S س

724 madde724 serbêje

-

-sazîsonekSonek / soyut ad eki; yapım, inşa, mühendislik veya…
-stansonekYer adı soneki; yer, yurt, diyar, mekân ve memleket bildiren…

sa

sabûndiş.Sabun
sabûnfiroşer. & diş.Sabun satan esnaf, sabuncu
sabûnxanediş.Sabun atölyesi, sabun imalathanesi
saçmeer.Saçma, av saçması
sadesf.Sade, yalın, gösterişsiz
sadegersf. & er.Sadelik yanlısı, minimalizme bağlı kimse
sadegerîdiş.Sadelik, yalınlık felsefesi, minimalizm
sadetirsf.Daha sade, daha yalın
sadetîdiş.Sadelik, yalınlık
saetdiş.Saat (zaman birimi); vakit
safdelsf.Saf kalpli, iyi niyetli, temiz yürekli kimse
safdelîdiş.Saf kalplilik, iyi niyetlilik, hilesizlik
safîsf.Arı, berrak, saf, temiz, katışıksız
safîbûndiş.Arınma, durulaşma, saflaşma
safîkerer. & diş.Arıtıcı, tasfiye edici cihaz veya kimse
safîkirinf. gçl.Arıtmak, tasfiye etmek, durulaştırmak
saker. & diş.Manda yavrusu, malak
sakoler. & diş.Serseri, ayak takımı, aşağılık/değersiz kimse, çapulcu
saldiş.Yıl, sene, yaş, ömür
salanesf. & zf.Yıllık; her yıl, senevi
salewextdiş.Bir yıllık süre, tam bir yıl, on iki ay
salixer.Haber, bilgi, malumat, havadis
salîsf.Yaşında
salnamediş.Yıllık, almanak, takvim
salondiş.Salon
salûssf.İkiyüzlü, riyakâr, mürai
salûsîdiş.→ durûtî
salvegerdiş.Yıl dönümü
salvegerîdiş.Yıl dönümü kutlaması, anma töreni
samandiş.Servet, varlık, zenginlik, mülk
samandarsf.Varlıklı, zengin, servet sahibi
samandarîdiş.Varlıklılık, zenginlik durumu, servet sahipliği
samendsf. & er.Kula don…
sanahîsf. & diş.Kolay, zahmetsiz; kolaylık
sanahîbûndiş.Kolaylaşma, basitleşme
sanahîkirinf. gçl.Kolaylaştırmak, teshil etmek
saniker.→ kirîv
sanîdiş.Saniye
santraldiş.Santral; enerji üretim tesisi
sapoker.Çizme, uzun konçlu çizme
saqîer. & diş.Saki, içki sunan
sarsf.Soğuk
sarincdiş.Buzdolabı, soğutucu dolap
sarîIdiş.Soğukluk, serinlik, soğuk olma durumu
sarîIIsf.Bulaşıcı (hastalık, salgın vb.)
saroksf.Soğukça, serin, soğuk tabiatlı
sarxanediş.Soğuk hava deposu, buzluk
satildiş.Bakraç, helke, bakır kova
satircemer.Soğuk algınlığı, nezle, üşütme
satûrdiş.→ kêr III
savarer.Bulgur, kaynatılmış ve dövülmüş buğday
savarokdiş.İnce dolu, bulgur tanesi iriliğinde yağan dolu
savarvaner. & diş.Bulgurcu, bulgur üreten veya satan esnaf
savarxanediş.Bulgur değirmeni, bulgur imalathanesi
sawdiş.Büyük korku, dehşet, ürküntü, yılgı; haşyet; -saw dayîn dehşet…
sawaer. & diş.Emzikteki bebek, kucak çocuğu; hayvan yavrusu
sawêrdiş.Görüntü, hayal, vizyon, fantazya
sawêrdarsf.Hayali, düşsel, vizyoner
sawêrnasîdiş.İmgebilim, imajoloji, vizyon bilimi
sawilkesf.Saf, bön, safdil, alık, naif, tecrübesiz
saxsf.Sağ, canlı, diri ; sağlıklı sağ salim, esenlikle
saxbûndiş.İyileşme, şifa bulma, nekahet
saxesaxsf. & zf.Canlı olarak, sağ salim, diri hâlde
saxirîer.Sağrı (binek hayvanlarının kalça ve kuyruk üstü kısmı)
saxîdiş.Sağlık, sıhhat, esenlik, afiyet
saxlemsf.Sağlıklı, sıhhatli, sağlam
saxlembûndiş.Sağlamlaşma, sıhhat bulma, iyileşme
saxlemîdiş.Sağlık
saxlemîxanediş.Sağlık ocağı, dispanser, şifa yurdu
saxtesf.Sahte, yapay, düzmece, kalp, hileli
saxtekarer. & diş.Sahtekâr, hilebaz, dolandırıcı
saxtekarîdiş.Sahtekârlık, tahrifat, hilekârlık
saxtîer.Yoklama, denetleme, muayene, teftiş; arama
sayîsf.Berrak, açık, bulutsuz, pırıl pırıl (hava, gökyüzü)
sayîbûndiş.Açılma, aydınlanma, havanın berraklaşması
sayîkerer. & diş.Berraklaştırıcı, açıklığa kavuşturan kimse
sazdiş.Saz, bağlama
sazbender. & diş.Saz çalan kimse, sazende, çalgıcı
sazbendîdiş.Sazendelik, çalgıcılık
sazgehdiş.Kurum, teşkilat, cemiyet, örgüt
sazîdiş.Kurum, kuruluş, dernek, enstitü, müessese
sazjendiş.→ muzîkjen
sazkarer. & diş.Düzenleyici, akortçu; enstrüman yapımcısı
sazkarîdiş.Akort etme, düzenleme, yapılandırma faaliyeti
saznasîdiş.→ muzîkolojî
sazûmandiş.Sistem, teşkilat, rejim, düzen, strüktür
sazûmanîsf.Sistematik, yapısal, sisteme ait
sazûmankarer. & diş.Sistem kurucu, organizatör, planlayıcı

