W و

196 madde196 serbêje

-

-warsonekSonek; mekân, benzerlik, uygunluk ve durum bildiren sonek
-wersonekFail ve vasıf bildiren sonek; bir sıfata veya makama sahip olan…

wa

wacibsf. & diş.Vacip, yerine getirilmesi zorunlu ahlaki veya dini ödev
wadediş.Vade, süre, belirlenmiş zaman, mühlet
wadedarsf.Vadeli, belirli bir süreye bağlanmış işlem
wahîmediş.Vehim, kuruntu, asılsız korku ve şüphe
wahşdiş. & sf.→ wehş
walîer.Vali, il yöneticisi
walîgehdiş.Valilik binası, hükümet konağı, vali makamı
walîtîdiş.Vilayet, il, valilik bölgesi
wanzm.Onlar, onları, onların (ew çoğulunun bükümlü hâli)
wanediş.Ders
warer.Konak yeri, oba yeri, yurt, yaylak, durak; -çûn waran yaylaya…
warandiş. çoğ.Yurtlar, yaylalar ve yerleşimler bütünü
warbûndiş.Yurt edinme, konaklama, bir yere yerleşme hâli
wardarsf.Yurt sahibi, toprağı ve yuvası olan, yerleşik
wardarîdiş.Yurt sahipliği, memleketine sahip çıkma bilinci
wargehdiş.Ordugâh, kamp yeri, askeri veya sivil konaklama mahalli
waristandiş.Yurtluk, memleket diyarı, vatan toprağı
warkorsf.Çocuğu olmayan, döl tutmayan, ocağı sönmüş (evli çiftler için)
warnaser. & diş.Arkeolog, yurtbilimci, kadim mekân araştırmacısı
warnasîdiş.Arkeoloji, mekanbilim, kadim yurt araştırmaları
watasazîdiş.Anlamlandırma, anlam kurma süreci
watediş.Anlam, mana, kavram, bir sözün zihinde uyandırdığı karşılık
watedarsf.Anlamlı, manidar, derin manası olan
watedarîdiş.Anlamlılık, derin manalılık, semantik zenginlik
watenasîdiş.Semantik, anlambilim
wateyîsf.Anlamsal, manaya ilişkin, semantik düzeydeki
waxünl.→ of
wayünl.Eyvah!, vay!, ah! (keder, acı ve şaşkınlık nidası) vay başıma…
wazdiş.Vazgeçme, feragat etme hâli
wazhatinf. gçsz.Vazgeçmek, el çekmek, peşini bırakmak

