R ڕ

603 madde603 serbêje

-

-rasonekİle, -e/-a doğru, için…
-rêjsonekDöken, akıtan, saçan, dolduran anlamında birleşik ad ve…

ra

ra-önekÖnek; fiil ve adların başına gelerek yukarıya doğru yönelme…
rabedestsf.İtaatkâr, emir altında çalışan, buyruk kulu, tabi
rabered.→ pêşber
rabestdiş.Bağlama, raptetme bağı, düğüm
rabestekdiş.Bağlantı parçası, raptiye, tutaç, kenet
rabestinf. gçl.Bağlamak, sarmak, birbirine raptetmek
rabezsf.Hızlı, atılgan, atak, hemen fırlayan
rabezînf. gçsz.Koşarak yönelmek, hızla üzerine atılmak, koşup gelmek
rabihordiş.Geçit, su yatağının geçit yeri, sığ yer
rabirdûdiş.Geçmiş, mazi; geçmiş zaman
rabirdûparêzsf. & er.Geçmişe bağlı, muhafazakâr, nostaljik kimse
rabirdûperwersf.Geçmişi seven, tarihe düşkün
rabordiş.Dağ geçidi, sarp boğaz geçiş yolu; kervanların ve yolcuların…
rabûnf. gçsz.Ayağa kalkmak, dikilmek
rabûn û rûniştindiş.Oturup kalkma, terbiye, görgü, adab-ı muaşeret, cemiyet…
rabûyîsf.Kalkmış, uyanmış; dirilmiş, kıyam etmiş
raçandinf. gçl.Dokumak, örmek; ağ örmek (örümcek hakkında); yaratmak, vücuda…
raçavdiş.Gözlem, gözetim, teftiş, dikkatle bakma
raçavkarer. & diş.Gözlemci, teftiş memuru, murakıp
raçavlêzf.→ raçavlêkirin
raçavlêkirinf. gçl.Gözetmek, dikkatle incelemek, kontrol altında tutmak
raçêkerer. & diş.İnşa eden, yapan, dokuyan, yapılandırmacı
raçûnf. gçsz.Batmak, derine işlemek, saplanmak
raçûyîsf.Saplanmış, derine işlemiş, kökleşmiş
radanf. gçl.Fırlatmak, savurmak
radediş.Derece, had, mertebe, seviye, ölçü
radenaser. & diş.Kalibrasyon uzmanı, ölçüm ve standart denetçisi
raderdiş.Mastar, eylemlik
raderxistinf. gçl.Açığa çıkarmak, gözler önüne sermek, ifşa etmek
radestsf.Teslim, elden verme
radestkarer. & diş.Teslim eden, tevdi eden görevli
radestnamediş.Teslim-tesellüm belgesi, devir tutanağı
radyodiş.Radyo
ragihandinf. gçl.İletmek, duyurmak, tebliğ etmek, bildirmek; iletişim, medya
ragihandinkarer. & diş.İletişimci, haberci, basın mensubu
ragihênerer. & diş.İletici, bildiren kimse
ragirsf. & er.Destek, payanda, sütun
ragirîdiş.Dayanıklılık, direnç, mukavemet
ragirtinf. gçl.Tutmak, saklamak, muhafaza etmek
ragirtîsf.Tutuklu, alıkonulmuş, tevkif edilmiş kimse
raguhestinf. gçl.Taşımak, nakletmek, transfer etmek; tercüme etmek
raguhêzerer. & diş.Taşıyıcı, nakledici; aktarıcı kimse veya aygıt
rahatinf. gçsz.Alışmak, ünsiyet peyda etmek
rahatîdiş.Alışmışlık, intibak, uyum sağlama durumu
rahavêtinf. gçl.Fırlatıp atmak, yukarı savurmak, fışkırtmak
rahêlanf. gçl.→ rahiştin
rahênandiş.Egzersiz, antrenman, alıştırma, idman
rahênankarer. & diş.Antrenör, eğitmen, çalıştırıcı
rahênerer. & diş.Antrenör, koç, idman hocası
rahiştinf. gçl.Almak, eline almak, kaldırmak, kapmak
raketinf. gçsz.Uyumak, yatmak, istirahate çekilmek
rakêşsf.Çekici, cazip, albenili
rakêşerdiş.Çekici araç, lokomotif, cer motoru
rakêşîdiş.Çekicilik, cazibe; yerçekimi kuvveti
rakirinf. gçl.Kaldırmak, yukarı çekmek; temizlemek
rakişandinf. gçl.Germek, uzatmak, çekmek, gerip sıkılaştırmak; diş çekmek
ralazûzdiş.Yokuş yukarı giden dar patika, sarp dönemeç
ramanf. gçsz. & diş.Düşünmek, tefekkür etmek, derin düşünceye dalmak
ramandarsf.Anlamlı, manidar; derin düşündürücü
ramanedildiş.Gönül muhasebesi, iç tefekkür, deruni düşünüş
ramangêrer. & diş.Tefekkür eden, derin düşünceye dalan kimse
ramanîsf.Düşünsel, fikrî
ramannaser. & diş.Fikir adamı, ideolog, düşünce tarihçisi
ramannasîdiş.Fikir bilimi, ideoloji araştırmaları
ramanwerer. & diş.→ fîlozof
ramanwerîdiş.→ felsefe
ramedînf. gçsz.→ paldan
ramiyarer. & diş.Politikacı, siyasetçi, devlet adamı
ramiyarîdiş.Siyaset, politika, devlet yönetimi ilmi
ramûsandiş.Öpücük, buse, öpme eylemi
ramûsandinf. gçl.Öpmek, buselenmek
raner.But, uyluk
ranediş.→ kotan
ranepeldiş.Ani heyecan, coşku dalgası, sıçrama
ranihêrînf. gçsz.Göz gezdirmek, dikkatlice bakmak, temaşa etmek
ranivîsdiş.Tutanak, zabıt, resmi yazılı metin
raparînf. gçsz. & diş.Ayaklanmak, başkaldırmak, isyan etmek; (isim olarak) Ayaklanma…
