İndirmek (yükü sırttan veya hayvandan), boşaltmak
daler.Büyük yırtıcı kuşların genel adı
daliqandinf. gçl.Asmak, sarkıtmak, yukarıdan aşağıya sarkıtarak asmak
daliqînf. gçsz.→ daliqandin
dalistinf. gçl.Yalamak, yalayarak temizlemek
damezrandinf. gçl.Kurmak, tesis etmek, temelini atmak, ihdas etmek
damezrînerer. & diş.Kurucu
damêndiş.→ binar
damirandinf. gçl.Söndürmek (ateş, ışık); yatıştırmak, teskin etmek, dindirmek…
damirînf. gçsz.Sönmek (ateş); yatışmak, dinmek, sakinleşmek…
danIf. gçl.Vermek; ödemek; teslim etmek
danIIer.Tahıl, dövülmüş buğday, yarma, aşurelik buğday, dane
danIIIer.Vakit, zaman, çağ, öğün
danasîndiş.Tanıtım, takdim, tanıtma
danediş.Tane, tohum
danegehdiş.Veri tabanı (database)
danerer.Yazar, müellif, telif eden, oluşturan
danezandiş.Bildiri, bildirge, beyanname, manifesto
danhevdiş.Derleme, toplama, koleksiyon, biriktirme
daniştekdiş.Oturak, tabure, sandalye; oturulacak yer veya zemin
daniştinf. gçsz.Oturmak, tünemek; konaklamak, yerleşmek
danînf. gçl.Koymak, bırakmak, yerleştirmek
dankdiş.Kutu, veri haznesi, kapsayıcı
danpêdandiş.İtiraf, kabullenme, tasdik, onaylama
danûdiş.Bulgur yapmak için kaynatılmış buğday, diş buğdayı
danûstandindiş.Alışveriş, ticaret, muamele
dapîrdiş.Büyükanne, nine, koca ana
dapîrokdiş.Ninecik, sevimli büyükanne; çocuk dilinde sevgi ifadesi
dapîroşkdiş.→ pêrtevînk
daqurtandinf. gçl.Yutmak, bir hamlede boğazından aşağı indirmek
darIdiş.Ağaç (canlı ağaç)
darIIdiş.Darağacı, idam sehpası
darasf. & er.Varlıklı, zengin, güç sahibi
daraxaçer.→ sêpî
darazdiş.(Huk. & Fel.) Yargı, hüküm, muhakeme, yargılama erki
darbediş.→ derb
darberûdiş.→ mazî
darbestdiş.Tabut, cenaze sediri, salaca
darbidersf.Kapı kapı dolaşan, derbeder; yurtsuz, perişan, sürgün
darbirer.Oduncu, ağaç kesici kimse; ormandan kereste kesen işçi
darçandinf. gçl.→ keskkirin
darçîndiş.Tarçın (baharat)
dardakirinf. gçl.Asmak, idam etmek, darağacına çekmek
darêjbarsf.Biçimlendirilebilir, kalıba dökülebilir, tasarlanabilir…
darêjkarîdiş.Tasarım, dizayn, kurgu sanatı
darêjkerer. & diş.Tasarımcı, kurgulayıcı, kalıpçı; dizayn yapan uzman
darêjtinf. gçl.Biçimlendirmek, kalıba dökmek, metin kurgulamak, tasarlamak
daristandiş.Orman, koruluk, ağaçlık alan
daristanîsf.Ormana ait, ormanlık alanda yetişen veya yaşayan
daristanvaner.Ormancı, orman muhafızı, ağaç koruyucusu
daristanvanîdiş.Ormancılık mesleği, orman yönetimi ve korumacılığı
darizandinf. gçl.Hukuk. Yargılamak, mahkeme etmek, muhakeme etmek
darînsf.Ahşap, tahta (ağaçtan yapılmış)
darkêşîdiş.→ êzingvanî
darmaler.Çatı ana kirişi, evin tavanını tutan büyük kalas
darmalîdiş.→ qelen
darnekoldiş.→ kutkut
darpêşer.→ necar
darşixrediş.→ îşk
darûkdiş.→ kac
darvekirinf. gçl.→ dardakirin
darxanediş.Kereste atölyesi, marangozhane, odunluk
darxistinf. gçl.→ li dar xistin
dasdiş.Orak
dasîdiş.→ stirî
daspakdiş.Orak siperliği, ekin parmaklığı; ekin biçerken sol elin…
dastandarsf.Destansı, destan sahibi, dilden dile dolaşan epik özellikli
dastrukdiş.→ dersok
daûranf. gçl.→ daqurtandin
davandiş.Etek, etek ucu; dağın eteği
davanlêxistindiş. & f. gçl.Eteklerini toplayıp işe koyulmak veya hızla kaçmak
daweşandinf. gçl.Silkmek, silkelemek, çırpmak; sallamak
dawetdiş.Düğün, dernek, şenlik, düğün halayı; def û dawet (def û dewat)…
dawîdiş. & zf.Son, nihayet, akıbet, netice
dawînsf.Sonuncu, en son, nihai
dawînîdiş.Sonluk, nihayet, akıbet; bir şeyin varacağı son nokta
daxdiş.Dağ, hayvanlara kızgın demirle vurulan damga
daxistinf. gçl.Aşağı indirmek, indirmek
daxuyanîdiş.Açıklama, beyanat, bildiri, manifesto
daxwarinf. gçl.Boyun eğmek, geri adım atmak, taviz vermek
daxwazdiş.İstek, dilek, arzu, talep, rica
daxwaznamediş.Dilekçe
dayikdiş.Anne, ana, valide
dayikîzf.→ dayîkane
dayinIdiş.Hediye, armağan, bahşiş
dayinIIdiş.Sütanne, dadı
dayirediş.→ def I
dayîkanesf. & zf.Annece, anneye yakışır şekilde, anaç, şefkat dolu
dayîktîdiş.Annelik makamı, annelik duygusu ve görevi
dazdiş.→ melexan