se

seer. & diş.Köpek, it
sebaed.İçin, uğruna, maksadıyla, hatırına; -seva xatirê min benim…
sebaber. & diş.Sebep olan, müsebbib, vesile
sebebdiş.Sebep, neden, gerekçe
sebetdiş.Sepet, küfe
sebîer. & diş.Küçük çocuk, oğlan çocuğu
sebrdiş.Sabır, tahammül
sebter.Cumartesi günü
sebzediş.Sebze
sedsayıYüz, 100
sedemdiş.Neden, sebep
sedemnasîdiş.Nedensellik bilimi, etiyoloji felsefesi
sedeqeer.Sadaka, hayır hasenat, zekât
sedhezaransf. & er.Yüz binlerce, sayısız kalabalık
sedirer. & diş.Başkan, reis, meclis başkanı, cumhurbaşkanı
sedsaldiş.Yüzyıl, asır
sedsalîsf.Yüzyıllık, asırlık, yüz sene süren
seetdiş.→ saet
seferdiş.Yolculuk, sefer
sefîlsf.Sefil, perişan, yoksul, düşkün, perişan halli
sefîlîdiş.Sefillik, yoksulluk, perişanlık, acizlik
seger. & diş.→ se
seglawîsf.Seklavi (asil bir Arap atı ırkı)
segmaner. & diş.Saray muhafızı, nöbetçi koruma, sekban
segvaner. & diş.Av köpeği bakıcısı, tazıcı; avcı
segvanîdiş.Tazıcılık, av köpeği yetiştiriciliği mesleği
sehdiş.-seh kirin a) duymak, işitmek Min duhu seh kir ku ewê here…
sehetdiş.Sağlık, esenlik, sıhhat; -Sehet be! afiyet olsun!; -Sehet xweş!…
sekandiş.Durgunluk, huzur, dinginlik, sükûnet
sekihînf. gçsz.(ekşi yendiğinde) diş kamaşmak, diş kamaşması
sekiner.Durak, durma, duraklama; sükûnet, rahat, dirlik rahat, sükûn…
sekinandinf. gçl.Durdurmak, tevkif etmek
sekinîsf.Durgun, hareketsiz, sakinleşmiş
sekinînf. gçsz.Durmak, ayakta durmak
sekitînf. gçsz.Gebermek, murdar olmak…
seklawîsf.→ seglawî
seknawazsf.Ahenkli, vezinli, kafiyeli (şiir)
sekodiş.→ daniştek
sektordiş.Sektör, alan
sekulersf.→ laîk
sekulerîzmdiş.→ laîktî
seler.Yassı ve geniş taş levha, sal taşı
selametsf.Esen, güvende, salim . -sax û selamet sağ salim, sapasağlam
selametîer.Güvenlik, esenlik, asayiş, selamet
selametxanediş.Sığınak, selamet yurdu, güvenlik evi
selefer.Su kaynağı, pınar başı, göze
selemdiş.→ bêjok
selikdiş.Sepet, sele, hasır sepet
selikçîer. & diş.Sepetçi, sepet ören usta
selka mêşkaer.Arı sepeti, kovan
semayîsf.Mavi renkli kumaş deseni (bergûz kumaşı için)
semboldiş.Simge, sembol
semter.Yön, taraf, istikamet
senaryodiş.Senaryo; sinema filmi veya tiyatro oyununun sahnelerini ve…
sencabdiş.Sincap
sendîkadiş.Sendika
seneter.Sanat, hüner, ustalık
sengdiş.Ağırlık, taş, terazi taşı, vezne taşı
sengerdiş.Siper, mevzi, tabya
sepandindiş.Uygulama, tatbik etme, yürürlüğe koyma
sepanediş.→ sepandin
seqemdiş.Ayaz, dondurucu soğuk
seqetsf.Sakat, kusurlu, arızalı, aksak, kötürüm
seqetîdiş.Sakatlık, arıza, bedensel engel, kusur
seqetkdiş.→ qilpik
serIer.Baş, kafa ; -serê yekî hatin başına gelmek
serIIed.Üstünde, üzerinde
ser-önekÖnek; ad ve sıfatların başına gelerek üstünlük, öncülük, baş…
ser û pêa. çoğ.Kelle paça…
serader.Kalbur, iri delikli buğday eleği
seradanf. gçl. & er.Ziyaret etmek, uğramak, hatırını sormak
seradkirindiş.→ moxilkirin
seranserzf. & ed.Baştan başa, boydan boya, bütünüyle
serastsf. & zf.→ birêkûpêk
serbacdiş.→ cizye
serbajardiş.Başkent, metropol
serbaner.Çatı, ev damı, tavan
serbazer. & diş.Asker, nefer
serbenddiş.Başbağı, alınlık, taç örtüsü
serberzsf.Başı dik, gururlu, onurlu, şerefli
serberzîdiş.Baş dikliği, onur, gurur, haysiyet
serbestsf.Serbest, hür, özgür
serbestîdiş.Serbestlik, hürriyet, özgürlük, bağımsızlık
serbihardiş.→ nûbihar
serbijêrzf.Aşağı doğru, baş aşağı, iniş aşağı
serbijorzf.Yukarı doğru, baş yukarı, yokuş yukarı
serbilindsf.Başı dik, gururlu, onurlu, vakur
serbilindanezf.Başı dik olarak, onurla, gururla
serbilindîdiş.Başı diklik, gurur, onur, kıvanç, vakar
serbixwesf.Bağımsız, müstakil, özerk
serbixwebûndiş.Bağımsızlık, istiklal, egemenlik
serbixwetîdiş.Bağımsızlık, istiklal, egemenlik ruhu; özerklik
serbixwexwazsf. & er. & diş.→ cûdaxwaz
