Ş ش

542 madde542 serbêje

-

-şosonekSonek / fiil kökenli sonek; yıkayan, temizleyen anlamında araç…

şa

şasf.Mutlu, sevinçli, hoşnut, şad; -şa bûn sevinmek, mutlu olmak…
şa-önekÖnek / bileşik önek; şahane, ulu, büyük, en yetkin anlamında…
şabaddiş.Mamur şehir, bayındır kent, gelişmiş kasaba
şabajardiş.Metropol, büyük merkez kent, ana şehir
şabaşdiş.Düğünde gelin ve damada saçılan para; düğün bahşişi
şabextsf.Bahtiyar, talihli, uğurlu kimse
şabextîdiş.Bahtiyarlık, kutluluk, mutlu talih
şabilûrdiş.Büyük çoban kavalı, kaval-ı kebîr
şabiraderer.Candan dost, sadık yoldaş, vefalı ahbap
şabûndiş.Sevinme, neşelenme, şad olma, sevinç
şabûnîdiş.Şen olma hâli, sevinç, bahtiyarlık
şadsf.→ şa
şadanezf.Sevinçle, mesut bir şekilde, neşeyle
şadeer.Tanık, şahit / şahad-şihûd bütün şahitler; -tiliya şadê şahadet…
şademdiş.Mutlu an, neşeli zaman, kutlu vakit
şadengsf.Gür ve güzel sesli, bülbül nağmeli ozan
şadestsf.Cömert, eli açık, kerem sahibi
şadestîdiş.Cömertlik, alicenaplık, keremkârlık
şadîdiş.Sevinç, neşe, mutluluk, şenlik, gönül ferahlığı
şadîbexşsf.Sevinç veren, neşe saçan, ferahlatıcı
şadînamediş.Tebrik mektubu, kutlama telgrafı
şadîrewandiş.Şadırvan, fıskiye; cami avlusundaki abdest şadırvanı
şadmansf.→ bextewar
şadumansf.→ bextewar
şadwardiş.Neşeli yurt, mesut memleket, huzurlu mekân
şafirer.Sulak yer kamışı, bataklık kamışı (Phragmites communis)…
şagerder. & diş.Çırak, şakirt, talebe
şagerdîdiş.Çıraklık, şakirtlik dönemi ve eğitimi
şagirter. & diş.Öğrenci, talebe; çırak, bir ustanın yanında yetişen kimse
şagirtxanediş.Öğrenci yurdu, talebe yurdu
şaher.Şah, hükümdar
şahangdiş.Ahenk, nizam, harmoni, düzenlilik
şaheserer.Şaheser, başyapıt
şahevrêer.Ulu yoldaş, dava önderi, rehber arkadaş
şahider. & diş.Tanık, şahit
şahidîdiş.Tanıklık, şahitlik
şahîdiş.Sevinç, şadlık, neşe
şahzadeer. & diş.Şehzade, prens, prenses, hanedan evladı
şahzadetîdiş.Şehzadelik, prenslik payesi ve makamı
şairer.Şair, ozan
şaîrîdiş.→ helbestvanî
şakardiş.Şaheser, başyapıt, anıt eser
şakarîdiş.Başyapıt olma niteliği, şaheserlik vasfı
şakêşsf.Çekici, büyüleyici, muhteşem, görkemli
şaler.Pantolon; geleneksel bol pantolon, şalvar ; geleneksel Kürt…
şalokdiş.Ot biçmeye veya meyve toplamaya yarayan orak veya tırpan…
şalûler.Bir tür ötücü kuş
şalvarer. çoğ.Şalvar, bol pantolon
şalwarer. çoğ.→ şalvar
şalyarer.Bakan, hükümet üyesi, nazır
şalyarîdiş.Bakanlık, nezaret
şameclisdiş.Büyük divan, ulu şura meclisi
şamedandiş.Şamdan, büyük mumluk, avize
şameydandiş.Büyük meydan, hipodrom, ulu alan
şamikdiş.Domates
şamîer. & diş.Hindi (Meleagris gallopavo)
şamîker.→ bacan
şampiyonîdiş.Şampiyonluk
şandiş.Arı peteği
şanamediş.Şehname, destan kitabı, kahramanlık mecmuası
şanazsf.Gururlu, iftihar eden, onurlu
şanazanezf.Gururla, iftiharla, başı dik olarak
şanazbûndiş.Gururlanma, iftihar etme, onur duyma
şanazîdiş.Gurur, iftihar, onur, vakar
şanazmendsf.Onurlu, iftihar dolu, şerefli
şanddiş.Delegasyon, heyet, temsilciler kurulu
şandewardiş.Elçilik heyeti, delegasyon, resmi temsilciler
şandinf. gçl.Göndermek, yollamak, sevk etmek
şandiyarer. & diş.Temsilci, sefir, murahhas üye