de

deünl.Haydi!, hele!, haydi bakalım! (teşvik ve gayret ünlemi)
debaner. & sf.Kılıç ve hançer yapımında kullanılan kaliteli çelik, Şam çeliği
debançediş.Tabanca
debardiş.Geçim, maişet, rızık, dirlik
debirandinf. gçl.Geçindirmek, beslemek, iaşe etmek
debirînf. gçsz.Yaşamak, hayatta kalmak, mecali olmak
deboxer.→ çermker
deboxxanediş.→ çermxane
debûşdiş.Reçine, ağaç sakızı, pelesenk
dediker. & diş.Dilsiz kimse
defIdiş.Tef, zilli tef, bendir
defIIdiş.Savma, defetme, uzaklaştırma
defandiş.Nefes, soluk; lahza, an
defçîer.Defçi, bendir veya erbane çalan halk müzisyeni
defikdiş.Kaval deliği; nefesli sazların ses deliği; düdük
defîsf.→ erbaneyî
defjener.→ defçî
defterdiş.Defter, kayıt defteri; cüzdan
defterxanediş.Sicil dairesi, kütük ve arşiv odası, divan defterliği
degmesf. & zf.Nadir, ender, az rastlanan; pek seyrek
dehsayıOn, 10 sayısı
dehemsayıOnuncu
dehfdiş.İtiş, itme
dehfdandiş. & f. gçl.İtmek, kakmak, ileriye veya geriye doğru güçle sürmek
dehîzdiş.→ pêşxane
dehldiş.Koru, akarsu kenarındaki sık ağaçlık ve çalılık alan, ağaçlık…
dehlikdiş.→ newal
deholdiş.Davul, büyük kös
deholjener.→ diholkut
dehşer.→ kurik
dejdiş.Sızı, sancı, acı
dekdiş.Hile, düzen, tuzak
dekbazer. & sf.Hilekâr, düzenbaz, dolandırıcı
deklarasyondiş.Bildirge, deklarasyon, beyanname
dekzansf. & er.→ hîlebaz
delalsf. & er.Aziz, kıymetli, sevgili, cana yakın, güzel
delalkoer.Nazlıca, şımarıkça sevilen tatlı çocuk veya yavru
delaver.Yunak, çamaşır yıkama yeri, su kenarındaki taşlık yıkanma…
delîler.Kanıt, delil, ispat belgesi
delîvdiş.Fırsat, imkân, elverişli ortam
delîvediş.Fırsat, imkân, uygun zaman ve şart, elverişli zemin
demdiş.Zaman, vakit, çağ, devir, mevsim, an
demardiş.Damar, sinir, kiriş
dembilokdiş.Dümbelek, darbuka (vurmalı çalgı)
dembûldiş.→ încas
demdirêjsf.Uzun süreli
demildestzf.Hemen, derhal
demjimêrdiş.Saat (cihaz veya zaman ölçüsü)
demkîsf.Geçici
demokrasîdiş.Demokrasi; halkın egemenliğine dayanan yönetim biçimi
demokratsf.Demokrat, demokrasiden yana olan
demokratîksf.Demokratik; demokrasi ilkelerine uygun
demsaldiş.Mevsim
dener.→ nîvro
dendikdiş.Çekirdek, tohum, meyve ve tahılların merkezinde bulunan tanecik
denger.Ses, seda, avaz
dengandindiş. & f. gçl.→ bilêvkirin
dengbêjer.Dengbêj, geleneksel Kürt destan ve stran anlatıcısı, halk ozanı
dengbêjîdiş.Dengbêjlik, halk ozanlığı; destan ve klamları ezgili ve makamla…
dengdandiş.Oy verme, oylama, seçimde oy kullanma
dengdardiş. & sf.Ünsüz harf, sessiz harf; sesi olan, gürültülü, yankı uyandıran
dengdarîdiş.Seslilik durumu, gürültülülük; fonetikte ünsüzler sistemi
dengdêrdiş. & sf.Sesli harf, ünlü
dengnaser. & diş.→ muzîkolog
dengnasîdiş.Fonetik, sesbilim; dildeki seslerin oluşumunu ve özelliklerini…
dengnûser.Fonetik yazım, ses transkripsiyonu yapan kâtip veya sistem
dengpêldiş.Ses dalgası, akustik titreşim dalgası
dengsazer. & diş.Besteci, kompozitör; müzik eserini inşa eden sanatçı
dengsazîdiş.Bestecilik, müzik kompozisyonu sanatı
dengûbasdiş. çoğ.Haber, havadis, duyum
dengvebûndiş.→ protesto
dengvedandiş. & f. gçl.Yankılanmak, akis bulmak, çınlamak; toplumda geniş yankı…
dengweşandiş.Podcast, sesli yayın, sesli bülten
dengxurtsf.→ qirikdar
dengxweşsf.Güzel sesli, yanık sesli, bülbül sesli okuyucu veya hanende
dengxweşîdiş.Güzel seslilik, hoş sadalılık, ses güzelliği
deper.Tahta, kalas, tahta levha
deqIdiş.Dövme, deriye iğneyle işlenen geleneksel süs deseni veya işaret
deqIIdiş.Metin, yazılı ibare; orijinal nüsha
deqîqediş.Dakika (zaman birimi)
derdiş. & zf.Kapı, eşik, çıkış
derametdiş.Gelir, kazanç, hasılat, hasat semeresi
deranînf. gçl.Dışarı çıkarmak; üretmek, imal etmek; tahliye etmek
deravdiş.Kıyı, su kenarı
derbdiş.Darbe, vuruş, yara, çentik
derbadersf.→ darbider
derbarêed.Hakkında
derbassf. & zf.Geçmiş, geçip gitmiş; geçme, atlatma, aşma; içeri girme
derbasbûnf. gçsz.Geçmek
derbasbûyîsf.→ rabirdû
derbasdarsf.Geçerli
derbasgehdiş.→ bor II
derbaskirinf. gçl.Geçirmek
derbenddiş.Derbent, dar dağ geçidi, sarp boğaz, vadi boğazı
derbendvaner.Boğaz bekçisi, geçit muhafızı, derbent koruyucusu
derçikdiş.Kapı eşiği
derçûnf. gçsz.Belirmek, görünmek
derder.Dert, keder, elem, kaygı, sıkıntı; acı, sızı