serborîdiş.Yaşam tecrübesi, deneyim, yaşanmış serüven, hayat hikâyesi
serçaver.Yüz, çehre, sima, vech
serçavîdiş.Pınar başı, su gözü, menba
serçeloxsf.Sersem, aklı havada, savruk, dengesiz
serçeperaster.Köşegen, diyagonal, çapraz
serçeperastîdiş.Çaprazlık, çapraz duruş
serçinsf. & er.Seçkin, en iyisi, kaymak tabaka, üstün nitelikli olan
serdazf.-serda girtin baskın yapmak, aniden basmak, apansız yakalamak…
serdabdiş.→ karêz
serdandiş.Ziyaret
serdarer.Komutan, önder; serdar (tarihî unvan)
serdemdiş.Çağ, devir, dönem
serdestsf. & er. & diş.Üstün, egemen, hâkim, galip
serdestanezf.Hâkimce, üstünce, otoriter tarzda
serdestbûndiş.Hâkim olma, üstünlük sağlama, galebe çalma
serdestdarsf. & er.Egemen, hâkim, buyurgan iktidar
serdestîdiş.Egemenlik, üstünlük, hâkimiyet
serdozgerer. & diş.Başsavcı
seredandiş.→ serdan
serederîdiş.Anlama, kavrama, akıl erdirme -serederî jê derxistin işin…
serejêrsf. & zf.(bulmacada) Yukarıdan aşağıya, dikey sütun
sereker. & diş.Önder, lider, reis, şef
serekesf.Başlıca, ana, temel, merkezi, esas
serekîsf.Birincil, esaslı, temel öneme sahip
serekwezîrer. & diş.→ serokwezîr
serenavdiş.Özel isim, has isim
sererastsf.Düzgün, derli toplu, düzenli
seretadiş.Başlangıç; ilk aşama
seretayîsf.İlk, temel
serê sibêa. & zf.Şafak vakti, seher, gün doğumu
serêşer.Baş ağrısı (hem gerçek hem mecazi bela)
serfer.Harcama, masraf
serfermandarer. & diş.Başkomutan, başkumandan
serfirazsf.Başı dik, onurlu, gururlu
serfirazîdiş.Başı diklik, onur, gurur
sergerdansf.Darmadağınık, perişan, allak bullak
sergermsf.Hareketli, ele avuca sığmaz, dizginsiz, coşkulu (hayvan vb.)
sergermanezf.Coşkuyla, hevesle, şevkle
sergermîdiş.Coşkunluk, heves, tutkulu çalışma hâli
sergirer.Tepe başı, tepenin düzlüğü, doruk alanı
sergiransf.Ağırbaşlı, vakur, temkinli kimse
sergiranîdiş.Ağırbaşlılık, vakar, ciddiyet
sergirtikdiş.→ derxûn
sergîndiş.Tezek, yakacak olarak kurutulmuş hayvan gübresi tertê sergîn…
sergoer.Gübrelik, çöplük, gübre yığını Gurî xênîkekî li ber sergoyê…
sergotardiş.Başmakale, başyazı
sergovender. & diş.Halay başı, halayda mendil sallayan lider
sergoyîdiş.→ qirşdank
serhatîdiş.Yaşam öyküsü, hayat hikâyesi, serüven, macera
serheder.Sınır bölgesi, uç bölge
serhêlsf.Çevrim içi
serhildandiş.Ayaklanma, başkaldırı, isyan
serhildanvaner. & diş.İsyan önderi, başkaldırı aktivisti
serhilderîdiş.→ îsyankarî
serhildêrer. & diş.İsyancı, başkaldıran, asi
serhildêranezf.İsyankârca, başkaldırarak, cesurca
serhildêrîdiş.İsyankârlık, başkaldırı ruhu, direnişçilik
serhişksf.İnatçı, dik kafalı, dikbaşlı
serhişkîdiş.İnatçılık, dikbaşlılık, dik kafalılık
seriker.→ lûtke
serincdiş.→ eleqe
serinciksf.→ lêhûrbûyî
serîlêdandiş.→ serlêdan
serjêzf.→ serjêkirin
serjêkirindiş. & f. gçl.Boğazlama, kurban etme, kesme; boğazlamak
serjêxanediş.→ qirxane
serjimêrîdiş.Nüfus sayımı
serkarer. & diş.Baş usta, şef, yönetici, iş sorumlusu
serkarîdiş.Şeflik, baş ustalık, yöneticilik görevi
serkarxanediş.Ustabaşı ofisi, şantiye idarehanesi
serkeftindiş.Başarı, zafer, üstünlük sağlama, muvaffakiyet
serkeftîsf.Başarılı, muzaffer, galip
serkelsf.→ lûç
serkewtindiş. & f. gçsz.Başarı, zafer, galibiyet; başarmak, üstün gelmek
serkêşer. & diş. & sf.Elebaşı, önder, lider
serkêşîdiş.Öncülük, elebaşılık; dikbaşlılık, itaatsizlik
serkêşkerer. & diş.Öncülük eden, rehberlik yapan kimse
serkêşnamediş.Öncülük manifestosu, liderlik bildirisi
serleşkerer.Başkumandan, ordu komutanı, serdar
serleşkerîdiş.Başkumandanlık, ordu liderliği makamı
serlêdandiş.Başvuru, müracaat
sermadiş.Aşırı soğuk, ayaz, dondurucu hava
sermagirtindiş.Soğuk algınlığı, üşütme
Sermawezer.Kasım ayı; soğukların bastırdığı sonbaharın son ayı
sermayediş.Sermaye, anapara, kapital; birikim