şanediş.Biyol. Hücre (canlıların yapı taşı)
şaneşîndiş.Şahnişin, saray divanhanesi, köşk, balkon
şaneyên laşdiş. çoğ.Vücut hücreleri, biyolojik doku hücreleri
şanîdiş.→ nîşan
şanodiş.Tiyatro, sahne, tiyatro sahnesi
şanodostsf. & er.Tiyatrosever, tiyatro dostu kimse
şanogerer. & diş.Tiyatro oyuncusu, tiyatrocu, aktör
şanogerîdiş.Tiyatro sanatı, sahneleme, oyunculuk
şanonivîser. & diş.Tiyatro yazarı, oyun yazarı, dramaturg
şanonivîsîdiş.Tiyatro yazarlığı, oyun yazma sanatı
şanoperwersf.Tiyatroyu destekleyen, tiyatroperver
şanovaner. & diş.→ lîstikvan
şanoxanediş.Tiyatro binası, tiyatro salonu
şanzdehsayıOn altı, 16
şapeIdiş.Çığ: -şapa befrê / şapa berfê kar çığı
şapeIIdiş.Sel, su taşkını, feyezan
şapiker.Kürt geleneksel erkek yeleği veya kısa kollu ceketi
şapikparêzsf.Geleneksel kıyafeti koruyan ve giyen
şaqissf.Hayrette kalmış, şaşkın, dehşete düşmüş
şardiş.Başörtüsü, poşu, sarık; kadınların başlarına bağladıkları gümüş…
şaraner.Kış için hazırlanan kurutulmuş meyve hevenki…
şarandinf. gçl.Akkor hâline getirmek, kızdırarak eritmek; dağlamak
şaredarer. & diş.Belediye başkanı
şaredarîdiş.Belediye, yerel kamu idaresi
şarezasf.Yol yordam bilen, yolu bilen, yöreye aşina olan kılavuz
şarezabûndiş.Uzmanlaşma, ehliyet kazanma, ustalaşma
şarezakarer. & diş.Uzman bilirkişi, ehliyetli usta
şarezakarîdiş.Bilirkişilik görevi, eksperlik, ehliyet
şarezayîdiş.Yol bilirlik, aşinalık
şarezayîxanediş.Enstitü, ihtisas merkezi, uzmanlık okulu
şarezenddiş.Şehir kütüğü, kadastro ve mülk defteri
şarêdiş.Anayol, şehirlerarası transit karayolu, şose
şarêgersf. & er.Şehirlerarası yolcu, seyyah, transit yolcu
şargehdiş.Şehir alanı, kent alanı
şargehîdiş.Şehirleşme alanı, imar ve iskân mıntıkası
şaristandiş.Uygarlık, medeniyet, şehirleşme
şaristanbûndiş.Medenileşme, uygarlaşma süreci
şaristanîsf. & diş.Uygarlık düzeyi, medeni durum; uygar
şaristanwersf.Medeniyet sahibi, uygar, şehirli kültüre sahip
şarjdiş.Şarj; pil ya da bataryayı elektrikle doldurma
şarjkirindiş.Şarj etme, (pil, batarya) doldurma
şarsaniyetdiş.Uygarlık, medeniyet
şaşIsf.Eğri, çarpık
şaşIIdiş.Sarık
şaşbûndiş.Yanılma, şaşırma, hata yapma
şaşfehmîdiş.→ çewtfehmkirin
şaşîdiş.Hata, yanlış, kusur, yanılgı
şaşîtîdiş.Hatalılık, kusurluluk, yanlış tutum
şaşkirinf. gçl.Yanıltmak, şaşırtmak, saptırmak
şaşmansf.Şaşkın, hayrette kalmış, afallamış
şaşmanîdiş.Şaşkınlık, hayret, afallama hâli
şaşnêrsf.Şaşı bakan, yanlış gören; şaşı gözlü
şatravdiş.Şelale, çağlayan, ulu su döküntüsü
şavurdiş.Şenlik ateşi, fener alayı, kutlama meşalesi
şawêşer.Çavuş, inzibat amiri, bölük çavuşu
şawêşîdiş.Çavuşluk rütbesi ve vazifesi
şaxer.Dal, budak
şaxdarsf.Dallı budaklı; boynuzlu (geyik)
şaxmatdiş.Satranç
şaxvedandiş.Dallanma, dallanıp budaklanma, yayılma
şayansf.Layık, değer
şayanîdiş.→ layiqî
şayîdiş.→ şahî
şayîbêjer. & diş.Düğün ozanı, şölen hatibi, şenlik türkücüsü
şayîdarsf.Şen, neşeli, düğünlü, kutlamalı
şayîkerer. & diş.Şenlik düzenleyen, kutlama tertipleyicisi
şayînamediş.Düğün davetiyesi, şölen tebrik mektubu
şayîrer.→ şair
şayîsazer.Düğün çalgıcısı, şenlik kurucusu müzisyen
şayîşdiş.Kaygı, tasa, endişe

