B ب

897 madde897 serbêje

ba

baIer.Rüzgâr, yel (atmosferik)
baIIdiş.Romatizma, yel hastalığı
baIIIer.→ bang
baIVed.→ bal I
baber.→ bav
babelîskdiş.Hortum, kasırga, çevrinti, şiddetli fırtına
babetIdiş.Çeşit, tür, cins, kalite
babetIIsf.Uygun, münasip, yaraşır, layık
babikdiş.Baba soyu, ecdat, ata ocağı, kök
babolekdiş.→ belalûk
bacdiş.Vergi, haraç, rüsum, gümrük resmi
bacaner.Patlıcan (çoğunlukla bacanê reş; Solanum melongena)
bacdarer. & diş. & sf.Vergi mükellefi, devlete vergi ödeyen yurttaş
bacinaxer.Bacanak…
bacîdiş.Türkü, şarkı, ezgi ; şarkıdan bir kuple, melodi parçası
backer.Biber (bitki ve sebze)
badanf. gçl.Bükmek, kıvırmak, burkmak; çevirmek
badanediş.Viraj, dönemeç, keskin kıvrım (yolda veya nehirde)
badankirinf. gçl.→ pêçandin
badediş.Bade, şarap, içki
badihewazf.Boşuna, nafile, beyhude, karşılıksız
bafikdiş.Kardelen (Galanthus); karlar erirken açan beyaz soğanlı bahar…
bagerdiş.Fırtına, şiddetli rüzgâr
bagerafsf.→ bahozî
bagerîsf.→ bahozî
bagerkdiş.Küçük tipi, hafif kar fırtınası veya esinti çevrintisi
bagirdaner.Loğ taşı, toprak damları sıkıştırmak ve düzlemek için…
bahozdiş.Fırtına, kasırga, hortum, tufan
bahozîsf.Fırtınalı, boranlı, şiddetli rüzgârlı (hava, gün vb.)
bajarer.Şehir, kent, kasaba
bajarîer.Şehirli, kentli kimse, kasabalı
bajaroker.Kasaba, küçük şehir, belde
bajarvaner.Kent sakini, şehirli kimse
bajarvanîdiş.Şehircilik, belediyecilik
bakterîdiş.Bakteri (tek hücreli mikroorganizma)
bakurer.Kuzey
bakuzîrkdiş.→ bager
balIed. & diş.Yan, taraf, kat, nezd, huzur (genellikle bal... de / bal... ve)
balIIdiş.Dikkat, ilgi, alaka, özen; bakış
balasf.Yüksek, yüce, uzun boylu
balafirdiş.Uçak, tayyare
balafirgehdiş.Havalimanı, havaalanı
balafirvaner.Pilot, havacı, tayyareci
balafirvanîdiş.Havacılık, pilotluk mesleği
balavdiş.Çamaşır yıkama; yıkanacak kirli çamaşır
balçaker.Balçak, kılıç kabzası siperliği (eli koruyan metal kısım)
balçîqdiş.→ qebd
baldarsf.Dikkatli, özenli
baldariyîdiş.→ hûrbînî
baldarîdiş.Dikkat, özen
balefirdiş.→ balafir
baletediş.Yeni yeni olgunlaşmaya başlayan meyve, alaca düşmüş meyve…
balgiher.Yastık, kırlent, minder
balgoker.→ balgih
balindeer. & diş.Kuş, kanatlı uçan hayvanlar bütünü
balîser.→ balgih
balkêşsf.İlginç, dikkat çekici
balteer.Balta, nacak
baltûzdiş.Baldız (erkeğe göre karısının kız kardeşi)
balûler. & diş.→ cûcik
balûrdiş.→ belalûk
balyozer.Büyükelçi, sefir
balyozxanediş.Büyükelçilik, sefaret, sefarethane
bamiştdiş.Kar fırtınası, tipi, boran
baner.Çatı, dam, üst kat, tavan
bandordiş.Etki, tesir, nüfuz
bandordarsf.Etkili, tesirli, nüfuzlu, derin iz bırakan güç veya söz
bandorkersf.→ bandordar
banemerdiş.→ Gulan
baneşandiş.Ünlem
banger.Sesleniş, haykırış, nida, çağrı
bangawazdiş.Çağrı, bildiri, manifesto, nida, umumi duyuru
bangawazîdiş.Bildiri yayınlama, çağrıcılık, deklarasyon