derdandiş.Kap, kacak, sahan, çanak; hazne
derddêrsf. & er.→ jankêş
derdordiş.Çevre, etraf, civar
derdperwersf. & er.Dertli, çilekeş, dert çeken; gam yüklenmiş kimse
derencdiş. çoğ.Merdiven, merdiven basamakları
derengsf. & zf.Geç, gecikmiş, vakitsiz
derengxistinf. gçl.→ paşvexistin
derewdiş.Yalan, hilaf, asılsız söz
derfetdiş.Fırsat, olanak, imkân
derfetdarîdiş.→ îmkandarî
dergeher.Büyük kapı, cümle kapısı, kale/şehir kapısı, giriş kapısı
dergelîdiş.Kanyon, boğaz, dar vadi, geçit
dergevaner. & diş.Kapıcı, kapı muhafızı, bevvap
dergistîsf. & er.→ destgirtî
dergûşdiş.Beşik, kundak
derhatinf. gçsz.Dışarı çıkmak, ayrılmak, savuşmak
derheqaed.Hakkında, -e dair, hususunda…
derhênerer.Yapımcı, prodüktör; film/tiyatro yönetmeni
derhênerîdiş.Yönetmenlik
derizandinf. gçl.Çatlatmak, yarmak
derizînf. gçsz.Çatlamak, yarılmak
derîer.Kapı (ev, oda, bahçe kapısı)
derketinf. gçsz.Dışarı çıkmak, ayrılmak, savuşmak
dermaler.Evin çevresi, avlusu; ev bahçesi, arka bahçe
dermaner.İlaç, çare, derman, sağaltıcı madde, merhem
dermanbexşsf.Şifa dağıtan, derman olan, deva veren
dermanfiroşer. & diş.İlaç satıcısı, eczane işletmecisi, aktar
dermankirinf. gçl.Tedavi etmek, sağaltmak, şifa vermek, iyileştirmek
dermannaser. & diş.Eczacı, farmakolog, ilaç bilimci
dermannasîdiş.Farmakoloji, ilaç bilimi; ilaçların etkilerini inceleyen tıp…
dermansazîdiş.Eczacılık, farmakoloji, ilaç yapım bilimi
dermanxanediş.Eczane
dernefîser.Tornavida
deroderosf.Evsiz barksız, yurtsuz, avare, serseri, göçebe dolaşan
derozediş.Dilencilik, sadaka toplama
derpêer.Don, iç donu, külot
dersdiş.Ders, öğrenim, talim, ibret
dersdarer. & diş.Öğretmen, muallim, ders veren
dersokdiş.Puşi, erkek baş örtüsü, boyun mendili
dersxanediş.Sınıf düzeyi, kademe
dertengdiş. & sf.Dar geçit, boğaz, koyak, kanyon
derûdordiş.→ derdor
derûndiş.İç âlem, iç dünya, batın, ruh, gönül
derûnîsf.Ruhsal, psikolojik; içsel
derûnnaser. & diş.Psikolog, ruhbilimci, insan ruhunu ve davranışlarını inceleyen…
derûnnasîdiş.Psikoloji, ruh bilimi
derûnzanîdiş.→ derûnnasî
dervezf. & ed.Dışarı, dışarısı, hariç
dervefirotindiş.→ hinardekirin
dervêşer.→ dewrêş
derwêşer.→ dewrêş
derwêşîdiş.→ evdaltî
derxistinf. gçl.Dışarı çıkarmak, tahliye etmek, uzaklaştırmak
derxûndiş.Kapak, tencere veya kap kapağı, örtü
deryadiş.Deniz, umman, engin su kütlesi
deryavaner. & diş.Denizci, kaptan, gemici, deniz yolculuğu yapan kimse
derzdiş.Çatlak, yarık, yırtık, gedik
derzendiş.Omurga, omur kemiği
derzîdiş.Dikiş iğnesi
derzîdankdiş.İğnelik, iğne yastığı
derzîlêdandiş.Aşılama, enjeksiyon, iğne yapma
derzîndiş.Düzine (on iki adetlik deste)
derzîvaner. & diş.Terzi, giysi diken veya onaran zanaatkâr
dester.El
dest û darer.Durum, ahval ve şerait, vaziyet, konum
destandiş.Destan, epik şiir
destanîsf.Destansı
destarer.El değirmeni, el taş değirmeni
destavdiş.Taharet, hela ihtiyacı; necaset/idrar için kibar tabir
destavêtindiş. & f. gçl.Saldırmak, tecavüz etmek, tasallut
destavxanediş.Tuvalet, hela, abdesthane
destbelavsf.Müsrif, savurgan, eli açık
destbenddiş.Kelepçe, bileklik; elleri bağlayan halka veya takı
destbikarsf. & zf.İşe koyulmuş, göreve başlamış, faal ve meşgul durumda
destbiraer.Ahretlik kardeş, kan kardeşi, candan dost
destbiraker.Kan kardeşi, ahretlik, can yoldaşı; el sıkışarak kardeşlik…
destbirakîdiş.Kan kardeşliği bağı, ahretlik dostluğu
destbiratîdiş.Kan kardeşliği, ahretlik dostluk, candan kardeşlik bağı
destconîer.Havan eli, dibek tokmağı
destdanandiş. & f. gçl.El koyma, zapt etme, müsadere etme
destdirêjer. & diş. & sf.Tecavüzkâr, mütecaviz, saldırgan
destdirêjîdiş.Saldırı, tecavüz, haddini aşma, zorbalık
destediş.Takım, grup, kurul, heyet
destecawunîdiş.→ mêkut
destedûdiş.Karasaban sapı, çiftçinin sabanı sürerken tuttuğu kulp/tutamak
destekardiş.→ lijne
destesersf.El konulmuş, zapt edilmiş
destewardiş.→ şûjin
destewextzf.Hemen, o anda, derhal, vakit geçirmeksizin
destgiransf.Eli ağır, uyuşuk, hantal, yavaş çalışan
destgirtîsf. & er.Nişanlı; eli tutulup söz kesilmiş kimse; tutuklu, eli bağlı
destgirtîtîdiş.Nişanlılık dönemi veya nişanlı olma durumu
destgîrkirindiş.→ binçavkirin
destgorkdiş.Eldiven
desthelsf.Eli yatkın, becerikli, elinden her iş gelen, hünerli