şe

şebdiş.Şap (mineral) -şeva şîn mavi şap, göztaşı; -şeva spî beyaz şap
şebengerdiş.Tayf, spektrum, ışık renk kuşağı
şebengerîdiş.Spektroskopi, tayf ölçümü ilmi
şebeqdiş.→ şefeq
şebeyxûndiş.Gece baskını, ansızın yapılan gece akını, şebihun
şebhdiş.Şüphe, zan, kuşku
şebnemdiş.Çiy, şebnem, sabah çiyi, jale
şebnemîsf.Çiyli, sabah çiyi düşmüş, taze
şefafsf.Şeffaf, saydam, berrak, hilesiz
şefafbûndiş.Şeffaflaşma, saydamlaşma, hesap verebilirlik
şefafîdiş.Şeffaflık, saydamlık, aleniyet, dürüstlük
şefeqdiş.Şafak vakti, seher, gün ağarması
şefirdiş.Büyük bıçak, pala, satır
şeher.Tarak
şeherer.Şehir, kent, kasaba
şehîder. & diş.Kutsal bir inanç, vatan veya dava uğruna can veren kimse, şehit
şehnamediş.→ şaname
şehnamexwaner. & diş.Şehname okuyucusu, destan anlatan hatip
şehresazer. & diş.Şehir mimarı, kentsel tasarımcı, şehircilik uzmanı
şehresazîdiş.Şehircilik, kentsel planlama ve imar bilimi
şehrevaner. & diş.Şehirli, hemşehri, kentli yurttaş
şehrevanîdiş.Şehirlilik bilinci, kentlilik kültürü, medenilik
şehrezasf.→ şareza
şehrezaddiş.Şehrazat, masal anlatan bilge kadın tipi
şehrezayîdiş.→ şarezayî
şehsiyarer.Usta binici, mahir süvari kumandanı
şehtsf.Felçli, inme inmiş, kötürüm, çolak
şeker.İki yaşında toklu, genç koç
şekaler.Eski/yıpranmış ayakkabı, şıpıdık, eskimiş pabuç
şekirer.Şeker
şekirbenddiş.Şekerlik, porselen şeker kutusu
şekirdankdiş.Şekerlik, şeker konan kâse veya kap
şekirdarsf.Şekerli, şeker içeren, tatlandırılmış
şekirîsf.Şeker gibi, tatlı; şeker rengi, açık krem rengi kumaş deseni
şekirkarer. & diş.Şekerleme ustası, helvacı, tatlı imalatçısı
şekirrengsf.Şeker rengi, açık bej, tatlı sarımsı ton
şekler.→ şikil
şekokdiş.Yabani armut, ahlat (Pyrus pyraster)
şekrokdiş.Kirpi dikeni, topbaş dikeni (Echinops sphaerocephalus)
şelIsf.Felçli, inme inmiş, kötürüm, çolak; ayağı veya eli sakat olan
şelIIdiş.Deve veya katır sırtına yüklenen büyük tahıl/ekin çuvalı, harar
şelandinf. gçl.Soymak, elbiselerini çıkarmak, soyunmak
şelmêşkdiş.→ kewar
şelpezsf.Dağınık, derbeder, hırpani kılıklı
şelpezîdiş.Derbederlik, dağınıklık, bakımsızlık
şelûfer.Piliç, genç horoz
şemadiş.Balmumu
şemalIdiş.Parlaklık, aydınlık, ışık huzmesi, şule
şemalIIdiş.Serin kuzey rüzgârı
şemalkdiş.→ mûm
şemaqdiş.Kadınların taktığı beyaz benekli başörtüsü, eşarp
şembelîlkIdiş.Saçak buzu, buz saçağı
şembelîlkIIdiş.Çemen otu (Trigonella foenum-graecum)
şememokdiş.→ şimamok
şemildiş.Kürt geleneksel erkek başlığı, sarık türü baş giysisi
şemitandinf. gçl.Kaydırmak, ayağını kaydırmak
şemitînf. gçsz.Kaymak, ayağı kaymak
şemitoksf.Kaygan
şemitokvaner. & diş.→ qeşaperwer
şemîdiş.Cumartesi (haftanın günü)
şemlediş.→ cemedani
şemoer.Soytarı, maskara, eğlence figürü, palyaço
şemsediş.Şemsiye, güneşlik (veya yağmurluk)
şemşeborokdiş.→ gulberoj
şemşîrdiş.Kılıç, şemşir, eğri şark kılıcı
şemşîrdarer.Kılıç taşıyan muhafız, silahşor
şemşîrsazer.Kılıç ustası, şemşir döven demirci
şenbikdiş.→ cêr
şenediş.Yaba (harman savurmaya yarayan araç)
şengsf.Neşeli, sevimli, canlı, şen, cana yakın
şengbûndiş.Şenlenme, neşelenme, canlanma
şengêldiş.Menengiç ağacı, yabani fıstık, çitlembik (Pistacia terebinthus)