rapêçdiş.Sargı, kundak, sarma bağı
rapêçanf. gçl.Sarmak, dürüp bükmek, kundaklamak, paketlemek
rapêçerer. & diş.Saran, kundaklayan, paketleyen kimse veya aygıt
rapordiş.Rapor, resmi bildirim
raportdiş.Rapor, yazılı bildirim, tutanak
raportorer. & diş.Raportör, tutanakçı, bildirimci
rasered. & zf.Üstünde, yukarısında, başucunda, fevkinde
rasipartîdiş.Tavsiye edilmiş şey, sipariş, emanet
raspartenamediş.Vasiyetname, sipariş emri, vekalet mektubu
raspartinf. gçl.Tavsiye etmek, ısmarlamak, emanet etmek, görevlendirmek
raspêrer. & diş.Müvekkil; vasiyet veya sipariş veren kimse
raspêrîdiş.Görev, talimat, tavsiye mektubu, havale
rastIsf. & zf.Sağ (solun zıddı)
rastIIdiş.Ön, huzur, karşılama yeri
rastawsf.Düz, dolaysız, açık sözlü; direkt
rastbêjsf.Doğru sözlü, doğruyu söyleyen, dürüst
rastbêjîdiş.Doğru sözlülük, dürüstlük, sıdk
rastbînsf.Gerçekçi, realist bakış açısına sahip
rastbînîdiş.Realizm, gerçekçilik felsefesi
rastderketinf. gçsz.Doğru çıkmak, haklı çıkmak, tahakkuk etmek
rastdilsf.→ dilpak
rasteqînsf.Gerçek, hakiki
rasterastzf. & sf.Doğrudan, dolaysız; doğruca
rastgirsf. & er.Sağcı (siyasi terim)
rastgosf. & er.Sözünün eri, doğru konuşan, sadık kimse
rastgoyîdiş.Doğruluk, sadakat, doğruluk erdemi
rasthatînf. gçsz.→ pêrgîbûn
rastîdiş.Doğruluk, gerçeklik, hakikat
rastîlêkdandiş.→ rastnivîs
rastînsf.Gerçek, hakiki, asıl
rastkirinf. gçl.Doğrultmak, düzeltmek, tanzim etmek, tashih etmek
rastnivîsdiş.İmla, doğru yazım, ortografi
rastnivîsîdiş.İmla, doğru yazım kuralları, ortografi
rastparêzsf. & er.Hakkı ve doğruyu savunan, adalete bağlı kimse
rastrewsf. & er.Doğru yolda giden
rastrewîdiş.Sağcılık, muhafazakâr siyaset anlayışı
rastvenêrîdiş.Doğruluk kontrolü, olgu ve bilgi teyidi
rasûxsf.Metin, sarsılmaz, köklü, rasih
raşiqitînf. gçsz.Kaymak, ayağı kaymak
ravIdiş.Av, avcılık
ravIIdiş.Çizgi, benek şeridi (arı veya kaplan sırtındaki çizgiler gibi)
ravediş.Açıklama, yorum, izah, şerh
ravvaner.→ nêçîrvan
rawediş.Açıklama, beyan, yorum, izahat
rawestdiş.Durma noktası, mola, durak
rawestanf. gçsz.Durmak, dikilmek, ayakta durmak; mola vermek, beklemek
rawestandinf. gçl.Durdurmak, dondurmak, askıya almak, kesmek
rawestandîsf.Durdurulmuş, askıya alınmış, tevkif edilmiş
rawestekdiş.Duraklama, duraksama işareti (noktalama)
rawestgehdiş.Durak, istasyon, terminal
rawestiyayîsf.→ mende
raweşandinf. gçl.Sallamak, silkelemek, çırpmak
rawêjdiş.İstişare, danışma, müzakere, meşveret
rawêjgehdiş.Danışma bürosu, danışmanlık merkezi
rawêjkarer. & diş.Danışman, müşavir
rawêjkarîdiş.Danışmanlık görevi, müşavirlik
rawêrsf.Düşünceli, ölçülü, tedbirli hareket eden
rawirer.Yaban hayvanı, küçük yırtıcı veya kemirgen…
raxêzdiş.Yaygı, kilim sergisi, taban örtüsü
raxistinf. gçl.Sermek, yaymak, döşemek (halı, yatak vb.)
raxistîsf.Serilmiş, döşenmiş, yayılmış (halı, örtü)
raydiş.Görüş, fikir, rey, düşünce, kanaat
rayanediş.→ kompûter
rayediş.Yetki, salahiyet, iktidar gücü, tasarruf alanı
rayedarer. & diş.Yetkili, yetki sahibi kimse, makam sahibi görevli
rayedarîdiş.Yetkililik, selahiyet, salahiyettarlık
razdiş.Sır, gizem, esrar, saklı hakikat
razanf. gçsz.Uyumak, yatmak, istirahat etmek
razandinf. gçl.Uyutmak, yatırmak, yatağa yatırmak
razanxanediş.Yatak odası
razayîsf.→ nivistî
razbersf.Soyut, mücerret
razberîdiş.Soyutluk, soyutlama düzeyi, tecrit
razdarsf. & er.Sırdaş, sır saklayan; gizemli kimse
razdarîdiş.Sırdaşlık, gizlilik, mahremiyet
razgirer. & diş.Sır tutucu, ketum kimse
razîsf.Hoşnut, memnun, tatmin olmuş (+ ji
razîbûndiş.Hoşnutluk, memnuniyet, rıza
razîdilîdiş.Rıza, muvafakat, gönül rızası
razîliker.Rıza, muvafakat, onay ; -razîlik dayîn rıza göstermek
razmendsf.Razı, memnun, hoşnut olmuş
razmendîdiş.Hoşnutluk, memnuniyet, rıza gösterme
raznaser. & diş.Gizem bilimci, esrara vâkıf kimse, mistik
razparêzsf. & er.Sır koruyan, ketum memur, mahrem görevli
razparêzîdiş.→ nihênîtî