destheqdiş.Maaş, ücret, çalışma karşılığı, istihkak
desthilatdiş.İktidar, egemenlik, otorite, güç, yetki
desthilatdarsf. & er. & diş.İktidarda olan, egemen, hüküm süren
desthilatdarîdiş.İktidar, egemenlik, otorite, yönetim erk ve gücü
destikdiş.Sap, kulp, tutamak
destîer.Kabza, kucak, orakçının tek seferde kavradığı ekin demeti
destkarîdiş.Müdahale, manipülasyon, el atma, değiştirme
destkeftîdiş.Kazanım, elde edilen şey
destkêşsf.Yedekte çekilen (at)
destkêşîdiş.Atı dizgininden çekerek yedekte götürme eylemi
destkîser. & diş.Para kesesi, el kesesi
destkujer.Dinen meşru usulle (besmeleyle) kesilmemiş hayvan, murdar et…
destkurtsf. & er.Eli darda, yoksul, gücü yetersiz kimse
destkurtîdiş.Geçim darlığı, yoksulluk, imkânsızlık
destmaldiş.Mendil, cep mendili, el bezi
destmizddiş.Ücret, el emeği karşılığı, yevmiye
destmizgînîdiş.→ bexşîş
destnimêjdiş.Namaz abdesti, İslami taharet ve abdest
destnivîsdiş.El yazması, yazma eser
destnivîsardiş.El yazması nüsha, orijinal elyazması metin
destnîşandiş.İşaret, belirti, nişan
destnîşankirinf. gçl.Belirtmek, işaret etmek, tayin etmek, seçip belirlemek
destpêkdiş.Başlangıç, iptida, giriş
destpêkirinf. gçl. & diş.Başlamak
destpêkîsf.Başlangıç niteliğinde, ilk, preliminer
destpêşxerîdiş.Girişim, inisiyatif
destrengîner. & diş.→ lepker
destsifreer.→ pêşgîr
destşokdiş.Lavabo, el yıkama yeri
desttengsf.→ destkurt
desttengîdiş.→ feqîrî
desttêwerdandiş.→ destkarî
desttijîsf.Eli dolu (kazançla, başarıyla dönen)
destûrdiş.İzin, ruhsat, müsaade
destûra bingehîndiş.Anayasa, temel yasa
destûrdarsf.İzinli, ruhsatlı, resmi yetki veya icazet sahibi olan kimse
destûrdêrer. & diş.→ izindêr
destûrîsf.Anayasal
destûrnamediş.Tüzük, içtüzük, nizamname, izin belgesi
destvalasf.Eli boş, bir şey elde edemeden
destvalayîdiş.Eli boşluk, yoksulluk, çaresizlik, imkânsızlık
destvekirîsf.Cömert, eli açık, kerem sahibi, mürüvvetli insan
destvekirîtîdiş.Cömertlik, el açıklığı, kerem, ihsan bolluğu
destwerdandiş.Müdahale, karışma
destxetdiş.El yazısı; el yazması
destxwedazf.Derhal, hemencecik, o anda, vakit kaybetmeksizin
destyarsf. & er.→ berdest
deştdiş.Ova, yazı, kır, düzlük, bozkır
deştîer. & diş. & sf.Ovalı, ovada/düzlükte yaşayan kişi; ovaya ait
deştnasîdiş.Ova coğrafyası, ova ekolojisi bilimi
dever.Ağız
devalwasyondiş.Devalüasyon; resmi para biriminin yabancı paralar karşısında…
devbeşsf.Açgözlü, tamahkâr, cimri
devbikensf.→ pişirînok
devdînsf.Deli dolu, patavatsız, ağzına geleni söyleyen çatlak
deveIer. & diş.Deve (hayvan)
deveIIdiş.Ahır tabanındaki samanlı gübre, taş gibi sertleşmiş kemre/tezek…
devederyadiş.→ neheng
deverdiş.Yer, mekân, mahal
deverûzf.Yüzükoyun, kapaklanmış hâlde
devevalsf.Geveze, lafazan, çenesi düşük, sır tutamayan kimse
devgûsf.Ağzı bozuk, pis boğaz, küfürbaz
devistandiş.→ lêrî
devîdiş.Çalı, çalılık, makilik, bük, fundalık
devkîsf.Sözlü, ağızdan
devlokdiş.→ kelş
devokdiş.Ağız, şive, yöresel konuşma biçimi, diyalekt alt kolu
devvekirîsf.→ deveval
dewIer.Ayran, yayık ayranı; peynir altı suyu
dewIIdiş.Dava, kavga, çekişme, ihtilaf, nizâ
dewamdiş.Devam, süreklilik, kalıcılık
dewarer.Binek hayvanları…
dewatdiş.→ dawet
dewikdiş.→ dewjin
dewisandinf. gçl.Sıkıştırmak, basmak, ezmek, yoğurmak
dewîdiş.→ satil
dewjindiş.Sadeyağ veya tereyağı kaynatılırken üstünde toplanan köpük…
dewker.→ helgîn
dewldiş.Kova, helke, bakraç, su kovası
dewlçîer.Sakacı, su taşıyıcı; tulumbacı; Kova burcu
dewlemendsf.Zengin, varlıklı, varsıl, gani (hem maddi hem manevi)
dewlemendîdiş.Zenginlik, varlık, servet, gani olma hâli
dewletdiş.Devlet, ülke, memleket
dewletîsf.Devlete ait, devlet; resmî
dewnikdiş.→ dewjin
dewrêşer.Derviş, tekke ehli, kanaatkâr gezgin zahit
dewrîdiş.Tabak, sahan, servis tabağı
dewsdiş.Yer, konak, mevki, yurt
dexaletdiş.İltica, sığınma, himaye talebi, dehalet
dexessf. & er.Haset, kıskanç, çekemez
dexesîdiş.Hasetlik, kıskançlık, çekememezlik
dexîlîdiş.→ çikûsî
dexler.Tahıl, buğdaygiller, zahire
deyer.Ses, sada, seda, nefes, cevap
deydikdiş.Salıncak
deykdiş.→ dê I
deyner.Borç, zimmet
deyndarer. & diş. & sf.Borçlu, medyun
dezgehdiş.Marangoz tezgâhı, tezgâh; atölye, işlik
dezgiransf. & er.→ destgirtî
dezîer.Dikiş ipliği, tire, pamuk ipliği