şengîdiş.Şenlik, neşe, hayat sevinci, canlılık
şeqdiş.Yön, taraf
şeqamdiş.Cadde, geniş sokak, bulvar
şeqamnaser.Cadde ve sokak kılavuzu, şehir rehberi
şeqamrêzsf.Cadde boyu dizili, caddeye cepheli
şeqamxanediş.Bulvar kahvehanesi, yol üstü çayhanesi
şeqbûyîsf.→ qelaştî
şeqşeqokdiş.Çıngırak, şakşak aleti, ses çıkaran oyuncak
şerIer.Savaş, muharebe, cenk
şerIIer.Kötülük, şer, fenalık
şerabdiş.Şarap
şeravîsf.Bordo, şarap rengi, koyu kırmızı, vişneçürüğüne çalan koyu kızıl
şerbetdiş.Şerbet, tatlı içecek; limonata
şerbiker.Su testisi, maşraba, ibrik
şeredevdiş.Ağız kavgası, söz dalaşı, münakaşa
şerefdiş.Şeref, onur, haysiyet
şerîsf.→ îslamî
şerîetdiş.Şeriat, İslam hukuku
şerîtdiş.Urgan, ip, kalın sicim
şerkirinf. gçl.Kavga etmek, savaşmak
şermdiş.Utanç, haya, ar, mahcubiyet
şermezarsf.Utanmış, mahcup, mahcup düşmüş
şermezarîdiş.Mahcubiyet, utanç, haya
şermezarkirinf. gçl. & diş.Kınamak, ayıplamak
şermînsf.Utangaç, mahcup, sıkılgan
şermoksf.Utangaç
şermokîdiş.→ fedîkarî
şerpezesf.Perişan, sefil, acınası
şerpezeyîdiş.Perişanlık, sefalet
şerqdiş.Doğu
şerqîndiş.Ses, şangırtı, tıkırtı, sert çarpma sesi
şerragirtindiş.Ateşkes, mütareke, silah bırakma
şerrawestindiş.Ateşkes, mütareke, silahların durması
şerter.Şart, koşul
şerûtsf.Hırçın, saldırgan, kavgacı, habis, kem
şervaner.Savaşçı, cengâver, mücahit, savaşan kimse. şervanên Îskenderê…
şeşsayıAltı, 6
şeşasf.Altıncı
şeşardiş.Altıpatlar, revolver
şeşderbdiş.Altıpatlar tabanca
şeşemsayıAltıncı
şeşêkdiş.Altıda bir, 1/6
şeşperer.→ cinih
şeşsedsayıAltı yüz, 600
şeşxanediş.Şeşhane (altı yivli tüfek)
şeter.Nehir, ırmak, özellikle Dicle nehri
şevdiş.Gece
şevbaşünl.İyi geceler
şevbuhêrkdiş.Gece sohbeti, gece eğlencesi (hikâye anlatma, sohbet, oyunlar)
şevedersf.Geceyi dışarıda geçiren, geceleyen, eve gelmeyen
şevêdîzf.Dün gece
şevîndiş.(hayvanlar için) gece otlatması, gece otlağı
şevkorsf.Tavukkarası olan, gece körlüğü çeken
şevkorîdiş.Gece körlüğü, tavukkarası
şevrevînker.Yarasa (Chiroptera)
şevşever.→ şevşevok
şevşevokdiş.Yarasa (Chiroptera)
şewdiş.→ şev
şewatdiş.Yangın; alev, tutuşma
şewbdiş.Salgın hastalık, bulaşıcı salgın
şewbêrkerer. & diş.Gece toplantısı düzenleyen, meclis kurucu
şewçiradiş.→ şewçiraxane
şewçiraxanediş.Fener kulesi, deniz feneri
şewgerdiş.→ şewgerî
şewgerîdiş.Gececilik, gece yolculuğu alışkanlığı
şewistandiş.Karanlık gece diyarı; gece istirahathanesi
şewitandinf. gçl.Yakmak, tutuşturmak, ateşe vermek
şewitînf. gçsz.Yanmak, alev almak; - serma şewitîn soğuktan sızlamak/donmak
şewlediş.Meşale alevi, ışıltı, şavk, meşale parıltısı
şewledarsf.Işıklı, alevli, parlak meşaleli
şewnamediş.Gece günlüğü, gece hatıratı, gece notları
şewqdiş.Işık, şule, parlaklık, aydınlık
şewqdanîndiş.Işıklandırma, aydınlatma tertibatı ve sistemi
şewqdarsf.→ biriqok
şexsiyetdiş.Kişilik, şahsiyet
şexsîsf.Şahsi, kişisel
şextediş.Kırağı
şeydayîdiş.→ bengîtî
şeyîer.Şahi, küçük madeni para (Sovyetlerde 5 kopeklik para)
şeytaner.Şeytan, iblis
şeytanîdiş. & sf.Şeytanlık, kurnazlık, hilekârlık
şeytanoker.Salyangoz, sümüklüböcek
şeytanoşkdiş.→ lûbexişk