sermayedaner. & diş.→ veberhêner
sermayedarer. & diş.Sermayedar, kapitalist, para sahibi
sermayedarîdiş.Kapitalizm, sermayedarlık sistemi
sermayedozer. & diş.Sermaye arayan, girişimci, fon bulucu
sermestsf.Sarhoş, mest olmuş, kendinden geçmiş
sermestîdiş.Sarhoşluk, mestlik, coşkunluk
sermijanker.Saban okunu boyunduruğa tutturan bağ, mil veya direk
sermiyaner. & diş.Ev reisi, efendi, hane sahibi
sernavdiş.Başlık, serlevha, unvan
sernermsf.Uysal, yumuşak başlı, sakin (hayvan vb.)
sernivîsdiş.Başlık, gazete başlığı, manşet; kitap başlığı
sernivîsgehdiş.Yazı işleri bürosu, redaksiyon merkezi
sernivîskarer. & diş.Başyazar, genel yayın yönetmeni
sernivîskarîdiş.Başyazarlık, genel yayın yönetmenliği görevi
seroker. & diş.Başkan, lider, önder
serokatîdiş.Başkanlık, riyaset makamı ve yetkisi
serokêler.Aşiret reisi, kabile önderi, boy beyi
serokkomarer.Cumhurbaşkanı, devlet başkanı
serokwezîrer. & diş.Başbakan, hükümet başkanı
serperişter. & diş.Gözetmen, denetçi, vasi, müfettiş
serperiştîdiş.Gözetmenlik, denetim, vesayet, müfettişlik
serpêhatîdiş.Macera, serüven, baştan geçen ilginç olay
serpişiksf.Öncelikli, birinci planda tutulan
serpoşdiş.→ derxûn
serqotsf.Başı açık, takkesiz, başlıksız, şapkasız
serrastsf.Dürüst, güvenilir, doğru sözlü
serrastkirinf. gçl.→ rastkirin
sersaldiş.Yıl dönümü
sersarsf.Vurdumduymaz, duygusuz, kalın kafalı, anlayışsız
sersarîdiş.Vurdumduymazlık, duygusuzluk, kalın kafalılık
sersaxîdiş.Başsağlığı
sersemaldiş.→ sermaye
sersitiler.→ mast
sersoxiker.→ qehf
serşoer.Kadın banyo hizmetkârı, natır
serşorsf.Başı eğik, mahcup, suçlu
serşorîdiş.Mahcubiyet, baş eğikliği, zillet
sertapdiş.→ kop
sertaşer. & diş.Berber, tıraşçı, kuaför
sertaşxanediş.Berber dükkânı, kuaför salonu
sertextdiş.→ kursî
serûbinsf.Altüst, darmadağın
serwaner. & diş.Deve çobanı, kervan sürücüsü; hayvan bakıcısı
serwerer. & diş.Önder, lider, şef, buyurgan ; aşiret reisi
serweratîdiş.Egemenlik, hâkimiyet, hükümdarlık, efendilik
serweriya hiqûqêdiş.Hukukun üstünlüğü, kanun hâkimiyeti
serwerîdiş.Önderlik, liderlik, egemenlik, yönetim, sevk ve idare
serwerîdarsf.Hâkimiyet sahibi, egemen güç
serwerzaner. & diş.Devlet idaresini bilen bilgin, hikmet sahibi önder
serwextsf.Zeki, akıllı, anlayışlı, uyanık, çabuk kavrayan
serwextbûndiş.Haberdar olma, farkındalık kazanma, intibah
serwextîdiş.Zekâ, uyanıklık, çabuk kavrayış, feraset
serwextnamediş.Bilgilendirme metni, oryantasyon belgesi
serxetdiş.Hat üstü, demiryolunun kuzeyinde kalan bölge (Türkiye tarafı)
serxwesf.Bağımsız, başına buyruk
serxwebûndiş.Bağımsızlık, istiklal, egemenlik
serxwebûyîsf.Bağımsız, istiklaline kavuşmuş
serxwedazf.-serxweda hatin a) kendine gelmek, ayılmak, bilinci açılmak; b)…
serxweşsf.Sarhoş, esrik, mest
serxweşîdiş.Sarhoşluk, esriklik
serxweşxanediş.Meyhane, taverna
serzaroktîdiş.→ nuxurîtî
serzêdesf. & diş.Fazla, artık, gereğinden çok; munzam
serzêdeyîdiş.Fazlalık, artı değer, rant
serzêrsf.Altın kaplamalı, yaldızlı
serzimandiş.Dilde dolaşan söz, dedikodu; nakarat
setrencer.Satranç oyunu
sevaed.→ seba
sewabağ.Sewa... sewa...
sewaler. & diş.Davar, küçükbaş hayvanlar, koyun-keçi sürüsü, canlı hayvan…
sewaxer.Sıva
sewdaer.Sevda, tutku, kara sevda, aşırı aşk; melankoli
sewikdiş.Ev yapımı kalın pide, çörek, kavut çöreği; -şewkêt hêka omlet…
sewîer.Üzüm sepeti
sewîler.Toprak su testisi, kilden ibrik; küçük, iki kulplu testi
sewrdiş.Ayaklanma, isyan, devrim
sewtdiş.Ses
sexbêrer. & diş.Bakıcı, gözeten, himaye eden, kollayan kimse
sexbêrîdiş.Bakım, gözetim, nezaret, kollama
sextekarîdiş.→ saxtekarî
seyandinf. gçl.→ dûtin
seydaer.Hoca, üstat
seydvandiş.→ nêçîrvan
seyrdiş. & sf.Seyir, bakış
seyrandiş.Gezinti, mesire, kır gezisi
seyrangehdiş.Mesire yeri, gezinti yeri