bangbêjer.Müezzin
bangerer.→ daristan
bangnamediş.→ celb
bangorer.Loğ taşı (toprak damı sıkıştırmak için yuvarlanan silindir taş)
banînf. gçsz.Alışmak
bankdiş.Banka
banzdiş.Sıçrama, atlama, hamle
bapeşkdiş.→ pirisk
bapîrer.Büyükbaba, dede; yaşlı ve muhterem zat
baqer.Avuç dolusu, tutam
baqildiş.Bakla
baqilîdiş.→ jîrîtî
baqnotdiş.Banknot, kâğıt para, lira
barIer.Yük, ağırlık, denk; binek veya kervan yükü
barIIdiş.Defa, kere, kez
barandiş.Yağmur
baranbarsf.→ ewrbar
barçimokdiş.→ pîrçemek
baregehdiş.Karargâh, üs; merkez
bargirdiş.→ kolber
bargîrer.Yük beygiri
barhêştirer.Deve yükü (yaklaşık 200–250 kg ağırlık birimi)
barhilgirer.Hamal, yük taşıyıcı; yük taşıyan araç veya binek
bariker.Yük hayvanı, binek (katır, eşek veya beygir)
barînIf. gçsz.Yağmak (yağmur, kar, dolu vb.)
barînIIf. gçsz.Melemek; böğürmek, mölemek (sığır)
barkêşer. & diş.Taşıyıcı, hamal, nakliyeci
barkirinf. gçl.Yüklemek, taşımak
barovediş.Tipi, şiddetli rüzgârla savrulan kar fırtınası, bora
barûtdiş.Barut (ateşli silah tozu)
barxanediş.Yük, bagaj, kervan eşyası; taşınan eşya yığını
basdiş.→ dengûbas
basker.Pazu, ön kol, kol
bastiqer.Pestil (güneşte kurutulmuş kayısı, dut veya üzüm şırası pestili)
başsf.İyi, güzel, hoş, olumlu, kaliteli
başewalasf.Donsuz, külotsuz, alt çamaşırsız gezen
başikandiş.- tiliya başikan serçe parmak
başîdiş.İyilik, güzellik, hayır, erdemlilik
başoker. & diş.Doğan kuşu, çakırkuşu, atmaca, avcı kuş
başûrer.Güney, cenup
batier.Testis, haya, erbezi
batmandiş.Batman…
batovdiş.Kızıl-kahve boya bitkisi…
batûjer.→ bati
baver.Baba, peder; ata
bavkaler.→ bapîr
bavurdandiş.Romatizma yeli, eklem sızısı, kulunç ağrısı; soğuk ve…
bavûkaler. çoğ.→ ejdad
bawerdiş.İnanç, itimat, güven, iman
bawerdarsf. & er. & diş.→ bawermend
bawergehdiş.→ palpişt
bawerîdiş.İnanç, itikat, iman, güven, kanaat
bawerkirinf. gçl.İnanmak
bawermendsf. & er. & diş.İnançlı, mümin, itikat sahibi
bawermendîdiş.İnanç, itikat, iman
bawerpêkirîdiş.→ emanetdar
baweşînkdiş.Yelpaze (kâğıttan veya tüyden serinletici el aleti)
baweşkîndiş.→ bawişk
bawişkdiş.Esneme, esneyiş, esneme nöbeti
bawîer. & diş.Romatizmalı kimse, romatizma hastası, yel illetine yakalanmış…
baxer.Bağ, bahçe, meyve bağı, bostan
baxçeer.Bahçe (çiçek veya sebze bahçesi)
baxşandindiş.→ efû
baxvaner.Bahçıvan, bağ bekçisi/bakıcısı
bayisIer.Sebep, neden, gerekçe
bayisIIsf.Sefil, perişan, muhtaç, düşkün
bazIer.Doğan kuşu, avcı doğan, şahin
bazIIf. gçl.Koşmak, seğirtmek
bazardiş.Pazar, çarşı
bazarxanediş.→ firotgeh
bazçavsf.→ pilingçav
bazeberer.Sekme taşı, atlama taşı…
bazibender.Pazubent, kol muskası, kola takılan koruyucu muska veya bileklik
baziner.Bilezik (kola takılan süs takısı)
bazirganer.Tüccar, tacir, bezirgân
bazirganbaşîdiş.→ karwanvan
bazirganîdiş.Ticaret, tüccarlık, alım satım işi
bazneyîsf.→ govekî
bazoksf.→ rabez