şê

şêsf.At donları için
şêgûnsf. & er.→ şêkar
şêkarsf. & er.Ak doru, açık kestane rengi (özellikle binek atı için)
şêlanf. gçl.Yoğurmak (hamur)
şêlikdiş.Yaylım ateşi, tüfek salvoları
şêlikvaner. & diş.Şal atkı dokuyucusu, ince yünlü kumaş ustası
şêlimdiş.Şalgam (Brassica rapa)
şêlosf.Bulanık, duru olmayan
şêmîkdiş.Kapı eşiği
şêmûgsf.→ lûşk
şênsf.Mamur, bayındır, meskûn ; -şên bûn bayındırlaşmak
şênahîdiş.Bayındırlık, refah, mamurluk
şênbersf.Somut
şênîdiş.Yerleşim yeri, meskûn mahal
şênkatîdiş.→ keskayî
şêrIer.Aslan
şêrIIdiş.Şiir, manzume
şêranezf.→ pilingvane
şêrbejnsf.Aslan endamlı, heybetli yapılı, yiğit cüsseli
şêrdilsf.Aslan yürekli, korkusuz, cesur cengâver
şêrdilîdiş.Aslan yüreklilik, korkusuzluk, yüksek şecaat
şêrgirsf.Aslan yakalayan, dev yapılı, son derece güçlü
şêrgirîdiş.Aslan yakalama gücü, yenilmez pehlivanlık
şêrînsf.→ şîrîn
şêrîncansf.→ canşêrîn
şêrînxwînsf.→ xwînşêrîn
şêrpencediş.→ penceşêr
şêrvaner.→ pilingvaz
şêrvananezf.Şairane, şairce, lirik ve duygulu biçimde
şêrvanîdiş.Şairlik, manzumecilik sanatı, şiir ustalığı
şêstsayıAltmış, 60
şêtsf.Deli, çılgın, mecnun
şêtîdiş.Delilik, çılgınlık
şêwazdiş. & er.Üslup, tarz, biçem, stil; ifade tarzı
şêwaznasiyîsf.Üslupbilimsel, stilistik yaklaşıma dayanan
şêwaznasîdiş.→ şêwaznasiyî
şêwazwersf.Stilize, belirli bir tarzı yansıtan, üslup sahibi
şêwediş.Biçim, şekil, form, tarz, üslup; eda, tavır
şêwezarer.→ devok
şêwirdiş.Öğüt, nasihat, tavsiye
şêwirînf. gçsz.Danışmak, istişare etmek, akıl danışmak, birbiriyle danışmak…
şêwirmender. & diş.Danışman, müşavir
şêwirnamediş.Danışma tutanağı, şura zabtı, istişare protokolü
şêwirvaner. & diş.İstişare üyesi, meclis azası, kurul üyesi
şêwirvanîdiş.Şura üyeliği, danışma heyeti azalık görevi
şêwrediş.→ meclis
şêxer.Şeyh, mürşit, dini lider
şêxetîdiş.Şeyhlik makamı, unvanı veya konumu
şêxperestsf. & er.Şeyhe körü körüne bağlı olan, tekke mutaassıbı
şêxperestîdiş.Şeyhperestlik, tekke taassubu, körü körüne bağlılık
şêxzadegîdiş.Şeyhzadelik, şeyh soyundan gelme imtiyazı