sê

sêsayıÜç, 3
sêalîsf.Üç boyutlu, üç yönlü, üç yanlı
sêbaresf.Üç kat, üç misli, üç kez tekrarlanan
sêbarebûndiş.Üç kez tekrarlanma, üçleme
sêcarzf.Üç defa, üç kere
sêdarer.Darağacı
sêdarxanediş.İdam meydanı, darağacı alanı
sêfîlsf.→ sefîl
sêfîlîdiş.→ sefîlî
sêgoşesf. & diş.Üçgen; üç köşeli, üçgen biçimli
sêgoşenasîdiş.Trigonometri, üçgenbilim
sêguhIdiş.Üç dişli dirgen, yaba
sêguhIIer. & sf.Üçgen
sêkîdiş.Üçte bir, 1/3 pay
sêkloter.Eşek tezeği/dışkısı
sêler.Ekmek sacı, yufka ve et kavurma sacı…
sêlavdiş.Çağlayan, akıntı
sêlingsf.Üç bacaklı (sehpa veya hayvan)
sêmirer. & diş.Simurg, anka kuşu (İran ve Kürt mitolojisinde efsanevi kuş)
sênîdiş.Sini, büyük tepsi ; bakır sini
sênîker.Tabak, sahan; küçük tepsi
sêpêdiş.Sacayağı, üçayak sehpa, tripod
sêpîer.Sacayak, üçayak…
sêrer.Büyü, sihir, efsun
sêrbazdiş.→ cazû
sêrbazîdiş.→ efsûnbazî
sêrêyandiş.Üç yol kavşağı, çatal yol
sêsedsayıÜç yüz, 300
sêşemer.Salı günü
sêşembîdiş.Salı günü, salı vakti
sêşemîdiş.Salı, salı günü
sêtêldiş.Üç telli çalgı, bağlama türü
sêvdiş.Elma; -sêva bin erdê yer elması
sêvleer. & diş.→ mişk
sêvokdiş.Küçük elma
sêwirandiş.Tasarım, plan
sêwirandinf. gçl.Tasarlamak, planlamak
sêwîer. & diş.Yetim, öksüz; zarokên sêwî yetim çocuklar
sêwîtîdiş.Yetimlik, öksüzlük, kimsesizlik durumu
sêyekdiş.Üçte bir, sülüs
sêyemsayıÜçüncü
sêzdehsayıOn üç, 13
sêzimanîsf. & diş.Üç dilli; üç dillilik yeteneği

