J ژ

205 madde205 serbêje

ja

jahrbûnf. gçsz.→ jehravîbûn
jahrîsf.→ jehravî
jakêter.→ çakêt
jalediş.Zakkum (çiçeği ve çalısı; Nerium oleander)
jandiş.Elem, keder, kederli sızı
janbirinf. gçl.Sancımak, sızlamak, şiddetli ağrı çekmek
jandarsf.Sancılı, acı veren, ıstıraplı, sızlayan
jandarmaer.Jandarma askeri, kırsal bölge güvenlik görevlisi
jandarmerîdiş.Jandarma teşkilatı, kır asayiş birimi
jandilsf.Yüreği yanan, içi acıyan, derin gönül yarası taşıyan
jandinf. gçl.→ jiyandin
jankêşsf. & er.Acı çeken, ıstırap çeken, çilekeş, dertli
jarsf.Zayıf, cılız, arık, sıska; yağsız (et)
jarbûnf. gçsz.Zayıflamak, güçten düşmek, dermansız ve perişan kalmak
jarîtîdiş.Zayıflık, dermansızlık, düşkünlük, acizlik hâli
jarkirinf. gçl.Zayıflatmak, dermansız bırakmak, güçsüzleştirmek, perişan etmek
jarûbêçaresf.Çaresiz, dermansız ve elinden bir şey gelmeyen düşkün
jarûperîşansf.Perişan, perperişan, bitap ve zavallı kalmış kimse

je

jehrdiş.Zehir, ağu, semm
jehravîsf.Zehirli, ağu katılmış; zehir zemberek, kin dolu
jehravîbûnf. gçsz.Zehirlenmek, zehir etkisiyle fenalaşmak
jehravîkirinf. gçl.Zehirlemek, içine zehir katmak; havayı kirletmek
jehrdarsf.Zehir taşıyan, zehirli, ölümcül salgısı bulunan
jehrînsf.Zehir gibi acı, zehirli, yakıcı ve tahripkâr
jehrkirinf. gçl.Zehirlemek
jehrkujdiş.Panzehir, antidot, zehrin etkisini yok eden ilaç
jendinf. gçl.→ kilan
jenediş.Arı iğnesi; böceklerin sokucu iğnesi
jeneraler.General, ordu komutanı, paşa
jenerasyondiş.Jenerasyon, nesil, kuşak, göbek
jeneratorer.Jeneratör, elektrik üreteci, mekanik enerjiyi elektriğe çeviren…
jengdiş.→ zeng
jengarsf.Paslı, pas bağlamış metal nesne
jengarîsf.→ zengarî
jenggirtinf. gçl.Paslanmak, oksitlenmek, pas tutmak
jenggirtîsf.Pas tutmuş, korozyona uğramış, paslı
jenggirtîbûndiş.Paslanmışlık hâli, paslı olma durumu, korozyon
jengxursf.Pas tutan, korozyona açık, neme dayanıksız metal
jeologer. & diş.Jeolog, yer bilimci
jeolojîdiş.Jeoloji, yer bilimi, yerkabuğunun yapısını inceleyen bilim
jeomorfolojîdiş.Jeomorfoloji, yüzey şekilleri bilimi
jeopolîtîksf. & diş.Jeopolitik, coğrafyanın siyaset üzerindeki etkisi ve stratejisi
jestdiş.Jest, el kol ve beden hareketi; zarif ve gönül alıcı davranış
jevzf.Birbirinden, yekdiğerinden ayrı