re

resonek→ -ra
rebenIsf.Zavallı, biçare, acınası, bahtsız, sefil
rebenIIer. & diş.Keşiş, rahip; rahibe
rebenatîdiş.Zavallılık, sefalet, çaresizlik hâli
rebendsf. & er.Bekâr, evlenmemiş, ailesiz kimse
reddiş.-red bûn a) tükenmek, sarf edilmek, bitmek; b) gözden…
redkirîsf.→ nepejirandî
refIdiş.Sürü, küme, kuş sürüsü
refIIdiş.Raf
referandûmdiş.Referandum, halk oylaması
refeser.Çifte, tekme (hayvan tekmesi); -refes kirin çifte atmak…
refikdiş.→ pirtûkdan
reformdiş.Reform
reftardiş.Davranış, tutum, hareket tarzı, gidişat
reftarnasîdiş.Davranış bilimi, psikoloji ve etoloji
reftarxweşîdiş.→ nefsbiçûkî
refzdiş.Reddetme, geri çevirme, onaylamama
regdiş.Damar, kök, soy kökeni
regdarsf.Damarlı; köklü, asil soydan gelen
rehIer.Kök
rehIIer.Damar
reha zerer.Zerdeçal (Curcuma longa)
rehberer.Kılavuz, yol gösterici, rehber
rehenddiş.Boyut, veche, perspektif, derinlik
rehetsf.→ rihet
rehetîer.Rahatlık, huzur, dinçlik, asayiş, sükûnet (harfiyen
rehikdiş.→ demar
rehiner.Rehin, rehin bırakılan şey; ipotek, teminat; bahis, iddia
rehinnamediş.İpotek senedi, rehinname
rehmanîsf.Rahmani, merhametli, ilahi esin taşıyan
rehmetîsf.Rahmetli, merhum
rehtdiş.→ koç
rejîdiş.Kömür, mangal kömürü, kor
rejîmdiş.Rejim, siyasal yönetim biçimi
rejîmparêzsf. & er.Rejim yanlısı, iktidar taraftarı
rekediş.Kuş kafesi, keklik kafesi
rekizînf. gçsz.Kökleşmek, yerleşmek, istikrar kazanmak
reklamdiş.Reklam
rekordiş.Rekor
relediş.Sürü, koyun veya keçi sürüsü; güruh
Remezandiş.Ramazan ayı
remiler.Remil, remil atma, kehanet, kum falı
remildarer. & diş.Remilci, remil atan falcı, kâhin; jina remildar (kadın remilci)
remilvaner. & diş.Falcı, remilci kimse
remzdiş.Sembol, simge, remiz, işaret
remzîsf.Sembolik, simgesel, remzi
rencandindiş. & f. gçl.→ azardan
rendîndiş.→ kartik
renger.Renk, ton, hayvan tüyü rengi, çehre, yüz rengi ; -hatin ser…
rengarengsf.Rengârenk, alaca bulaca, çok renkli
rengdarsf.Renkli, boyalı; gösterişli, parlak
rengdêrer.Sıfat, niteleyici
rengdêrîdiş.Sıfat olma durumu, niteleyicilik
rengînsf.Renkli, rengârenk, alaca, çok renkli
rengînîdiş.Renklilik, çeşitlilik, canlılık
rengkorsf.Renk körü kimse
rengkorîdiş.Renk körlüğü, daltonizm
rengnasîdiş.Renk bilimi, kromatoloji
rengorêzsf.Bukalemun gibi renk değiştiren; dönek
rengpîşeer.Zarf, belirteç
rengrêjer. & diş.Boyacı, renk veren usta; kumaş boyayıcısı
rengrêjîdiş.Boyacılık sanatı, renk verme işi
rengvedanf. gçl. & diş.Renk vurmak, ışık yansıtmak, rengi aksetmek
renîdiş.Çığ; heyelan, toprak kayması
renînf. gçl.Kazımak, kazıyarak temizlemek; rendelemek, eğelemek
repsf.Dik, dimdik, kabarmış, sertleşmiş -boçik rep bûn kuyruk…
repandinf. gçl.Pataklamak, hırpalamak, yumruklamak, vurmak, dövmek
reqIer. & diş.Kaplumbağa, su kaplumbağası (Testudo)
reqIIsf.Sert, katı, berk, sağlam, dayanıklı
reqabetdiş.Rekabet, yarışma, çekişme
reqalavdiş.→ hişkalav
reqamûrdiş.Donanım (bilgisayarın fiziksel bileşenleri)
reqevalavdiş.→ hişkalav
reqisînf. gçsz.Dans etmek
reqîber. & diş.Rakip
reqosf.→ qesp II
reqsdiş.Raks, dans, ritmik oyun
reqskarer. & diş.Dansçı, dansöz, raks eden sanatçı
resamer. & diş.Ressam, tasvir ve nakış yapan sanatçı
resamxanediş.Ressam atölyesi, sanat evi
resensf.Özgün, asil, kökeni saf, otantik, orijinal
resenatîdiş.Özgünlük, asalet, otantiklik
resenîdiş.Özgünlük, asalet, köklülük, otantiklik, saf olma durumu
resimer.Resim, fotoğraf ; çizim