dê

dêIdiş.Anne, ana, valide
dêIIparç.Gelecek zaman eki…
dê û bavçoğ.Anne ve baba, ebeveyn
dêdikdiş.Dalak (iç organ)
dêjnikdiş.Tere, bahçe teresi (Lepidium sativum)
dêlIdiş.Kurt, köpek, çakal vb. etçil hayvanların dişisi
dêlIIdiş.Kuyruk (özellikle hayvan kuyruğu)
dêlIIIed.Yerine, -in yerine, bedeline
dêlegurdiş.Dişi kurt
dêlesediş.Kancık, dişi köpek
dêleşêrdiş.Dişi aslan
dêlikdiş.Dişi köpek, kancık
dêmIdiş.Kıraç arazi, susuz tarla, kuru tarım…
dêmIIer.Yanak, elmacık kemiği ve yüz çehresi, sima
dêmarîdiş.Üvey anne, babanın diğer karısı
dêmendiş.→ rûçik
dêmqemersf.Yağız çehreli, esmer tenli, buğday benizli
dêrdiş.Kilise
dêransf.Talihsiz, bahtsız, felakete uğramış, çilekeş
dêrandinf. gçl.Harman savurmak, kalburlamak
dêrediş.Dêra…
dêrînsf.Eski, kadim, köklü
dêtîdiş.Annelik, analık vasfı veya duygusu
dêûbavçoğ.→ dê û bav
dêvlaed.→ dêl III
dêwer.Dev, ifrit, gulyabani, devasa canavar
dêwasasf.→ qerase