si

Sibatdiş.Şubat ayı
sibezf.Yarın
sibehdiş.Sabah vakti, gün doğumu, şafak sonrası gün başlangıcı
siberojdiş.Gelecek, yarın
sibetirzf.→ dusibe
sibêdiş.→ sibeh
sifeter.Vasıf, nitelik, özellik
sifirIsayıSıfır, 0
sifirIIer.Bakır madeni
sifrediş.Sofra, yemek örtüsü/bezi
sifrexurer. & diş.→ nanxur
siftsf.İlk, önceki, birinci
siftêzf.İlk önce, ilkin, evvela, başlangıçta
sihsayıOtuz, 30
siharîsf.→ elindî
sihewsf.→ sihewbûn
sihewbûnf. gçsz.İlişkide bir açıklama yapmaksızın aniden ortadan kaybolmak…
sihikIer.Sirke
sihikIIer.Hıçkırık
sihurdiş.Sahur vakti, sahur yemeği
sijîer.Dikiş, yara dikişi, cerrahi dikiş izi
silIsf.Küskün, dargın, gücenmiş
silIIer.Gübre, hayvan dışkısı
silametîer.→ selametî
silavdiş.Selam, esenlik dileği
silavkerer. & diş.Selam veren, esenlik dileyen kimse
silavkirinf. gçl.Selamlamak, selam vermek, esenlemek
silavnamediş.Selam mektubu, tebrik mesajı
silgîdiş.→ jêbir
silimdiş.Merdiven, seyyar el merdiveni
silqdiş.Pancar, yaban pancarı, pazı (Beta)
siltaner.Sultan, hükümdar, padişah
simer.Tek tırnaklı hayvanların toynağı (at, katır vb.)
simaqer.Sumak (Rhus)
simbêler.Bıyık
simbêldarsf. & er.Bıyıklı, gösterişli bıyığı olan adam
simbêlspîsf. & er.Ak bıyıklı, yaşlı, tecrübeli kimse
simbêlzersf. & er.Sarı bıyıklı adam
simbiler.Başak (buğday veya arpa başağı)
simêlreşsf.Kara bıyıklı
simirînf. gçsz.Soğuktan donmak, buz kesilmek, uyuşup kaskatı kesilmek
simokdiş.→ pêtalok
simorer. & diş.→ sivorî
simoreer. & diş.→ sivorî
simter.→ semt
simtinf. gçl.Delmek, delip geçmek (boru, tünel, yuvarlak gövde)
sincdiş.Ahlak, töre, seciye, karakter
sincdarsf.Ahlaklı, edepli, seciyeli
sincêrîer.Tatlı, pekmez yapımında kullanılan sarı-mavi alacalı üzüm cinsi
sincirandinf. gçl.Fırını veya tandırı iyice ısıtıp kızdırmak; çömlek fırınını…
sincirfer.→ şeytanok
sincirîsf.Kızgın, kor gibi, alev alev ısınmış
sincirînf. gçsz.Kızışmak, aşırı ısınmak; eriyip yumuşamak
sincîsf.Ahlaki, etik, törel
sincmendsf. & er.→ ehlaqmend
sincmendîdiş.→ ehlaqmendî
sincoqdiş.Büyükbaş veya küçükbaş hayvanın kalın bağırsağı
sincûqdiş.→ bastiq
sinczanîdiş.→ etîk
sinçîer.Ahlak, seciye, fıtrat, huy
sindirikdiş.Sandık
sindoqdiş.Sandık, kutu; araba bagajı
sindoqdarer. & diş.Sandık emini, veznedar, sayman
sindoqdarîdiş.Saymanlık, veznedarlık görevi
sindoqokdiş.→ qotîk
sindoqxanediş.Hazine dairesi, sandık odası, vezne
sineer.İğde ağacı, yabani zeytin (Elaeagnus angustifolia); hünnap…
sinekdiş.→ îspatî
singer.Çadır kazığı, ahşap kazık, direk; -sing kutan kazık çakmak
singoer.Süngü
sinorer.→ sînor
sipartinf. gçl.→ spartin
sipêdediş.→ spêde
sipildiş.Dalak
sipîçaldiş.→ çarşev
sipîndardiş.→ qewax
siqavêldiş.→ kinoşe
siqreqdiş.→ gangilok
sirIdiş.Kuru soğuk, ayaz
sirIIdiş.Sır, gizem
sirdabdiş.→ jêrzemîn
sirêer.Sıra, nöbet sırayla, nöbetleşe
sirêşdiş.Çiriş otu (Asphodeline lutea); kökünden doğal yapıştırıcı…
sirgediş.→ kinoşe
sirgûner.Sürgün, sürgün edilme
sirişker.Gözyaşı
sirmokdiş.→ sîrim
sirsûmer.Ahşap yayık
sirûddiş.Marş, ilahi, kahramanlık ezgisi
sirûdvaner. & diş.Marş yazarı, koro şairi, marş bestecisi
sirûşdiş.→ îlham
sirûştdiş.Doğa, tabiat, fıtrat
sirûştîsf.Doğal, tabii, fıtri
sirûştnaser. & diş.Tabiat bilimci, doğa araştırmacısı, natüralist
sirûştnasîdiş.Tabiat bilgisi, doğa bilimleri
sistsf.Zayıf, dermansız, takatsiz, mecalsiz
sistbûndiş.Gevşeme, çözülme, yumuşama
sistîer.Dermansızlık, takatsizlik, halsizlik, zayıflık
sistkirinf. gçl.Gevşetmek, çözmek, rahatlatmak
sitandinf. gçl.→ standin
sitardiş.Çatı, dam
sitemdiş.→ sîtem
sitemkarsf. & er.→ cebar
sitemkarîdiş.→ sîtemkarî
sitildiş.→ dewl
siûddiş.Talih, şans, baht, ikbal -siûd û îqbal baht ve ikbal
sivderdiş.Antre, giriş holü, koridor, kapı önü holü
siviksf.(zıt
sivikahîdiş.Hafiflik
sivikbûndiş.Hafifleme, yükün azalması
sivikkirinf. gçl.Hafifletmek, yükünü almak, teshil etmek
sivikpasf.→ lingleze
sivîlsf. & er.Sivil; askeri veya resmi olmayan, yurttaşlara ait
sivkayîdiş.→ heqaret
sivnikdiş.→ kinoşe
sivorîer. & diş.Sincap, değin (Sciurus anomalus); meşe ormanlarında yaşayan…
siwarer. & diş. & sf.Süvari, atlı
siwarîdiş.Süvarilik, binicilik; binek hâli
siwêrkdiş.Taş ocağı, değirmen taşı kesilen taşlık ocak
siwûrîer. & diş.Sincap (Sciurus)
sixletsf.Sıkışık, dar, kalabalık, basık
siyabodiş.Siyabo otu (Ferula szowitsiana); yaylalarda toplanıp otlu…
siyasetdiş.Siyaset, politika
siyasetmedarer. & diş.Siyasetçi, politikacı
siyasetmedarîdiş.Politikacılık mesleği, devlet adamlığı
siyasetxanediş.Politika akademisi, siyaset kürsüsü
siyasîsf.Siyasi, politik
siyasîbûndiş.Siyasallaşma, politik bilinç kazanma
sizikdiş.→ kinoşe