resmiyetdiş.Resmiyet, formellik
resmîsf.Resmî, formal, nizami
resmîbûndiş.Resmileşme, resmiyet kazanma
resmîparêzsf. & er.Resmiyetçi, kuralcı, protokole sıkı sıkıya bağlı kimse
reşsf.Siyah, kara
reşader.Tere otu (Lepidium sativum)
reşandinf. gçl.Saçmak, serpmek, tohum ekmek; serpiştirmek -top reşandin kurşun…
reşaxayîsf.Açık siyah renkli kumaş deseni (bergûz kumaşı için)
reşayîdiş.Siyahlık, karalık, koyu karanlık
reşbeleka. & sf.Göçebe Kürt çadırı, keçi kılından dokunmuş siyah-beyaz alacalı…
reşbextsf.→ kêmbext
reşbîner. & diş. & sf.Karamsar, kötümser, pesimist
reşbînîdiş.Karamsarlık, kötümserlik, pesimizm
reşbûndiş.Kararma, siyahlaşma; rengi koyulaşma
reşdilsf. & er.→ dilreş
Reşemîdiş.→ Sibat
reşevehatinf. gçsz.Gözü kararmak, kendinden geçmek, bayılmak; kararmak
reşêleker.Sığırcık kuşu (Sturnus vulgaris)
reşikIdiş.Gözbebeği
reşikIIer.Keçi derisinden yapılan ilkel çarık
reşikIIIdiş.Çörek otu, kara kimyon (Nigella sativa)
reşkoter. & diş.Esmer kimse, kara yağız
reşmaldiş.Kara çadır, keçi kılından örülen göçebe çadırı
reşmediş.→ qetirme
reşnivîsdiş.Taslak, müsvedde
reşoer.→ qero
reşporsf.→ porreş
reşwêleer.→ reşêlek
retsf.Yorgun, argın, bitkin, tükenmiş; -ret bûn yorulmak, bitkin…
revdiş.→ reverev
revandinf. gçl.Yenmek, mağlup etmek, bozguna uğratmak
revenddiş.Göçebe kafilesi, yayla ile kışlak arasında göç eden aşiret…
reverevzf.Hızla, koşa koşa, alelacele, çabucak
revîer. & diş.Kaçak, firari; asker kaçağı, mülteci
revînf. gçsz.Koşmak, hızlı gitmek, seğirtmek
revodiş.Dağda otlamaya bırakılan başıboş at, katır veya geyik sürüsü
revoçîer. & diş.At sürüsü çobanı, yayladaki at/katır sürüsüne bakan kimse, seyis
revoksf. & er. & diş.→ qaçax
rewdiş.→ rav I
rewasf.Meşru, yasal, haklı, caiz; uygun, layık
rewandiş.Ruh, can; ruhsal yapı
rewandinf. gçl.→ revandin
rewaqer.Revak, sundurma, kemerli geçit; kemer
rewaşordiş.Gözyaşı seli, sel gibi akan gözyaşı; sağanak yağış
rewatîdiş.→ meşrûiyet
rewayîdiş.Meşruiyet, yasallık, caizlik
rewenddiş.→ revend
rewêjkarer. & diş.Gezgin, seyyah; rehber kimse
rewişter.Ahlak, huy, davranış
rewşdiş.Durum, vaziyet, hâl, şartlar
rewşaşopsf.Hâlinden memnun, keyifli, kaygısız
rewşensf.Aydın, parlak, berrak, ruşen
rewşenbîrer. & diş.Aydın, münevver, entelektüel, düşünür
rewşenbîrîdiş.Aydınlık, entelektüellik; aydın kesim; kültür
rewşnaser. & diş.Durum bilimci, konjonktür uzmanı
rewşnasîdiş.Durum tespiti, konjonktür analizi
rewtdiş.Akım, cereyan, gidişat, seyir
rewtekdiş.Rampa, meyilli yol, inişli çıkışlı geçit
rexer.Taraf, yan, kenar, kıyı, böğür ; -li rex yanında, kenarında…
rexanediş.Yan oda, bitişik oda; sundurma, sofa
rexkêşer.Paralel daire, enlem çizgisi
rexmeed.Rağmen, karşın
rexneer.Eleştiri, tenkit
rexnedarsf.Eleştiriye konu olan; delikli, gedikli
rexnegirer. & diş.Eleştirmen, tenkitçi, değerlendirici
rexnegiranîsf. & zf.Eleştirel, tenkidi; eleştirel biçimde
rexnegirîdiş.Eleştirmenlik, tenkit mesleği veya tutumu
rexnegirîtîdiş.Eleştirmenlik mesleği ve kurumu
rexnegirnaser. & diş.Eleştiri kuramcısı, tenkit teorisyeni
rexnevaner. & diş.→ rexnegir
rexnewarsf.Eleştiriye değer, eleştirilebilir
rexter.Zırh, zırh gömleği
rextgirer. & diş.Fişeklik takınan, silah kuşanmış cengâver
reyandinf. gçl.Havlatmak, bağırtmak; ses çıkarttırmak
reyînf. gçsz.Havlamak
rezer.Bağ, bağ bahçe, üzüm bağı
Rezberdiş.Eylül ayı
rezîlsf.→ riswa
rezvaner. & diş.Bağcı, üzüm yetiştiricisi