şi

şibdiş.Tunç, bronz, sahte altın
şibakdiş.Pencere
şibandinf. gçl.Benzetmek; birini başkası sanmak
şibînf. gçsz.Benzemek, andırmak
şiblikdiş.→ kizin
şicingdiş.Çalı süpürgesi
şidsf.Sıkı, gergin; sıkıca
şidandinf. gçl.Sıkıca bağlamak, sıkıştırmak; eyerlemek, palan vurmak
şidandîtîdiş.→ lûşkî
şiftediş.Köfte, kebap; kıymalı ızgara köfte
şihitînf. gçsz.Zayıflamak, çökmek, gücünü yitirmek, gerilemek, bozulmak…
şihîndiş.Kişneme, atın kişnemesi
şikdiş.Şüphe, kuşku, zan
şikandinf. gçl.Kırmak, parçalamak; mağlup etmek (mecaz anlamda da)
şikardiş.→ nêçîr
şikarvaner.→ nêçîrvan
şikbersf.Şüpheli, kuşkulu, şüpheci
şikeftdiş.→ şkeft
şikestinf. gçsz.Kırılmak, parçalanmak
şikevdiş.→ dişt
şikiler.Biçim, şekil, suret
şikirdiş.Şükür, şükran; çok şükür!
şikyater.Şikâyet, sızlanma
şikyatçîer.Şikâyetçi, davacı
şilIsf.Islak, yaş, nemli (canlı varlıklar için; cansızlar için ter)
şilIIsf.→ şel I
şilemenîsf.→ avî
şilêler.Çavdar (Secale cereale)
şilêrdiş.Ters lale (Fritillaria imperialis)
şilfdiş.Kılıç veya bıçak namlusu, kesici ağız
şilf tazîsf.Çırılçıplak, anadan üryan
şilikdiş.Sulu sepken, sulu kar; yağmurla karışık yağan sulu ve çabuk…
şilikîdiş.Şılliki tatlısı; ince krep/yufka, dövülmüş ceviz, sıcak sade…
şilîdiş.Islaklık, yaşlık; -şilî şayî ye ıslaklık şenliktir…
şilodiş.→ şilik
şilopediş.Sulusepken, karla karışık yağmur, sulu kar
şilopilsf.Sırılsıklam, tepeden tırnağa ıslanmış
şilordiş.Kara erik, ekşi dağ eriği
şiltaxdiş.İftira, karalama, tezvirat, çamur atma
şilxediş.Oğul (arı oğulu, kovandan ayrılan arı sürüsü)
şimamokdiş.Şamama, küçük kokulu sarı kavun
şimaqdiş.Tokat, şamar, sille
şimikdiş.Terlik, şıpıdık, ev veya hamam terliği
şimşaldiş.Kaval
şinahîdiş.→ keskayî
şingîndiş.Çınlama, şıngırtı, metalik ses (kılıç, zincir sesi vb.)
şiqitandinf. gçl.Sıyırmak, soyup çıkarmak (giysi)
şiqitînf. gçsz.Kaymak, sıyrılmak
şirîker. & diş.Ortak
şirînf. gçsz.Şırıldamak, çağlamak (akarsu için)
şirînqediş.Şırınga, iğne, enjektör
şirovediş.Yorum, izahat, tefsir, açıklama
şirşirandinf. gçl.Şırıldatmak, şırıl şırıl akıtmak
şirtdiş.Süpürge
şirtikdiş.Dal, budak; sepet örmede kullanılan esnek dal; asma çubukları
şirvanker.→ kirosik
şitildiş.Fidan, fide, genç ağaç
şitîed.Gibi, andıran, tıpkı, misali
şitûdiş.Kışın olgunlaşan küçük ekşi dağ armudu
şivdiş.Değnek, sopa, çubuk
şivaner.Çoban
şivankeler.→ duşivan
şivantîdiş.Çobanlık, çobanlık mesleği
şivdardiş.Tahta sopa, değnek, cop
şiverêdiş.Patika, keçi yolu, dağ yolu, köy yolu
şivirer. & diş.Geyik türü
şiwîtdiş.Dereotu (Anethum graveolens)
şixrediş.Biçilmiş ekin/sapların binek hayvanı sırtında tarladan harmana…
şixrevaner.Harmana binek hayvanıyla sap taşıyan kimse
şixuler.İş, güç, çalışma, amel
şixulînf. gçsz.Çalışmak, işlemek (mekanik ve insani)
şiyanf. gçl.Yapabilmek, gücü yetmek, -ebilmek (Behdînî'de karîn yerine)
şiyarsf.→ hişyar