jê

jêbirdiş.Silgi, kurşun kalem veya mürekkep yazısını silmeye yarayan nesne
jêbirbarsf.Silinebilir, giderilebilir, düzeltilebilir nitelikte olan
jêbirinf. gçl.Silmek, kazımak, yazıyı veya kaydı yok etmek
jêçûnf. gçsz.Eksilmek, azalmak, içinden çıkmak veya kaybolmak
jêderer.Kaynak, memba, menşe, köken
jêderkdiş.Kaynak, pınar başı, suyun kaynadığı özgül memba
jêderketinf. gçsz.Ortaya çıkmak, tezahür etmek, ondan kaynaklanmak
jêgirtinf. gçl.Seçmek, ayırmak, tercih edip almak
jêhatîsf.Zeki, kıvrak zekâlı, açıkgöz, kavrayışlı
jêhatîbûndiş.Beceriklilik, ehliyet, liyakat, iş bilir olma vasfı
jêhatîtîdiş.Yeteneklilik, maharet, ustalık, hünerlilik
jêkzf.Birbirinden, yekdiğerinden ayrı
jêkçûnf. gçsz.Birbirinden uzaklaşmak, ayrışmak, anlaşamayarak kopmak
jêkirinf. gçl.Kesip koparmak, budamak, kesip ayırmak
jêkketinf. gçsz.Parçalara ayrılmak, dağılmak, birbirinden kopup dökülmek
jêkvekirinf. gçl.Birbirinden ayırmak, parçalara bölmek, çözmek
jêlazf.Aşağıdan yukarıya doğru
jêlîed.-den beri, o zamandan bu yana
jêpirsîndiş. & f. gçl.Soruşturma, sorgulama, hesaba çekme; sorgulamak
jêrdiş.Alt taraf, aşağı kısım, dip, taban
jêrdanîdiş. & zf.→ nişîv
jêrderyayîdiş.→ noqav
jêrdestsf. & er.Emri altındaki, bağımlı, buyruk altındaki, tebaa
jêrdestîdiş.Bağımlılık, buyruk altında olma hâli, vesayet
jêrenotdiş.→ jêrnivîs
jêrgehdiş.Alt tabaka, alt zemin, kaide, zemin katı
jêrhişdiş.→ binbîr
jêrîsf.Aşağıdaki, alt tarafta bulunan
jêrînsf.Aşağıdaki, alttaki; alt tabaka, ast, ast kademe
jêrnivîsdiş.Altyazı (sinema/tv); dipnot, sayfa altı notu
jêrvezf. & sf.→ berjêr
jêrxetdiş.Alt çizgi
jêrzemîndiş.Bodrum katı, yer altı odası veya deposu, mahzen
jêstendinf. gçl.Ondan almak, tahsil etmek, borcunu geri almak
jêvebûnf. gçsz.Kendi hâline bırakmak, vazgeçmek; konuyu değiştirmek; peşini…
jêxistinf. gçl.Fiyattan indirmek, düşürmek, iskonto yapmak
jêzêdebûnf. gçsz.Ondan artmak, fazlalaşmak, geri kalan miktar olmak