rê

rêdiş.Yol, güzergâh, patika, cadde Riya rast, riya evîna welat e…
rêbajardiş.Kavşak şehir, transit ticaret kenti
rêbajarokdiş.Yol boyu kasabası, yol üstü yerleşimi
rêbavdiş.→ rêvas
rêbazer.Yöntem, usul, metot, kılavuz ilke
rêbaznasîdiş.→ metodolojî
Rêbendaner.Ocak ayı (Kürt takvimi)
rêberer. & diş.Kılavuz, rehber, yol gösterici
rêberîdiş.Rehberlik, kılavuzluk, önderlik, liderlik
rêbernamediş.Kılavuz, el kitabı, rehber kitapçık
rêbertîdiş.→ rêberî
rêberzansf. & er.Yol yordam bilen, usta rehber, mahir kılavuz
rêbêjer. & diş.Yol gösterici hatip, öğüt veren mürşit
rêbidersf.Yoldan çıkmış, sapkın, haramzade
rêbipêşdiş.İlerleme yolu, terakki, inkişaf çizgisi
rêbirer. & diş.Yol kesen, haydut, eşkıya, harami
rêbirîdiş.Yol kesme, eşkıyalık, haramilik, soygunculuk
rêbirkîdiş.→ çetegerî
rêbisersf.Başarılı, yoluna koyulmuş, intizamlı
rêçIdiş.-rêç kirin karı kürümek, damdaki karları sıyırmak; hayvan…
rêçIIdiş.İz, ayak izi
rêçnaser. & diş.İz sürücü, iz takipçisi usta avcı
rêçnasîdiş.İz sürme uzmanlığı, iz takibi bilgisi
rêdanf. gçl.İzin vermek, geçit vermek, müsaade etmek ; -rê lê nedan geçit…
rêderxistinf. gçl.Yolu açmak, çare bulmak, çıkış yolu göstermek
rêduristsf.Doğru yoldan şaşmayan, dosdoğru kimse
rêduristîdiş.Doğruluk, dürüst yaşam çizgisi
rêgadiş.→ rê
rêgezdiş.İlke, prensip, kural, tutulan temel yol
rêgirer. & diş.Engel, engel olan
rêgirtindiş.→ çetegerî
rêhesindiş.Demiryolu, tren hattı
rêhevaler. & diş.Yol arkadaşı, yoldaş, refik
rêhevaltîdiş.Yol arkadaşlığı, yoldaşlık bağı
rêhevrêer. & diş.Yoldaş, aynı dava yolcusu
rêjediş.Oran, yüzde
rêjîmdiş.→ rejîm
rêjtinf. gçl.→ rêtin
rêkdiş.Düzen, tertip, nizam
rêkirinf. gçl.Göndermek, yollamak, sevk etmek
rêkkardiş.Prosedür, nizam, usul, düzenleyici işlem
rêkketinf. gçsz.Uzlaşmak, anlaşmak, mutabık kalmak
rêknexistîsf.Örgütlenmemiş, teşkilatlanmamış, dağınık
rêkûpêksf.Düzenli, muntazam, sistemli, tertipli
rêkûpêkîdiş.Düzenlilik, intizam, muntazamlık, sistemlilik
rêkxirawdiş.Örgüt, teşkilat, sivil toplum kuruluşu
rêkxistinf. gçl. & diş.Düzenlemek, örgütlemek, organize etmek, tanzim etmek
rêler.Orman, koruluk, ağaçlık, meşelik
rêlêgirtinf. gçl. & diş.Önlemek, engellemek, engel olmak; yolunu kesmek, geçit vermemek
rêmîratsf.Yolsuz, yersiz yurtsuz; haramzade
rênaser. & diş.Yol bilen, kılavuz, rehber kimse
rênasîdiş.Yol bilgisi, topoğrafya, kılavuzluk
rênîşanderer. & diş.Yol gösterici, rehber, kılavuz levhası
rênîşanderîdiş.Yol göstericilik, rehberlik misyonu
rêportajdiş.Röportaj, mülakat, söyleşi
rêrevdiş.Yol izi, kulvar, koridor; gidiş yolu
rêsardiş.Kural, kaide, nizam, kanun
rêsîer.Kuru ot demeti, hayvan yemi için yapılan ot balyası
rêstinf. gçl.Yün eğirmek, kirmenle ip eğirmek
rêtinf. gçl.Dökmek, akıtmak, saçmak
rêtogirsf.Yol kesen, haydut, harami
rêvasdiş.Işgın, yayla muzu (Rheum ribes); yüksek dağ yamaçlarında…
rêveberer. & diş.→ birêveber
rêveberîdiş.→ birêveberî
rêvebirer. & diş.→ birêveber
rêvebirindiş. & f. gçl.→ birêvebirin
rêvebirîdiş.→ birêveberî
rêvebûndiş.Yola çıkma, yürüyüş, hareket hâlinde olma
rêveçûndiş.Yürüme, yürüyüş; yolculuk
rêvînsf.Çamurlu, balçıklı; kirli, lekelenmiş
rêvînger.→ karwan
rêwendsf. & er.Gezgin, seyyah, yolcu
rêwîer. & diş.Yolcu, seyyah, seyahat eden kimse
rêwîtîdiş.Yolculuk, seyahat
rêxistindiş.Örgüt, teşkilat; örgütlenme eylemi
rêxistinkarer. & diş.Örgütleyici, organizatör, teşkilatçı
rêzIdiş.Sıra, dizi, hat, çizgi
rêzIIdiş.Saygı, hürmet, itibar
rêzaner. & diş.Rehber, kılavuz, yol bilen kimse
rêzanîdiş.Rehberlik, yol yordam bilgisi; bilgelik
rêzdarIsf.Düzenli, kurallı
rêzdarIIsf. & er. & diş.Saygıdeğer, sayın, muhterem, muhterem zat; Beyefendi
rêzdarîdiş.Saygı, hürmet; saygınlık
rêzediş.Dizi, seri
rêzgirtindiş.Saygı gösterme, hürmet etme, riayet
rêziker.Satır, mısra, dize
rêziknamediş.Tüzük, yönetmelik, nizamname
rêzildiş.Zincir
rêzimandiş.Dilbilgisi, gramer
rêzkirinf. gçl. & diş.Sıralamak, dizmek
rêznamediş.→ lîste
rêznivîsdiş.Yazı dizisi, tefrika, seri makale
rêzperwersf.Saygılı, hürmetkâr, adaba bağlı
rêzwerîdiş.Sıralama, dizilim, hiyerarşi