şî

şîfdiş.→ newal
şîfadiş.Şifa, iyileşme, sağlık bulma, deva, derman
şîfagerer. & diş.Şifacı, tedavi edici hekim/uzman
şîfrediş.Şifre, gizli kod, kriptografik anahtar
şîfrekirinf. gçl.Şifrelemek, kriptolamak, verileri güvenli koda dönüştürmek
şîlanIdiş.Kuşburnu, yaban gülü (Rosa canina)
şîlanIIdiş.Toy, ziyafet, şölen…
şîlavdiş.Şirden, buzağı midesi (peynir mayası yapılan iç organ)
şînIdiş.Yas, matem
şînIIsf.Mavi, gök mavisi
şînayîdiş.Yeşillik, taze otlar, sebze, kırların yeşil örtüsü
şînbûnf. gçsz. & diş.Yeşermek, göğermek, bitkiler filizlenip boy vermek, doğanın…
şînkirinf. gçl. & diş.Yeşertmek, bitkileri sulayıp canlandırmak, ağaçlandırmak
şîpdiş.Hızlı akan su akıntısı, çağlayan akıntı
şîpanediş.→ derçik
şîrIer.Süt…
şîrIIer.Kılıç, şemşir (örn. şîrê hesinî, şîr û mertal)
şîranîdiş.Tatlı (yemek), şekerleme
şîrdankdiş.Biberon, emzirme kabı, süt şişesi
şîrdilsf.Yumuşak kalpli, müşfik, merhametli kimse
şîrdilîdiş.Müşfiklik, yumuşak kalplilik, derin şefkat
şîrediş.Şıra, üzüm suyu
şîretdiş.Öğüt, nasihat
şîretbêjer. & diş.Nasihatçi, öğüt veren mürşit, bilge nasihatkar
şîretbêjîdiş.Nasihatçilik, öğüt verme görevi ve bilgeliği
şîretkarer.Danışman, müşavir, öğütçü, akıl hocası
şîretnamediş.Nasihatname, öğüt kitabı, ahlak mecmuası
şîretperwersf.Nasihat dinleyen, öğüde açık, edepli
şîretzaner. & diş.Tecrübeli, hikmet ve nasihat sahibi bilge
şîrêjdiş.Lor peyniri, süzme çökelek…
şîrêzdiş.Şıra, yoğun meyve suyu
şîrgerer. & diş.Mandıracı, süt ürünleri imalatçısı
şîrgerîdiş.Mandıracılık, süt ve süt ürünleri imalatı işi
şîrînsf.Tatlı
şîrînbejnsf.Tatlı boylu, endamlı ve zarif duruşlu
şîrînbêjsf.Tatlı sözlü, tatlı dilli konuşan, fasih hatip
şîrînbêjîdiş.Tatlı sözlülük, letafetli konuşma sanatı
şîrînîdiş.Tatlılık, lezzet
şîrînpeyvsf.Sözleri bal gibi tatlı olan, hoş kelam
şîrînpeyvîdiş.Tatlı dillilik, fasihlik, dil güzelliği
şîrînpêjer. & diş.Tatlıcı, tatlı yapan kimse
şîrînrûsf.Sevimli yüzlü, tatlı çehreli, nur yüzlü
şîrînrûyîdiş.Şirin yüzlülük, sevimlilik, güleç çehre
şîrkerer.→ şûrger
şîrmêjer. & diş.Süt emen bebek, süt çocuğu, kundaktaki bebek
şîrovediş.→ şirove
şîrovekarer. & diş.Yorumcu, açıklayıcı
şîroxdiş.Ayakkabı bağı, çarık bağı
şîrwersf.Sütlü, süt emen yavru, sütte olan hayvan
şîrxanediş.Mandıra, süt ve peynir işleme yeri
şîşdiş.Şiş, demir çubuk
şîvdiş.Akşam yemeği
şîvekarer. & diş.Diyalekt uzmanı, lehçebilimci araştırmacı
şîvenaser. & diş.Lehçebilimci, diyalektolog bilgin
şîvenasîdiş.Lehçebilim, diyalektoloji araştırmaları
şîwendiş.Matem, yas, ağıt

şk

şkeftdiş.Mağara, in (özellikle doğal mağara)
şkestinf. gçsz.→ şikestin
şkevasf.Mayasız (ekmek); cejna şkeva Hamursuz Bayramı
şkevikdiş.Tahılın taş ve çöpünü ayıklama
şkevlatoker. & diş.→ req I
şkênandinf. gçl.Kırmak, parçalamak; mağlup etmek (mecaz anlamda da)
şkêrdiş.Taş öbeği, kayalık yığın
şkûzf.Nasıl? nereden?