ji

jied.-den / -dan (ayrılma, çıkma hâli)
ji ber kirinf. gçl.Ezberlemek, belleğe almak
ji bilîed.-den başka, haricinde, gayrı, müstesna
ji bîr kirinf. gçl.Unutmak
ji me çêtirçoğ.'Bizden iyiler', cinler, periler, ifritler
ji nû vezf.Yeniden, yeni baştan, tekrar, baştan
ji rêvezf.İlk başta, en başta, evvela
jiberzf.→ jiberkirî
jiber kirinf. gçl.→ ji ber kirin
jiberçavgirtinf. gçl.Göz önünde bulundurmak, hesaba katmak, dikkate almak
jiberkirîsf.Ezberlenmiş, ezbere bilinen, hafızaya nakşedilmiş
jiberxwezf.Kendiliğinden, kendiliğinden oluşan; ezbere, irticalen
jiberxwebêjsf. & er.Ezbere konuşan, hazırlıksız ve akıcı konuşan, irticalen söyleyen
jiboed.→ bo
jidayikbûndiş.Doğum, dünyaya geliş, dünyaya merhaba deme anı
jidayikbûyîsf.Doğmuş, dünyaya gelmiş, doğumlu
jidervezf.Dışarıdan, hariçten, dış cepheden
jidilsf. & zf.Candan, içten, samimi, gönülden
jidilîdiş.İçtenlik, samimiyet, gönülden bağlılık, hasbîlik
jiher.Kiriş, yay kirişi; hayvani bağırsaktan bükülmüş tel; saz veya…
jihelîdiş.İniş, aşağı doğru meyil, inişli rampa
jihevcudabûndiş.Birbirinden farklı olma, başkalık, ayrılık
jihevderxistinf. gçl.Birbirinden tefrik etmek, ayırt etmek, farkını ortaya koymak
jihevdexistinf. gçl.Birbirinden ayırmak, parçalara ayırıp dağıtmak
jihevdûrsf.Birbirinden uzak, aralarında mesafe bulunan
jihevfêmkirindiş.Birbirini anlama, karşılıklı anlayış, empati
jihevketinf. gçsz.Çözülmek, dağılmak, parçalanıp un ufak olmak
jihevkirinf. gçl.Parçalara ayırmak, çözmek, birbirinden sökmek
jihevnêzîksf.Birbirine yakın, akraba veya sıkı dost olan
jihevrabûnf. gçsz.Birbirine karşı kalkışmak, kavga etmek, çatışmak
jihevveqetînf. gçsz.Birbirinden ayrılmak, yolları ayrılmak, vedalaşmak
jihevzêdesf.Birbirinden üstün, biri diğerinden fazla veya güzel
jiker.→ jih
jimardiş.→ hejmar
jimarediş.→ hejmar
jimarokdiş.Sayaç, numeratör, mekanik veya elektronik sayma aygıtı
jimartinf. gçl.→ hejmartin
jimêrdiş.→ hejmar
jimêryarer. & diş.Muhasebeci, sayman, hesap işlerini yürüten görevli
jimêryarîdiş.Muhasebe, saymanlık mesleği ve hesap defteri
jindiş.Kadın, hatun
jinanesf. & zf.Kadınca, kadına özgü biçimde, feminen tarzda
jinanîdiş.Kadınlık hâli, feminite, kadına has zarafet ve vakar
jinapdiş.Amca karısı, yenge
jinbavdiş.Üvey anne
jinbiradiş.Kardeş veya ağabey karısı, yenge
jinbirakdiş.Küçük yenge, ailenin küçük kardeşinin eşi
jindaddiş.Kadın hakkı, kadın hukuku, kadınların eşitlik davası
jindarsf. & er.Kadınlı, hanımı olan, evli erkek
jindoster. & diş.Kadın dostu, kadın haklarını ve eşitliğini savunan kimse
jinebîdiş.Dul kadın
jineolojîdiş.Kadın bilimi, kadın odaklı sosyolojik ve felsefi bilim alanı
jinhezer. & diş.Kadınları seven, kadına değer veren, kadınperver
jinikdiş.Kadıncık (jin kelimesinin küçültme ve şefkat biçimi)
jinîtîdiş.Kadınlık, eş olma durumu, zevcelik vazifesi
jinkîzf.Kadınca, kadına yakışır nezaket ve vakarla
jinmamdiş.Amca karısı, yenge
jinmirîer.Dul erkek, eşi vefat etmiş kimse
jinmîrdiş.Mîr hanımı, mîr zevcesi; prenses, kraliçe
jinparêzer. & diş.→ jindost
jinrevêner. & sf.Kız veya kadın kaçıran şahıs
jinrevîndiş.Kız veya kadın kaçırma eylemi, adetsel kaçırma olayı
jintîdiş.Kayınbirader karısı, elti
jinxaldiş.Dayı karısı, yenge
jinxasdiş.Yiğit, cesur, soylu ve hamiyetli kadın, hanımağa
jinzanîdiş.→ jineolojî
jivandiş.Buluşma, randevu, kavuşma sözleşmesi
jixwezf.Zaten, esasen, kendiliğinden, besbelli ki
jixwebawersf.Kendine güvenen, özgüvenli, kendinden emin
jixwebawerîdiş.Özgüven, kendine güvenme duygusu, içsel inanç
jixweçûnf. gçsz. & diş.Kendinden geçmek, bayılmak; vecd hâli, kendinden geçme
jixweçûyîsf.Kendinden geçmiş, baygın, vecd içinde olan, mest
jixwerazîsf.Kendini beğenmiş, kibirli, mağrur, burnu havada
jixwerazîbûndiş.Kendini beğenmişlik, kibir, gurur, böbürlenme
jiyandiş.Hayat, yaşam, dirim, canlı olma hâli
jiyanbexşsf.Can bağışlayan, hayat veren, dirilten, ferahlık veren
jiyandilsf.Hayat dolu, içi kıpır kıpır, hevesli ve dinç
jiyandinf. gçl.Yaşatmak, hayatta tutmak
jiyandostsf.Yaşam dostu, doğaya ve insan hayatına değer veren
jiyanhezsf.Yaşamı seven, yaşama sevinci duyan, hayat dolu kimse
jiyanhezîdiş.Yaşama sevinci, yaşamseverlik, hayata bağlılık duygusu
jiyanîsf.Hayati, yaşamsal, can alıcı derecede önemli olan
jiyannamediş.Özgeçmiş, biyografi, hayat hikâyesi belgesi
jiyannasîdiş.Biyoloji, canlılar bilimi, hayat bilimi
jiyanparêzer. & diş.Yaşam savunucusu, barışçıl insan, savaşa karşı hayatı savunan
jiyîngehdiş.→ jîngeh