ri

ribater. & diş. & sf.Çığırtkan keklik, avda yem veya ses olarak kullanılan…
ribêser.Işkın otu, ravent, yayla muzu (Rheum)
ribêsfiroşer. & diş.Işkın satıcısı, dağ muzu satan esnaf
ricifînf. gçsz.→ kil II
rihdiş.Sakal
rihaldiş.Gelin çeyizi, gelinin kocasının evine getirdiği eşyalar
rihbavsf. & er.Gür ve uzun sakallı, sakalı babacan kimse
rihçikandinf. gçl.Sakal tıraşı etmek, sakalını kesmek
rihdarsf.Sakallı, sakal bırakmış adam
rihdirêjsf.Uzun sakallı
rihetsf.Huzurlu, sakin, rahat; -xwe rihet kirin dinlenmek, istirahat…
rihetîer.→ rehetî
rihsiviksf.Cana yakın, sevecen, güler yüzlü, sempatik
rihsorsf. & er.Kızıl sakallı
rihspîsf. & er.Ak sakallı, bilge pir, ihtiyar heyeti üyesi
rijsf.Yağsız, sade, katıksız (pilav, bulgur vb. için)
rijandinf. gçl.Dökmek, akıtmak, saçmak
rijdsf.Cimri, hasis, bencil, eli sıkı
rijdîdiş.Cimrilik, hasislik, tamahkârlık
rijêmdiş.→ rejîm
rijîdiş.İs, kül, kurum
rijîdarsf.Küllü, isli, kömürleşmiş
rijînf. gçsz.Dökülmek, akmak, saçılmak
riker.İnat, inatçılık, dikbaşlılık
rikberîdiş.Rekabet
rikdarsf.İnatçı, dik kafalı, dediğim dedik
rikdarîdiş.İnatçılık, direşkenlik, ayak direme
rikêber.Üzengi
rimdiş.Mızrak, süngü, cirit
rindsf.İyi, güzel, hoş, kaliteli
rindayîdiş.İyilik, güzellik, hayır
rindîdiş.Güzellik, iyilik
rindperestsf. & er.Güzellik tutkunu, güzellik âşığı
rindperwersf.Güzelliğe ve iyiliğe değer veren
riskyanf. gçsz.Burnu kanamak
ristdiş.→ hevok
ristediş.Dize, mısra
riswasf.Rüsva, kepaze, rezil, itibarsız
riswatîdiş.Rezalet, kepazelik, rüsvalık
riswayîdiş.→ riswa
rişînf. gçsz.→ verişîn
rişker.Sirke (bit yumurtası, sirke yavrusu)
rişmediş.At gemine takılan gümüş zincir süsü
riştediş.Erişte
ritilIer.Rıtıl, eski bir ağırlık ölçü birimi…
ritilIIdiş.Erbezi torbası, haya torbası, skrotum
ritilmêrsf. & er.Cesur, yiğit, cüsseli ve mert adam
ritinf. gçsz.Büyük abdest bozmak, pislemek, sıçmak
rivîner.Alev, alev dili, parıltı
riwayetdiş.Anlatı, rivayet, öykü, aktarım
riwekdiş.Bitki
rixer.Sığır tersi, taze inek mayısı/gübresi Gurî çû xênîkekî li ber…
rizgarsf.Kurtulmuş, özgür, azat
rizgarîdiş.Özgürlük, bağımsızlık
rizgarkerer. & diş.Kurtarıcı, necat veren kimse
rizgarvaner. & diş.→ qurtalkar
rizgarvanîdiş.→ qurtalkarî
rizîsf.Yıpranmış, eskimiş, çürümüş, döküntü
rizînf. gçsz.Çürümek, bozulmak; köhnemek, aşınıp dökülmek
rizqer.Rızık, azık, geçim vasıtası, nasip
rizyanediş.Rezene otu (Foeniculum vulgare)

rî