we

wezm.Siz, sizi, size; sizin (hûn zamirinin bükümlü hâli); mala we…
webdiş.Web, internet ağı, sanal ortam
webadiş.Veba, taun, salgın ve bulaşıcı hastalık
webaldiş.Vebal, manevi sorumluluk, günah yükü
webaldarsf.Veballi, manevi sorumluluk taşıyan
wecddiş.Vecd, ilahi aşk coşkusu, kendinden geçiş
wecîher.Vecih, saygın kimse, kentin muteber şahsiyeti
wefadiş.Vefa, sadakat, ahde bağlılık, kadirşinaslık
wefadarsf.Vefalı, sadık, ahde bağlı
wefadarîdiş.Vefalılık, sadakat, ahde bağlılık duygusu
wefatdiş.Vefat, ölüm
wefatkirinf. gçl.Vefat etmek, hayata veda etmek
wehazf.→ wiha
wehşdiş. & sf.Yabani hayvan, vahşi hayvan
wehşetdiş.Vahşet, dehşet, acımasız yıkım ve katliam
wehşetdarsf.Korkunç, dehşetli, ürperti verici
wehşîsf.Vahşi, yabani, yırtıcı
wehşîtîdiş.Vahşilik, yabanilik durumu
wehydiş.Vahiy, ilahi bildirim, peygamberi esin
wehynamediş.Vahiy risalesi, ilahi mesaj mecmuası
weked.Gibi, misali, sanki, olarak; -wek hev birbiri gibi, eşit…
wekaletdiş.Vekalet, temsil hakkı, hukuki yetkilendirme
wekaletenzf.Vekaleten, birinin yerine yetkiyle hareket ederek
wekaletnamediş.Vekaletname, resmi vekillik belgesi
wekhevsf.Eşit, denk
wekhevîdiş.Eşitlik, denklik
wekhevîparêzsf. & er.Eşitlikçi, adalet ve eşitlik savunucusu
wekhevkirinf. gçl.Eşitlemek, denkleştirmek, müsavî kılmak
wekîed.-dığını, -diğini, ki (bağlaç)
wekîler.Vekil, temsilci, mümessil, aracı
wekîlatîdiş.Vekillik, temsilcilik meşgalesi
wekuştinf. gçl.→ vekuştin
welahünl.Vallah!, vallahi!, Allah hakkı için!
welater.Vatan, memleket, yurt, ülke
welathezsf. & er.Yurtsever, memleket âşığı
welathezîdiş.Yurtseverlik, vatan ve millet sevgisi
welatîer. & diş.Yurttaş, vatandaş, bir ülkeye tabiiyeti olan kimse
welatîbûndiş.→ hevwelatîbûn
welatparêzer. & diş.Yurdunu koruyan, savunan; vatanperver, yurtsever
welatparêzanezf.Yurtseverce, vatanperverane bir tarzda
welatparêzîdiş.Yurtseverlik, vatanperverlik bilinci ve duruşu
welatperester. & diş. & sf.Yurdunu seven, yurtsever, vatansever
weleder.Velet, evlat, çocuk
welidandinf. gçl.Doğurtmak, ebelik etmek
welidînf. gçsz.Doğmak, dünyaya gelmek
welişer.→ domiz
weliyatdiş.Velayet, koruma ve temsil yetkisi
welîer.Veli, ermiş, Allah dostu, manevi önder
wendasf.→ winda
weqanivîsdiş.→ dîroknivîs
werzf.Öyle, şöyle, o tarzda, o biçimde
wer-önekFiil öneki; dönme, alma, tersine çevirme ve yön bildiren son…
werandinIf. gçl.Di ... werandin
werandinIIf. gçl.Dökmek, yaprak döktürmek; koparıp düşürmek, budamak
weranînf. gçl.Sarmak, bürümek, dolamak
werardiş.Gelişme, kalkınma, büyüme, inkişaf
werarbûndiş.Gelişme, evrilme, yetkinleşme hâli
werardassf. & er.Evrimci, gelişmeci, ilerlemeci düşünür
werçerxandiş.Dönüm noktası, köklü paradigma değişimi
werçerxînf. gçsz.Dönüşmek, eksen değiştirmek, evrilmek
werdekdiş.Ördek (Anatidae)
wergerdiş.Çeviri, tercüme metin, aktarım
wergerandinf. gçl.Döndürmek, çevirmek
wergerînf. gçsz.→ qelibîn
wergêrer. & diş.Tercüman, çevirmen, mütercim
wergêranf. gçl.Çevirmek, tercüme etmek, başka bir dile aktarmak
wergêrîdiş.Çevirmenlik, mütercimlik mesleği ve sanatı
wergirtinf. gçl.Almak, teslim almak, elde etmek, kabul etmek
wergirtnamediş.→ qebz
werimandinf. gçl.Şişirmek, kabartmak
werimînf. gçsz.Şişmek, kabarmak (gerçek ve mecazi)
werînIf. gçsz.Gelmek (çoğunlukla istek ve emir kipinde kullanılır)
werînIIf. gçsz.Dökülmek (yapraklar için); dökülüp düşmek (saç, tüy için)
werîser.Urgan, kalın kıl veya yün ip, halat…
werkirinf. gçl.Örtmek, sarıp örtmek
werşeqdiş.→ weşeq
werzer.Bostan, kavun karpuz tarlası
werzişdiş.Spor, beden eğitimi, fiziksel idman
werzişgehdiş.Stadyum, spor salonu, idman kompleksi
werzişvaner. & diş.Sporcu, atlet, idmancı
werzişvanîdiş.Sporculuk, profesyonel spor hayatı
werzîsf.Mevsimlik, dönemsel, sezonsal
wesfdiş.Vasıf, nitelik, övgü, tasvir
wesfandinf. gçl.Nitelemek, övgüyle tasvir etmek, tarif etmek
wesfdarsf.Vasıflı, nitelikli, övgüye değer
westandiş.Yorgunluk, bitkinlik, takatsizlik
westandinf. gçl.Yormak, bitkin düşürmek, takatten düşürmek
westinf. gçsz.Yorulmak, bitkin düşmek, takatsiz kalmak; Westîme (Yoruldum)
westiyayîsf.Yorgun, bitkin
wesyetdiş.Vasiyet, son öğüt, miras bırakma buyruğu
wesyetnamediş.Vasiyetname, yazılı son istek belgesi
weşdiş.Sallanma, titreme, sarsılma
weşandiş.Yayın, basım, neşriyat
weşandinf. gçl.Silkelemek, sallamak; saçmak, fırlatmak
weşangerer. & diş.Yayıncı, editör, naşir
weşangerîdiş.Yayıncılık mesleği ve yayın dünyası
weşanxanediş.Yayınevi, basımevi
weşeqdiş.Vaşak (Lynx lynx)
weşînf. gçsz.Dökülmek (yaprak, saç, tüy için), dökülüp düşmek
weşînekdiş.Yayın, radyo / televizyon yayını
weşyetdiş.Vasiyet, vasiyetname, son arzu
wexter.Vakit, zaman
wextabağ.(çoğunlukla ko / ku ile) -dığı zaman, -ince, -diğinde, -ken
wextanzf.→ caran
wextîsf.Vakitli, zamanında yapılan, mevsimi gelmiş
wextnasîdiş.Kronoloji, zamanbilim, tarihsel dizilim
wezdiş.Vaaz, dinsel öğüt, hutbe
wezaretdiş.Bakanlık, vekâlet
wezîfediş.Vazife, görev, ödev, yükümlülük
wezîfedarsf. & er.Vazifeli, görevli, memur
wezîfedarîdiş.Görevlilik, vazife bilinci
wezîrer.Vezir, bakan, hükümet üyesi; satrançta vezir
wezîrîdiş.Vezirlik makamı, bakanlık
wezndiş.Vezin, şiir ölçüsü, ahenk ve ritim
wezndarsf.Vezinli, ölçülü, ahenkli mısralardan oluşan