di

died.İçinde, -de/-da; ile; hakkında…
dibistandiş.Okul, ilkokul, mektep
dibistanîdiş.→ kolejî
didaner.Diş; köpek dişi, yılanın zehir dişi
didiwansayı→ duyem
didiyêsayı→ duyem
diduyansayı→ duyem
didûsayıİki; tek başına ve bağımsız kullanım biçimidir; isim…
difndiş.Burun
difnbilindsf.Burnu havada, kibirli, mağrur, kendini beğenmiş
digeled.İle, beraber, birlikte
dihîzf.→ duh
diholdiş.→ dehol
diholjendiş.→ diholkut
diholkuter.Davulcu, kös çalan sazende
dijsf. & ed. & önekKarşıt, zıt, aleyhte; muhalif; anti-…
dijbersf.Karşıt, muhalif, karşı cephede yer alan
dijberîdiş.Karşıtlık, muhalefet, antitezi oluşturma hâli
dijbêjîdiş.→ paradoks
dijgûnsf.Yoksul, fakir, muhtaç
dijgûnîdiş.Yoksulluk, sefalet, düşkünlük, perişanlık
dijîed.Karşı, aleyhinde
dijminer. & diş.Düşman, hasım, yağı
dijminatîdiş.Düşmanlık, husumet, adavet; kin ve nefret besleme hâli
dijûnIer. çoğ.Küfür, sövgü, hakaret, kötü söz
dijûnIIsf.Kirli, pasaklı, yıkanmamış, bitli veya kokuşmuş (giysi)
dijwarsf.Zor, çetin, meşakkatli
dijwarîdiş.Zorluk, güçlük, çetinlik, meşakkat
dikakçoğ.Sebzeler, yeşillikler, bostan mahsulleri
dikandiş.Dükkân, mağaza, bakkaliye
dikançîer. & diş.→ dikandar
dikandarer. & diş.Dükkâncı, bakkal, esnaf, dükkân sahibi
dikandarîdiş.→ esnafî
diler.Kalp, yürek, gönül
dil pê ve bûnf. gçsz.Acımak, merhamet duymak, insafa gelmek
dilawersf.Yiğit, cesur, yürekli
dilbirînsf. & er.→ cegerxwîn
dilbrîndarsf.→ jandil
dilçakîdiş.Temiz yüreklilik, iyilikseverlik, alicenaplık, gönül zenginliği
dildarsf. & er. & diş.Âşık, sevdalı, tutkun; sevgili
dildarîdiş.Aşk, sevda, sevgililik, muhabbet
dilêşdiş.Yürek acısı, dert, keder, elem; yürek yakan acı olay
dilgermsf. & er.Sıcakkanlı, cana yakın, samimi, içten davranan kimse
dilgermîdiş.Sıcakkanlılık, içtenlik, samimiyet, cana yakınlık
dilgeşsf.Gönlü ferah, neşeli, içi aydınlık, hayat dolu kimse
diliker.İskambilde kupa rengi, yürek simgeli kâğıt serisi
dilketîsf. & er. & diş.Sevgili, maşuk
dilkevirsf. & er.Taş yürekli, merhametsiz, acımasız kimse
dilkêşsf.Çekici, alımlı, cazip
dilkêşîdiş.Çekicilik, cazibe, albeni
dilmayîsf.Kırgın, gücenmiş, küskün, incinmiş
dilmayîndiş.→ gazincdarî
dilmesf.Rafadan, kayısı kıvamında haşlanmış (yumurta)
dilnizmsf.Alçakgönüllü, mütevazı
dilnizmîdiş.Alçakgönüllülük, tevazu
dilopdiş.Damla, su damlası
dilopekdiş.Damlalık, serum aygıtı
dilopikdiş.→ libik
dilovansf.Şefkatli, sevecen, müşfik
dilovanîdiş.Şefkat, sevecenlik
dilpaksf.Temiz kalpli, saf, samimi, içi dışı bir
dilpakîdiş.Kalp temizliği, samimiyet, halislik
dilpaqijîdiş.Doğruluk, dürüstlük, niyet paklığı
dilpolasf.→ biryardar
dilqediş.Şekil, biçim, suret
dilrehetsf.→ mendedil
dilrehetîdiş.→ memnûniyet
dilrehmsf.Merhametli, yufka yürekli, bağışlayıcı, şefkatli
dilrehmîdiş.Merhamet, yufka yüreklilik, şefkat
dilreqsf. & er.→ dilkevir
dilreşsf. & er.Kötü niyetli, kindar, hasut, içi fesat kimse
dilreşîdiş.Kötü niyetlilik, kin, fesatlık, yürek karalığı
dilsadsf.→ jiyanhez
dilsafsf.Saf, temiz kalpli, art niyetsiz, safdil, hilesiz
dilsafîdiş.Saf kalplilik, arılık, fesatsızlık
dilsarsf.→ bêdil
dilsertsf.→ bêeman
dilsivîksf.→ însafsivîk
dilsiyawsf.→ bedbîn
dilsotîsf.Bağrı yanık, yüreği yanık
dilsozsf.Sadık, vefalı, bağlı, samimi
dilsozîdiş.Sadakat, vefakârlık, bağlılık, içten fedakârlık
dilşadsf.Mutlu, sevinçli, şad, gönlü ferah ve mesrur
dilşadîdiş.Mutluluk, sevinç, şadlık, gönül ferahlığı
dilşadkirinf. gçl.→ kêfxweşkirin
dilşewatsf.Merhametli, yufka yürekli, duyarlı, müşfik
dilşkestîsf.Kalbi kırık, gönlü yaralı, hayal kırıklığına uğramış, mahzun…
diltengsf.Kederli, dertli, içi sıkılan, bunalmış, gamlı, keyifsiz
diltengîdiş.İç sıkıntısı, keder, gam, bunalım, yeis
dilteniksf.→ dilzîz
dilvekersf.→ xemrevîn
dilvekirîsf.Açık gönüllü, samimi
dilxwazer. & diş.Gönüllü, istekli; bir davaya veya hayır işine karşılıksız koşan…
dilxwazîdiş.Gönüllülük, isteklilik, kalbî arzu ve fedakârlık
dilxweşsf.Mutlu, hoşnut, memnun, içi ferah, sevinçli
dilxweşîdiş.Memnuniyet, sevinç, iç huzuru, hoşnutluk
dilzîzsf.Hassas, narin, duygusal, kolay incinir, yufka yürekli
dimer.Kuş gagası
dimiler. & diş.→ Dimilî
Dimilîsf. & diş.Zazaca…
dimsdiş.Üzüm pekmezi, koyulaştırılmış üzüm şırası
dinsf.Başka, diğer, öteki
dinêzansf.Dünyayı tanıyan, görmüş geçirmiş, tecrübeli, dünya ahvalini…
dinyadiş.Dünya, cihan, âlem
dinyadîtîsf.Dünya görmüş, tecrübeli, feleğin çemberinden geçmiş, kâmil
dinyagerer. & diş.Dünya seyyahı, gezgin, dünyayı dolaşan seyyah
dinyalikdiş.Dünyalık, dünya malı, servet
dinyanassf.Dünya görmüş, tecrübeli, hayatın cilvelerini bilen pirifani
diplomasîdiş.Diplomasi, uluslararası ilişkiler sanatı
dirsf.Yırtıcı, azgın, vahşi, amansız (hayvan)
diraner.→ didan
dirandinf. gçl.Yırtmak, parçalamak, lime lime etmek; dişleriyle parçalamak
diraver.Para, sikke, akçe, madeni para, dirhem
diravguhêrer.Sarraf, para bozan, dövizci
diravvegorer.→ diravguhêr
dirbdiş.Dar geçit, patika, iz, yol
dirdirkdiş.Diken, dikenli çalı
direndeer.Yırtıcı hayvan, canavar, vahşi etçil
dirêjsf.Uzun
dirêjahîdiş.Uzunluk, boy, mesafe
dirêjbejndiş.→ bejn
dirêjikdiş.→ dirêş
dirêşdiş.Biz, deri ve kösele delme aleti, saraç bızı
diriker.Böğürtlen, böğürtlen çalısı (Rubus fruticosus)
dirîdiş.Diken, dikenli çalı, bodur dikenlik
dirînf. gçsz.Yırtılmak, sökülmek, parçalanmak
dirustsf.→ durust
dirustîdiş.→ durustî
dirûnvaner. & diş.Terzi, dikiş diken usta, elbise diken zanaatkâr
dirûşmdiş.Slogan, parola
dirûtinf. gçl.Dikmek, dikiş dikmek
dirûver.Sima, yüz hatları, çehre, dış görünüş, endam
dirûvnasîdiş.→ morfolojî
dirwardiş.Dikiş, dikiş yeri, dikiş adımı
diryasdiş.Tırpan, ot veya ekin biçmeye yarayan uzun saplı orak; meyve…
dişdiş.Görümce veya baldız (kocanın veya karının kız kardeşi)
dişliqdiş.Huzur, gönül rahatlığı, iç dinginliği, sükûnet
diştdiş.Büyük bakır leğen, çamaşır leğeni, büyük kazan
ditirsf.→ din
diya maradiş.Büyük kertenkele, keler, bukalemun…
diyalogdiş.Diyalog, karşılıklı konuşma
diyarsf. & er.Aşikâr, belirgin, meydanda, apaçık, belli
diyarîdiş.Hediye, armağan, yadigâr, peşkeş
diyarkersf.Belirleyici
diyarkirindiş. & f. gçl.Belirleme, saptama; belirlemek
diyarkirîsf.Belirlenmiş, belirli, kararlaştırılmış
dizer. & diş.Hırsız, uğru, soyguncu
dizgîndiş.Dizgin, gem, at yuları
dizikîzf.Gizlice, gizliden gizliye, hırsızlama, el altından
diziyezf.→ dizikî
dizîdiş.Hırsızlık, soygunculuk, uğruluk
dizîkazf.Gizlice, çaktırmadan, sinsice, gizli saklı
dizînf. gçl.Çalmak, aşırmak, hırsızlamak