rîser.Yün iplik, kirmenle bükülmüş ince yün ip
rîsîer.→ rêsî
rîspîer. & diş.Aksakal, ihtiyar, köy büyüğü, heyet üyesi; saygın yaşlı kimse…
rîspîtîdiş.Aksakallık, köy büyüklüğü vazifesi veya konumu
rîşdiş.Çıban, bere, deri yarası, tahriş
rîşedarsf.Köklü, kök salmış, kadim, derin
rîşenasîdiş.Kökbilim, etimoloji ilmi
rîşîer.Püskül, saçak; lif

ro

roer.Irmak, nehir, akarsu, çay
roavadiş.(devok)
robarer.→ rûbar
roçûnavadiş.→ avabûn
rodazf.Sürükleyerek, akıntıyla; -roda çûn a) akıntıya kapılıp…
rodîa. çoğ.Bağırsaklar, sakatat
rohnîdiş.→ ronî
rojdiş.Gün; -ro nîvro güpegündüz
rojanesf. & zf.Günlük, gündelik; her gün
rojanebûndiş.Güncellik, aktüalite
rojavadiş.Batı, garp
rojavayîsf. & er.Batılı, garplı
rojbaşünl.Günaydın, iyi günler (selamlama sözü)
rojdemdiş.Gündem, günün konusu, ajanda
rojevdiş.Gündem
rojhejmardiş.Takvim, gün sayacı, almanak
rojhilatdiş.Doğu, şark, gündoğumu; Doğu Kürdistan (İran Kürdistanı)
rojhilatnaser. & diş.Doğubilimci, şarkiyatçı, oryantalist
rojhilatnasîdiş.Doğubilim, şarkiyatçılık, oryantalizm
rojindiş.Tavan penceresi, tepe penceresi, tavan aydınlığı
rojîdiş.Oruç -rojî girtin oruç tutmak
rojîgirsf. & er.Oruç tutan kimse
rojîndiş.→ pixêrîk
rojmedarer.Güneş yörüngesi, güneşin gökteki dairesi
rojnameer.Gazete, günlük gazete
rojnamevaner. & diş.Gazeteci, muhabir
rojnamevanîdiş.Gazetecilik, basın mesleği
rojnivîsdiş.Günlük, hatıra defteri, günce
rojnîşdiş.Takvim
rojperestsf. & er.Güneşe tapan, güneşe tapan kavim mensubu
rojperwersf.Aydınlık ve güneş sever
rojtirzf.Ertesi gün, ertesi günde
rojwersf.Güneş alan, güneşe bakan (yamaç, ev)
roldiş.Rol, işlev, pay
Romer. & diş.(ayrıca
romandiş.Roman
romîsf.→ latînî
ronIsf.Aydınlık, parlak, ışıklı, berrak
ronIIsf. & a.Sıvı, akışkan, cıvık, sulu
ronahîer.Aydınlık, ışık, ziya; gün ışığı Avayîkî biçûk ronkayiya wî tê…
ronahînasîdiş.Optik ilmi, ışık bilimi
ronakbîrer. & diş.→ rewşenbîr
ronayîdiş.→ çavronayî
ronbînsf.İleriyi gören, basiretli, münevver
rondikdiş.Gözyaşı, damla
rondikrêjsf.Gözyaşı döken, ağlayan, kederli
ronîsf. & diş.Aydın, aydınlık
ronîbexşsf.→ nûrdar
ronîçehresf.→ nûrbedew
ronîdarsf.→ nûrdar
ronkerdiş.Aydınlatıcı, açıklayıcı; lamba, projektör
roter.Düz ahşap sırık, tavan direği, mertek…
rovdiş.Kasık tüyü, apış arası tüyü
rovîIer. & diş.Tilki (Vulpes vulpes)
rovîIIer. çoğ.Bağırsaklar
Rozbayaner. & diş.Erbil yöresinde yaşayan bir Kürt aşireti
rozenkdiş.→ pencerok