şo

şofêrer. & diş.Şoför, sürücü
şohbetdiş.→ suhbet
şolikdiş.Yabani fiğ, burçak türü baklagil (mercimeğe benzer yem bitkisi)
şomsf.→ oxirxirab
şopdiş.İz, ayak izi, patika, güzergâh
şopandinf. gçl.İzlemek, takip etmek
şopdarer. & diş.İzleyici, takipçi (bir düşüncenin, bir ustanın)
şopdaranezf.İzinden giderek, sadakatle takip ederek
şopdarîdiş.→ pêrevî
şopdostsf.Tarihî izleri ve kökleri seven, hatıra dostu
şopgehdiş.İz takip merkezi, dedektiflik ve gözetleme bürosu
şopgerer. & diş.Takipçi, iz sürücü
şopînerer. & diş.Takipçi…
şopînerîdiş.Takipçilik, izleyicilik, gözlemcilik vazifesi
şopkarer. & diş.İz sürücü, araştırmacı takipçi, adli takip memuru
şopkarîdiş.İz sürme faaliyeti, araştırma takibi mesleği
şopnasiyîsf.İzbilimsel, takipbilimsel, metodolojik
şopnasîdiş.→ şopnasiyî
şorIdiş.Söz, kelam, laf
şorIIsf.Aşağı sarkan, gevşek, sallantıda; -şor kirin aşağı sarkıtmak
şorIIIsf.Tuzlu, acı su, çorak
şorbediş.Çorba
şorediş.Güherçile, potasyum nitrat (barut yapımında kullanılır)
şorebîdiş.Salkımsöğüt
şorecîer.Güherçileci, barut için güherçile imal eden usta
şoreşdiş.Devrim, ihtilal, inkılap, köklü toplumsal dönüşüm
şoreşgerer. & diş.Devrimci
şoşmaner.→ destbira
şovdiş.Pulluk izi, saban çizgisi
şoxîdiş.→ henek

şt

ştaxilînf. gçsz.Konuşmak, söylemek, dile gelmek
ştexilînf. gçsz.→ kêlimîn
ştîed.→ şitî

şu

şukirdarsf.→ qedirzan

şû

şûdiş.Koca, eş
şûjindiş.Çuvaldız, büyük çuval dikiş iğnesi
şûlikînf. gçsz.Sürünmek, emeklemek
şûmsf.Uğursuz, meşum; yaramaz, haylaz, ele avuca sığmaz (çocuk için)
şûmatîdiş.→ oxirxirabî
şûmîdiş.→ oxirxirabî
şûndiş.Yer, mahal, konum, iz; şwîna ningê wan ayaklarının bastığı yer
şûndazf.Sonra, ardından, daha sonra
şûniker.Tokaç (çamaşır yıkama tokacı)
şûnwardiş.Kalıntı, tarihî eser, ören yeri
şûrer.Kılıç
şûrdestsf.Kılıç tutan el, mahir cengâver, kılıç erbabı
şûrediş.Kale suru, hisar duvarı. ker û xudanê kerî her do ji şûra rezî…
şûrgerer.Kılıç ustası, kılıç yapan kılıççı / demirci
şûrikdiş.Saban oku, pulluk oku, sabanın ahşap ön kirişi
şûrkêşer.Kılıç kuşanmış savaşçı; kılıç çeken cengâver
şûrkêşgerer.Kılıç hücumcusu, kılıç çeken piyade cengâver
şûrkêşîdiş.Kılıç çekme, savaşa girişme, hamle eylemi
şûrzaner.Kılıç tekniğini bilen usta, kılıçşinas
şûrzanîdiş.Kılıç kullanma sanatı, eskrim bilgisi
şûşediş.Cam (madde)
şûşevurer. & diş.→ neynikvan
şûşkarer. & sf.→ paqijker
şûştinf. gçl.Yıkamak, arındırmak
şûtikdiş.Erkeklerin bellerine doladıkları geniş yün kuşak…