jî

jîIzf. & ed.De, da, dahi, bile (birliktelik ve pekiştirme)
jîIIer.Ömür, yaş, yaşam yılları
jînf. gçsz.Yaşamak, hayatta olmak, sağ kalmak
jîndarsf.Canlı, sağ, hayatta
jîndarîdiş.Canlılık, dirilik, hareketlilik, hayat dolu olma durumu
jînenîgarer. & diş.Biyografi yazarı
jînenîgarîdiş.Biyografi, özgeçmiş, hayat hikâyesi
jînewerer. & diş.Canlı varlık, organizma, hayatiyet taşıyan yaratık
jînewergerîdiş.Vitalizm, canlılık felsefesi, hayatın maddi güçleri aştığı…
jînewernasîdiş.Zooloji, hayvanbilim, fauna bilimi
jîngehdiş.Çevre, yaşam ortamı, ekolojik muhit
jîngehparêzsf. & er. & diş.Çevreci
jîngehparêzîdiş.Çevrecilik, doğa savunuculuğu, ekolojizm
jîngirsf.Hayat veren, dirilten, can bahşeden
jîrsf.Akıllı, zeki, ferasetli, anlayışlı
jîranesf. & zf.Zekice, akıllıca, dirayetle, ustaca planlanmış
jîrbûnf. gçsz. & diş.Zekileşmek, akıllanmak, ustalaşmak, tecrübe kazanmak
jîrîdiş.Akıllılık, zekilik, beceriklilik, feraset
jîrîtîdiş.Akıllılık, zekâ, dirayet, kurnazlık, hüner
jîrkersf.Akıl veren, yol gösteren, insanı zekileştiren veya eğiten
jîrkîed.-den beri, o zamandan bu yana

jo

jokerer.Joker…
jordiş.Üst kısım, tepe, yukarısı
jordanîer.Yokuş, rampa, dik yukarı meyil
jordestsf. & er.Eli üstte olan, egemen, üstün taraf, hâkim güç
jordestîdiş.Üstünlük, egemenlik, hâkimiyet hâli
jorîsf.Yukarıdaki, üst tarafta yer alan
jorînsf.Yukarıdaki, üstteki; üst düzey, ali, yüksek mertebeli
jorvezf. & sf.→ berjor
jorxanediş.Üst kat, çatı katı, köşk, sofa, yukarıdaki oda
jorzadesf. & er.Asilzade, yüksek tabakadan kimse, aristokrat soyundan gelen

ju

jurnaldiş.Jurnal, dergi, bülten; istihbarat raporu, gizli ihbar belgesi
jurnalîster. & diş.Gazeteci, muhabir, basın mensubu
jurnalîzmdiş.Gazetecilik, basın mesleği

jû

jûjîer. & diş.Kirpi (Erinaceus europaeus)
jûjîker.Küçük kirpi, yavru kirpi
jûjîşker.Dikenli kirpi, iri kirpi türü
jûrîdiş.Jüri, seçici kurul, hakem heyeti