dî

dîdiş.Hayvanlara kışın yedirilmek üzere hazırlanan piramidal yapraklı…
Dîclediş.Dicle Nehri (Mezopotamya'yı Fırat ile birlikte sulayan nehir)
dîdardiş.Görüşme, yüz yüze gelme, mülakat; vuslat, kavuşma
dîdediş.Göz, görme organı, dide, basar
dîdevaner.Gözcü, nöbetçi, ileri keşif eri
dîdevanîdiş.Gözetleme, gözcülük, keşif görevi
dîjîtalsf.Dijital, sayısal
dîjîtalîzekirinf. gçl.Dijitalleştirmek, sayısal ortama aktarmak
dîker.Horoz
dîler. & diş.Esir, tutsak, rehin, tevkif edilmiş kimse
dîlandiş.Halay şarkısı, dans ezgisi eşliğinde çekilen halay
dîlanvaner. & diş.→ govendger
dîlîdiş.Esaret, tutsaklık, hürriyetsizlik
dîlokdiş.Lirik aşk şarkısı
dîlokbêjer. & diş.→ dîlokvan
dîlokvaner. & diş.Halay başı, düğünde halay türkülerini başlatan ve söyleyen kimse
dîltîdiş.→ esîrtî
dîmendiş.Manzara, görüntü, sahne, tablo, görünüm
dîmenderdiş.Ekran, monitör, görüntüleme aygıtı
dîmenîsf.Görsel, manzaraya ilişkin, vizüel nitelikte
dînIdiş.Görme, bakma, temaşa, nazar
dînIIsf.Deli, divane, çılgın, aklını yitirmiş
dînIIIer.Din, inanç, itikat, mezhep
dînardiş.Dinar (bazı ülkelerin para birimi); iskambilde karo rengi
dînayîdiş.Delilik, divanelik, çılgınlık
dîndarIsf.Dindar, mütedeyyin, dinine bağlı
dîndarIIdiş.Lübnan meşesi, palamut meşesi ağacı (Quercus libani)
dînetîdiş.→ dînayî
dînîtîdiş.→ dînayî
dîntîdiş.→ dînayî
dîplomatîksf.Diplomatik
dîrokdiş.Tarih, geçmiş olaylar bilimi
dîrokdarîdiş.→ dîrokîtî
dîrokîsf.Tarihî, tarihsel; geçmiş çağlardan kalan, tarihi kıymeti olan
dîrokîtîdiş.Tarihsellik, bir olgunun tarihsel süreç içindeki yeri ve değeri
dîroknaser. & diş.Tarih bilimci, tarihçi
dîroknasîdiş.→ mêjûnasî
dîroknivîser. & diş.Tarih yazarı, vakanüvis; hadiseleri tarihe kaydeden yazar
dîroknivîsîdiş.Tarihyazımı, historiografi; tarih yazma usul ve disiplini
dîrokzaner. & diş.Tarihçi, müverrih; geçmiş olayları ve vesikaları inceleyen alim
dîsazf.Yine, tekrar, yeniden
dîskdiş.Disk, sabit bellek sürücüsü
dîtbarsf.Görünür, vizüel, müşahede edilebilir, algılanabilir
dîtbarîdiş.Görünürlük, vizüalite, optik açıklık
dîtinf. gçl. & diş.Görmek
dîtinvaner. & diş.Görgü tanığı, şahit, müşahit; olayı bizzat gözleriyle gören kişi
dîtîngehdiş.→ nêrîngeh
dîwandiş.Divan, meclis, kabul salonu, hükümdar/bey huzuru
dîwanxanediş.Divanhane, konuk kabul salonu, başoda
dîwarer.Duvar (ev, oda veya bahçe duvarı)
dîzdiş.Güveç, çömlek, toprak tencere
dîzciker.→ kûp
dîzîdiş.→ gadan

do

dozf.→ duh
doçikdiş.Kuyruk ucu; meyve sapı
doêsayı→ duyem
dohîndiş.Ayran ve pirinçle yapılan geleneksel yayık çorbası/aşı
dojîdiş.Cehennem, tamu
doktorer. & diş.→ duxtor
dokuliwdiş.→ doxeba
dolIdiş.Döl, meni, tohum
dolIIdiş.Derin ve dar vadi, kanyon, boğaz, geçit
dolabdiş.Dolap, yüklük, kiler dolabı
dolarer.Dolar
dolgediş.Koyunların kuzuladığı kuytu ağıl bölmesi, kuzu yatağı
dolîdangIdiş.Çocuk salıncağı
dolîdangIIdiş.Hediyeler (Ezidî dinî bayramlarında çocuklara dağıtılan)
dolmeçoğ.Yaprak dolması, sarma
domdiş.Devam, sebat, süreklilik, intizam
domandinf. gçl.Devam ettirmek, sürdürmek, idame ettirmek
dombeldiş.→ pisbûk
domdarsf.Sürdürülebilir; çevreye ve kaynaklara zarar vermeden devam…
domdarîdiş.Sürdürülebilirlik; üretimin ve yaşamın kaynakları tüketmeden…
domeer.Çingene, Roman; demircilik ve kalaycılık gibi el zanaatlarıyla…
domizer.Domuz
domînf. gçsz.Devam etmek, sürmek, sürüp gitmek
doner.İç yağı, don yağı, eritilmiş hayvansal yağ; merhem
donzdehsayıOn iki
dordiş.Sıra, nöbet
dorandinIf. gçl.(kumarda veya oyunda) kaybetmek, yenilmek, elindekini kaptırmak
dorandinIIf. gçl.Bir işi sırayla yapmak ya da yaptırmak, nöbetleşmek
dorçîer. & diş.Değirmende sırasını bekleyen müşteri, sıra bekleyen kimse
dordarer. & diş.→ dorçî
dorgirtinf. gçl.Kuşatmak, sarmak, çevrelemek, abluka altına almak
dorhêldiş.Çevre, etraf, dolay, muhit
dorikdiş.→ çilmêre
dorpêçdiş.Kuşatma, muhasara
dorpêçandinf. gçl.→ dorgirtin
doster. & diş.Dost, candan arkadaş, yoldaş
dostanîsf. & zf.Dostça, dostane, samimi; dostluğa yakışır biçimde
dostayetîdiş.Dostluk, ahbaplık ilişkisi, içten arkadaşlık bağı
dostîdiş.Dostluk, arkadaşlık, yârenlik
dostperwersf. & er.Dost canlısı, vefalı, dost kıymeti bilen kimse
dosyediş.Dosya, klasör, evrak bütünü
doşanîdiş.Sağmal hayvan, süt veren koyun/keçi/inek
doşavdiş.Üzüm pekmezi, koyu şıra
doşekdiş.Döşek, yatak
doşekserdiş.→ melefe
dotdiş.Kız evlat, kız…
dotikdiş.→ qîzbûn
dotinf. gçl.Sağmak (koyun, keçi, inek)
dotmamdiş.Amcakızı, amca kızı…
dotmetdiş.Hala kızı
dotxaldiş.→ keçxal
doxdiş.Kaşık, bıçak vb. sapı
doxediş.Gelinin beyaz başlığı, beyaz duvak
doxebadiş.Yoğurt aşı, sıcak yayık ayranı içinde kaynatılan içli köfte…
doxîndiş.Uçkur, don bağı, şalvar kuşağı
dozdiş.Dava, hukuki kovuşturma, mahkeme davası
dozdarîdiş.→ gilîdarî
dozgerer.Savcı, cumhuriyet savcısı, iddia makamı
dozgerîdiş.Savcılık
doznamediş.İddianame (savcının hazırladığı dava metni)