sî

sîIer.Gölge, gölgelik yer, kuytu
sîIIsayıOtuz, 30
sîberdiş.Gölge, kuytu yer
sîberdarsf.Gölgeli, kuytu, serin
sîgortadiş.Sigorta
sîhdiş.Akciğer
sîleer.Tokat, şamar
sîlehdiş.Silah, harp aleti
sîlehdarer. & diş.Silahşor, silahlı savaşçı, muhafız
sîmaer.Sima, yüz; görünüm
sîmediş.Demir parmaklık, çit
sîmptomdiş.→ nîşan
sînahîdiş.Zayıf ışık, loş aydınlık, ışıltı
sîneer.→ sine
sînemadiş.Sinema sanatı, film gösterim salonu
sînemagerer. & diş.Sinemacı, film yapımcısı, yönetmen
sînemagerîdiş.Sinemacılık sanatı ve mesleği
sînemavanîdiş.→ fîlmsazî
sînemaxanediş.Sinema salonu, sinema binası
sînger.Göğüs, sine, bağır; göğüs kafesi
sînorer.Sınır, hudut, limit sînorê dewletê devlet sınırı
sînorbenddiş.Sınır bendi, sınır boyu tahkimatı
sînorbendvaner. & diş.Sınır boyu tahkimatçısı, hudut muhafızı
sînordarsf.Sınırlı, mahdut, hudutlu
sînordarîdiş.Sınırlılık, kısıtlılık, tahdit
sînorgirer. & diş.→ merzeband
sînorparêzer. & diş.Sınır koruyucu, hudut muhafızı
sînorvaner. & diş.Sınır muhafızı, hudut bekçisi
sînorvanîdiş.Sınır muhafızlığı görevi
sînotdiş.Hükümdarın maiyeti, saray erkânı, divan meclisi üyeleri
sîrer.Sarımsak (Allium sativum)
sîreer.→ sirê
sîrimdiş.Sirmo otu, yabani sarımsak…
sîrkutdiş.Ahşap sarımsak havanı, sarımsak ezici
sîrvaner.→ conî
sîsIsf.Bembeyaz, ak, tertemiz beyaz
sîsIIsf.Solgun, pörsümüş, solmuş
sîsalker.Akbaba, leş akbabası (Neophron percnopterus)
sîsiker.Çekirdek (kuru üzüm, elma, hurma vb. meyvelerin çekirdeği)
sîsirkdiş.→ kiristîk
sîsîdiş.→ kûrkûr
sîsmologer. & diş.→ erdhejzan
sîsoriker.→ kurt II
sîstemdiş.Sistem, düzen, dizge
sîtemdiş.Zulüm, cevr, haksızlık, eza; sitem
sîtemkarsf. & er.Zalim, sitemkâr, haksızlık eden
sîtemkarîdiş.Zulüm, sitemkârlık, haksızlık, cevr
sîwandiş.Gölgelik, çardak, sundurma, tente
sîxurer. & diş.Oklu kirpi
sîxurîdiş.Casusluk, muhbirlik

so

sobediş.Soba
sobekarer. & diş.→ melevan
soberîdiş.Yüzme eylemi, yüzücülük mahareti
soberîkdiş.→ ajnê
sodadiş.Soda, maden suyu, karbonatlı içecek
sodeer.Küçük yuvarlak kurabiye, sırlı tatlı çörek
sofîer. & diş.Sofi, mutasavvıf; zahit, dindar kimse
sofîtîdiş.Sofilik, tasavvuf yolu, zahitlik
sohbetdiş.→ suhbet
soler.Ayakkabı, pabuç, çarık
solbender. & diş.Nalbant
solbendîdiş.Nalbantlık
solînIdiş.Künk, yer altı kilden su borusu/kanalı
solînIIer.Açmak üzere olan çiçek tomurcuğu, gonca…
somerer.Somar, eski bir tahıl ölçüsü…
sonder.Yemin, ant
sondediş.Su hortumu
sondxwarîer. & diş.Müttefik, antlaşmalı taraf
soneer.Yeşilbaş erkek ördek, suna kuşu, yaban ördeği
sopdiş.→ rêç II
sorsf.Kırmızı, kızıl, al
sorandiş.→ Soranî
Soranîdiş.Soranice (Irak ve İran'da konuşulan Orta Kürtçe lehçesi)
soranîdiş.Kılıç
sorayîer.Kırmızılık, kızıllık, al renk
sorbûndiş.Kızarma, kızıllaşma; utanma
sorguler.Kırmızı kaliteli buğday cinsi (bulgura çok elverişlidir)
sorgulistandiş.Kızıl güller bahçesi, gülşen
sorikdiş.Kızamık
soringdiş.Kırkılmış koyun ve keçilerin sırtına sürülen boya veya bitki…
soringkêşer. & diş.Kökboya toplayıcısı, boya otu derleyicisi
sorîçkdiş.Yemek borusu, kursak, boğaz
sorkirinf. gçl.Kızartmak, kızıllaştırmak, akkor hâle getirmek
sorkirîsf.Kızarmış, tavada kızartılmış
sormasîdiş.Kızılbalık, som balığı, alabalık türü
soryasdiş.Çiriş otu; dağ sarımsağı, yabani sarımsak; pilav veya bulgura…
sosindiş.Süsen, zambak (Lilium)
sosretdiş.Acayip/şaşılası şey, harika, mucize, ucube; gülünç veya garip…
sosretîdiş.Tuhaflık, gariplik, şaşırtıcılık hâli
sosyalîstsf.Sosyalist
sotemenîdiş.Yakıt
sotinf. gçl. & f. gçsz.Yakmak (mecaz anlamda da)
sovêtdiş.Sovyet; öğüt, tavsiye, meclis
sozdiş.Söz, ahit, vaat, antlaşma
sozdanf. gçl.Söz vermek, vaatte bulunmak, ahdetmek
sozdarsf.Sözünün eri, sözüne sadık, ahde vefalı
sozdaranezf.Sözüne sadakatle, ahde vefayla
sozdarîdiş.Ahde vefa, sözde durma erdemi, sadakat
soznamediş.Taahhütname, sözleşme senedi, ahitname
sozşikênsf. & er.Sözünden dönen, ahdini bozan kimse
sozşikênîdiş.Sözünden dönme, ahdi bozma, vefasızlık