ru

ruher.Ruh, can
ruhnîsf. & diş.→ ronî

rû

rûer.Yüz, çehre, sima, vech
rûbarer.Büyük akarsu, nehir, ırmak
rûbenddiş.Peçe, yüz örtüsü, nikap
rûberdiş.Yüzölçümü, yüzey alanı, alan
rûbirûsf. & zf.Yüz yüze, karşı karşıya, cepheden
rûbirûbûnf. gçsz.Yüzleşmek, karşı karşıya gelmek
rûbirûbûnîdiş.Yüzleşme, karşı karşıya gelme, hesaplaşma
rûçikdiş.Yüz, çehre, sima, yüz hatları
rûçikandinf. gçl.Yolmak, (tüy veya telek) çekip yolmak Ma ne guneh e, ko ji bona…
rûdandiş.Olay, hadise, vukuat; meydana gelme
rûdankdiş.Maske, yüz koruma maskesi
rûdemdiş.Günün yüzü, güncel durum, aktüel görüntü
rûerdnasîdiş.→ jeomorfolojî
rûgeşsf.Güler yüzlü, neşeli, sevimli
rûgeşîdiş.Güler yüzlülük, neşe, beşuşiyet
rûgirjsf.Asık suratlı, çatık kaşlı, somurtkan
rûgirjîdiş.Asık suratlılık, somurtkanlık, çatıklık
rûkardiş.→ navrû
rûkensf.Güleç, tebessüm eden, güler yüzlü
rûkenîdiş.Güleçlik, neşeli tavır, mütebessimlik
rûler.Zakkum, zakkum çiçeği (Nerium oleander); nehir kıyılarında…
rûmeter.Onur, saygınlık, itibar, hürmet ; -rûmet girtin saygı duymak…
rûmetdarsf.Onurlu, saygın, itibarlı
rûner.Yağ, yemeklik yağ, tereyağı, sadeyağ Rûnê gamêşan ji yê bizinan…
rûnermsf.→ dilnizm
rûnermîdiş.Yumuşak huyluluk, tatlı dillilik, uysallık, hilm
rûniştevaner. & diş.Sakin, ikamet eden kimse, yerleşik ahali
rûniştevanîdiş.İkamet, yerleşik hayat, yerleşimcilik
rûniştinf. gçsz.Oturmak
rûniştîsf.→ niştecî
rûnîsf.Yağlı
rûpeldiş.Sayfa, yaprak (kitap vb.)
rûpela malêdiş.Ana sayfa, başlangıç sayfası (web sitesinde)
rûpelgêrer. & diş.Sayfa çeviren, kitap karıştıran kimse; tarayıcı
rûpûşdiş.→ melefe
rûqewimîndiş.Vuku bulma, tecelli etme, gerçekleşme
rûreşsf.Yüzü kara, mahcup, utanç içinde kalmış, rezil olmuş
rûreşatîdiş.Yüz karalığı, utanç, rezalet hâli
rûreşîdiş.Yüz karalığı, utanç, rezalet, ayıp
Rûser. & diş.Rus, Rus halkından kimse
rûsazîdiş.Yüzey yapısı, topoğrafik biçim
rûspîsf. & er.Yüzü ak, alnı açık, lekesiz, şerefli, başı dik; bir sınavdan…
rûspîtîdiş.Yüz aklığı, alnı açıklık, şeref, mahcubiyetten uzak olma ve…
rûspîxanediş.İhtiyar heyeti meclisi, ak sakallılar divanı
Rûsyadiş.Rusya Federasyonu; tarihi Rus devleti
rûşandinf. gçl.Sıymak, sıyırmak, kazımak, hafifçe sürtünüp geçmek, teğet geçmek
rûşodiş.Yüz yıkama bezi, havlu; lavabo
rûtsf.Çıplak, anadan doğma, üryan
rûtandinf. gçl.→ pûrtkirin
rûtayîdiş.Çıplaklık, üryanlık
rûvîer. & diş.→ rovî I
rûxandinf. gçl.Yıkmak
rûxsarer.→ rû
rûxwarsf.→ lêvxwar