dr

dramatîksf.(tiyatro ve edebiyat) Dramatik; tiyatroya ve sahne sanatlarına…
drondiş.İnsansız hava aracı (İHA), uzaktan kumandalı uçan robot aygıt…
drûtinf. gçl.→ dirûtin

du

dusayıİki, 2 sayısı
duadiş.Dua, yakarış, hayır dua; efsun
dualîsf.İkili, iki taraflı
duaxwazer. & diş.→ oxirxwaz
dubarezf. & diş.Tekrar, yeniden, bir kez daha
duburer.Dağın kuzeye bakan gölgeli yamacı, güneş görmeyen sırt
ducanîsf.Gebe, hamile, yüklü, iki canlı
duçerxediş.Bisiklet, insan gücüyle pedallarla hareket eden iki tekerlekli…
dudilsf.İkircikli, tereddütlü, kararsız, mütereddit
dudilîdiş.Tereddüt, kararsızlık, ikirciklik
dudusayı→ didû
duduasayı→ duyem
duhzf.Dün
duhalasf.Gebe, hamile, iki canlı
duhemsayı→ duyem
duhemînsayı→ duyem
duhêldiş.Hayvan derisinden kesilip bükülmüş sağlam bağ, kayış ipi
dukançîer. & diş.→ dikandar
dukandarer. & diş.→ dikandar
durdiş.İnci, dürr, mücevher
duriyandiş.Yol kavşağı, yol çatallanması
durustsf.Doğru, dürüst, sağlam, kusursuz, hakkaniyetli; hakiki, sadık…
durustîdiş.Doğruluk, dürüstlük, sağlamlık, hakkaniyet
durûsf.İkiyüzlü, riyakâr, münafık
durûtîdiş.İkiyüzlülük, riyakârlık
durûver.→ dirûv
dusibezf.Öbür gün, yarından sonraki gün
dusidsayıİki yüz
duşemdiş.Pazartesi günü
duşivaner.Yardımcı çoban, çoban yamağı, komi
duşminîdiş.→ dijminatî
duwûmsayı→ duyem
duxtorer. & diş.Tabip, hekim, doktor
duyemsayıİkinci

dû

dûIed.Ard, peş, arka, son
dûIIer.Duman
dûkêldiş.Kesif duman, baca dumanı
dûlopdiş.→ dilop
dûmahîdiş.Son, nihayet, akıbet, netice
dûmandiş.Sis, pus, kesif duman tabakası
dûmeqeskdiş.Kırlangıç kuşu (kuyruğu makasa benzediği için; Hirundo)
dûndandiş.Soy, zürriyet, nesil, döl
dûndarsf.Soy sop sahibi, nesli bereketli ve devam eden
dûpişker. & diş.Akrep (Scorpionida)
dûrsf.Uzak, ırak
dûrazf.Ondan sonra, sonra, akabinde, daha sonra
dûrbîndiş.Dürbün, teleskop
dûrbînanesf.→ pêşdîtinî
dûrbînîdiş.Öngörü, basiret, vizyon, uzağı görebilme feraseti
dûrdestsf.Ulaşılmaz, el erişmez, uzak, temini güç
dûrgehdiş.Ada, adacık
dûrgirsf. & er.Mesafeli duran, temkinli, araya mesafe koyan kimse
dûrikdiş.Kısa türkü, mâni, dörtlük, lirik şarkı; ağıt
dûrîdiş.Uzaklık, ıraklık, mesafe
dûrketinf. gçsz.Uzaklaşmak, ırak düşmek, araya mesafe girmek
dûrkujsf.Uzaktan hoş görünüp yakından çirkin olan, dışı hoş içi boş
dûrxistinf. gçl.Uzaklaştırmak, tecrit etmek, kovmak, bertaraf etmek
dûstandiş.Sacayak, tencereyi ateşin üzerinde tutan üç ayaklı demir veya…
dûtinf. gçl.Sıvamak, harçla/çamurla/kireçle kaplamak, badana yapmak
dûver.Kuyruk yağı (koyunun yağlı kuyruğu)
dûvedirêjsf.Uzun uzadıya süren, bitmek bilmez, sonu gelmeyen
dûvmesasdiş.→ çil II
dûwêsayı→ duyem
dûzsf. & diş.Düz, doğru, engebesiz, dosdoğru

dw

dwêsayı→ duyem