sp

sparêzer. & diş.Mütevelli, emanetçi, kayyım
sparêzîdiş.Emanetçilik görevi, mütevellilik
spartenamediş.Tevdiat senedi, vasiyetname mektubu
spartinf. gçl.Emanet etmek, teslim etmek, havale etmek
spasdiş.Teşekkür, şükran, minnet
spasdarsf.Minnettar, müteşekkir
spasdarîdiş.Minnettarlık, şükran, teşekkür
spaskirinf. gçl.Teşekkür etmek
spehîsf.Güzel, hoş, sevimli, yakışıklı
spehîtîdiş.Güzellik, zarafet
spêdediş.Sabahın erken vakti, şafak, seher vakti, gün doğumu
spêdebûndiş.Şafağın sökmesi, seher vakti başlangıcı
spêdeyîsf.Seher vaktine ait, sabahleyin yapılan
spingdiş.Yemlik otu (Tragopogon); ilkbaharda dağ çayırlıklarında biten…
spiyatîdiş.→ spîkayî
spîIsf.Beyaz, ak
spîIIdiş.Bit (Pediculus)
spîbûndiş.Beyazlaşma, ağarma (saç, sakal)
spîçolkîsf.Solgun, sararmış, rengi atmış
spîkayîdiş.Beyazlık, aklık; uzaktan beliren aydınlık veya beyaz görüntü
spîkerer. & diş.Ağartıcı, beyazlatıcı kimyasal veya kimse
spîkirinf. gçl.Beyazlatmak, ağartmak, kireçlemek
spîlikIdiş.Yumurta akı, albümin
spîlikIIdiş.Beyaz et (kümes hayvanlarının açık renkli göğüs eti)
spîndardiş.Kavak ağacı
spîtayîdiş.Aklık, beyazlık

st

standinf. gçl.Zorla almak, çekip almak, gasp etmek, el koymak
stardiş.Sığınak, barınak; sığınma, barınma
stargehdiş.Sığınak, barınak
statûdiş.Statü, konum
stemdiş.→ sîtem
stembolîdiş.Domates
stemkarîdiş.→ neheqî
stemlêkirîdiş.→ mexdûr
stewirsf.Kısır, döl vermez, yoz (hayvan için)
stewldiş.Tavla, ahır, at tavlası
stewrîdiş.Kısırlık, döl tutmama, kısırlık durumu (hayvanlarda)
stênger.Eşek arısı, yaban arısı
stêrdiş.Yıldız; steîrkeke geş parlak bir yıldız
stêrkdiş.Yıldızcık, küçük yıldız; meşhur yıldız sanatçı
stêrkdarsf.Yıldızlı, yıldızlarla bezenmiş (gökyüzü)
stêrnaser. & diş.Gökbilimci, astronom, müneccim
stêrnasîdiş.Gökbilim, astronomi ilmi
stêrvaner. & diş.Gökyüzü gözlemcisi, yıldız seyircisi
stiranIf. gçl.Şarkı/türkü söylemek, çığırmak, terennüm etmek
stiranIIf. gçl.Yoğurmak (hamur) Memê, eva heye Cizîra Botan e, / hevîrtirşkê…
stiranbêjer.Şarkıcı, türkücü, dengbêj, hanende
stiranbêjîdiş.Şarkıcılık, ezgi icracılığı sanatı
stiranxanediş.Şarkı salonu, müzik icra evi
stirîer.Diken, çalı dikeni
stîdiş.Hanımefendi, leydi, seyyide
stoldiş.Donanma, filo, savaş gemileri filosu
stranf. gçl.→ stiran I
stranbêjer.→ stiranbêj
stratejîksf.Stratejik
stresdiş.Stres
strûer.Boynuz (hayvan boynuzu); -heywanetê sturî boynuzlu hayvanlar
strûşkestîsf.Boynuzu kırık (hayvan)
stukurdiş.Ense, boyun kökü, boyun arkası
stûer.Boyun, ense
stûndiş.Sütun, direk, kolon; kutup direği, seren
stûnbenddiş.Sütun başlığı, kolon kemeri
stûndarsf.Sütunlu, direkli, kolonları olan
stûnîsf.Dikey, düşey, şakulî
stûnxwarsf.Boynu bükük, mazlum, mahzun kimse
stûnxwarîdiş.Boyun büküklüğü, mahzunluk, mazlumluk
stûrsf.Kalın, iri, gürbüz (özellikle yuvarlak veya silindirik nesneler)
stûrîdiş.Kalınlık, irilik
stûrîbûndiş.Kalınlaşma, yoğunlaşma, koyulaşma
stûxwarsf.Boynu bükük, perişan, mahzun, zavallı
stûxwaranezf.Boynu bükük bir şekilde, mahzunane
stûxwarîdiş.Boynu büküklük, perişanlık, mahzunluk, acizlik

su

sualdiş.Soru, sual
suhbetdiş.Sohbet, muhabbet, söyleşi, hasbihal
sunbuldiş.Sümbül (Hyacinthus orientalis); mavi kokulu çiçek
supadiş.→ artêş
surdiş.→ sir I
surdardiş.Sırdaş, dert ortağı, mahrem arkadaş (kadın)
suryanîsf. & er. & diş.Süryani
suxteer.Medrese talebesi, medrese öğrencisi, suhte, softa

sû

sûcer.Kabahat, suç, kusur
sûcdarsf.Suçlu, kabahatli, mücrim
sûcdarîdiş.Suçluluk, kabahatlilik
sûcdarkersf.→ îtîhamkar
sûçdiş.→ qabahet
sûddiş.Fayda, yarar
sûdmendsf.Yararlı, faydalı
sûdmendîdiş.→ faîdedarî
sûdxwazsf.→ qazancxwaz
sûkdiş.Çarşı, pazar, pazaryeri
sûnder.→ sond
sûrdiş.Kale suru, sur, hisar duvarı, burç
sûravkdiş.Tuzlu su, salamura, turşu suyu
sûreter.Yüz, çehre, sima
sûrikînf. gçsz.Karnı üzerinde sürünmek, emeklemek; sıvışmak, gizlice kaçmak
sûrîdiş.→ kerî
sûsdiş.Meyankökü