wê

wêIzm. diş.O, onu, onun (tekil dişilinin bükümlü hâli)
wêIIed.Gelecek zaman eki (çoğunlukla -ê şeklinde kısalır
wêdaünl. & zf.Çekil!, öte git!, uzaklaş! Çekil oradan!, defol git!; -wêda bûn…
wêjediş.Edebiyat, yazın
wêjedoster. & diş.Edebiyatsever, edebiyat dostu
wêjekarîdiş.Edebiyatçılık sanatı, yazarlık meşgalesi
wêjenaser. & diş.Edebiyat araştırmacısı, edebiyat kuramcısı
wêjenasîdiş.Edebiyat bilimi, edebi tenkit ve tahlil disiplini
wêjevaner. & diş.Edebiyatçı, yazar, edip
wêjevanîdiş.Edebiyatçılık, edebi uğraş, edebi eser üretme sanatı
wêjeyîsf.Edebi, yazınsal
wênediş.Resim, fotoğraf, portre, suret
wênegirer. & diş.Fotoğrafçı, görsel kaydedici
wênegirîdiş.Fotoğrafçılık sanatı ve mesleği
wênekarer. & diş.Ressam
wênekêşer. & diş.Fotoğrafçı, fotoğraf çeken kimse
wênekêşîdiş.Fotoğrafçılık
wênesazer. & diş.Ressam, tasvir ustası, resim sanatçısı
wênesazîdiş.Ressamlık, resim sanatı, tasvir etme ustalığı
wêransf.Viran, harap, yıkık, dökük
wêranbûndiş.Viran olma, yıkılma, harap olma hâli
wêranîdiş.Viranelik, haraplık, yıkılmışlık durumu
wêrankirinf. gçl.Yıkmak, tahrip etmek, yerle bir etmek
wêreksf.Cesur, yiğit, cüretkâr, korkusuz
wêrekanezf.Cesurca, yiğitçe, mert bir tavırla
wêrekîdiş.Cesaret, yiğitlik, gözü peklik, cüret
wêrînf. gçsz.Cesaret etmek, cüret etmek, gözü kesmek, yeltenmek
wêvezf.O yana, öteye, öte tarafa, ileride
wêvetirzf.Daha öteye, daha ileriye

wi

wicdandiş.Vicdan, insaf
wihazf.Böyle, şöyle, bu şekilde, bu suretle
wijdandiş.Vicdan, adalet ve insaf duygusu
wijdandarsf.Vicdanlı, insaflı, hak gözeten kimse
wijdandarîdiş.Vicdanlılık, insaf, merhametli adalet anlayışı
wilozf.Öyle, şöyle, o şekilde, o suretle
windasf.Kayıp, zayi, yitik
windabûnf. gçsz.Kaybolmak
windakirinf. gçl.Kaybetmek
wirzf.Ora, orası
wisazf.Öyle, şöyle, bu şekilde, o suretle

wî

wîzm. er.O, onu, onun (ew tekil erilinin bükümlü hâli)
wîfîer.→ bêhêl
wîjdandiş.→ wijdan
wîjdandarsf.→ wijdandar
wîjdandarîdiş.→ wijdandarî
wîlayetdiş.Vilayet, il, mülki idare bölgesi

wu

wurzdiş.Sedir ağacı (Cedrus)
wusazf.→ wisa

wy

wyanf. gçsz.İstemek; gerekmek; sevmek