be

bedbeşersf.Asık suratlı, neşesiz, keyifsiz, morali bozuk
bedbextsf.Bahtsız, talihsiz, kara günlü, kısmetsiz kimse
bedbextîdiş.Bahtsızlık, talihsizlik, kısmetsizlik, felaket
bedbînsf.Kötümser, karamsar, pesimist, her şeyi kötüye yoran
bedbînîdiş.Kötümserlik, karamsarlık, pesimizm
bedeldiş. & ed.Bedel, karşılık, muadil; yedek; karşılıklı takas
bedelnaver.Zamir, adıl (gramerde ismin yerine geçen sözcük)
bedenIdiş.Kale suru, hisar, beden duvarı
bedenIIer.Beden, vücut, gövde
bedewsf.Güzel, sevimli, hoş, latif, alımlı
bedewîdiş.Güzellik, zarafet, alımlılık, letafet
bedewtîdiş.→ rindayî
bedgomansf.Kötü zanlı, kuşkucu, herkes hakkında fena düşünen
bedilçekdiş.Yedek giysi, temiz kat elbise…
bednalsf.Hasta, halsiz, keyifsiz, sağlığı bozuk
bedxisletsf.→ bedxû
bedxûsf.Kötü huylu, geçimsiz, huysuz, aksî
bedxûyîdiş.Kötü huyluluk, huysuzluk, geçimsizlik
bedzansf.→ bedgoman
befrdiş.→ berf
befrîdiş.Kar küreği
befşdiş.Tarak, gücü tarağı…
beger.Bey, beyefendi, asilzade, aşiret reisi; soyluluk unvanı
begzadeer.Beyzade, bey soyundan gelen kimse, asilzade, soylu kişi
behitînf. gçsz.Donakalmak, şaşakalmak, hayretten dona kalmak
behîdiş.→ serxweşî
behîvdiş.Badem (ağacı ve meyvesi, Prunus dulcis)
behîvterer.→ çilîn
behrIdiş.Pay, hisse, nasip, hisseye düşen miktar
behrIIdiş.Deniz, derya
behsdiş.Söz, bahis, konu
behskirinf. gçl.→ behs
behwediş.→ palkon
bejIdiş.Kara, kuru toprak, susuz yer, kıta; deniz olmayan alan
bejIIer.Kavak ağacı
bejahîdiş.→ bej I
bejîdiş.→ dêm I
bejndiş.Boy, boy pos, kamet, endam; vücut ölçüleri
bejnbilindsf.Uzun boylu
bejnûbaldiş.→ qedqamet
belIsf.Açık, yayvan, dik; dışa doğru kıvrık
belIIdiş.Kürek, bel küreği…
beladiş.Bela, musibet, dert, sıkıntı; baş belası kimse
belagêrsf.Bela arayan, belalı
belalûkdiş.Mahlep, yabani kiraz (Prunus mahaleb)
belantîkdiş.→ pirpirok
belaşzf. & sf.Bedava, ücretsiz, karşılıksız, meccani; nafile, boşuna, beyhude
belaşxwerer. & diş. & sf.Bedavacı, avanta yiyici, asalak kimse
belavsf.Dağınık, yayılmış, perişan, neşredilmiş
belavbûnf. gçsz. & diş.Dağılmak, yayılmak, etrafa saçılmak
belavkarer. & diş.Dağıtıcı, postacı, yayın ve gazete dağıtıcısı / distribütör
belavkirinf. gçl. & diş.Dağıtmak, yaymak; yayımlamak
belavokdiş.Bildiri, el ilanı, beyanname, broşür, bülten
beleksf.Alaca, siyah-beyaz alacalı…
belekîdiş.Alacalılık, alaca olma hâli, siyah-beyaz beneklilik
belemdiş.Kayık, sandal
belengazsf.Yoksul, fakir, perişan, zavallı, acınacak hâlde olan kimse
beleşzf. & sf.→ belaş
beleşxwerer. & diş. & sf.→ belaşxwer
belêzf. & ünl.Evet, hayhay, elbette, bilakis, nitekim
belgediş.Yaprak (özellikle geniş ağaç veya sebze yaprağı)
belgefîlmdiş.Belgesel film
belgenamediş.Sertifika, berat, resmi belge, vesika
belgimer.→ pel I
beliandinf. gçl.→ daqurtandin
beliqînf. gçsz.Fışkırmak
belkîzf.Belki, ihtimal ki, olabilir ki, umulur ki
belqîdiş.→ çavbelqîtî
belxemdiş.Balgam
bener.İp, urgan, kordon, sicim, bağlama ipi
bendIer.Bağ, köstek, bukağı; esaret, pranga, tutsaklık
bendIIdiş.Bekleme, gözetleme, intizar
bendaserîdiş. & sf.→ ewilbend
bendavdiş.Baraj, su bendi, elektrik veya sulama amaçlı su tutma yapısı
bendergehdiş.Liman
bendewarsf. & er.Bekleyen kimse, intizar eden
bendewarîdiş.Bekleyiş, intizar, umutlu bekleme hâli, beklenti
bendexanediş.Cezaevi, tutukevi, hapishane, mahpushane
bendikdiş.Bağcık, ipçik, küçük bağ
bendîrdiş.→ def I
benger.→ bengî
bengîsf. & er.Tutkun, meftun, aşırı sevdalı
bengîtîdiş.Sevdalılık, aşk tutkunluğu, meftunluk, aşırı tutku
benîIer. & diş.Köle, kul, hizmetkâr, bende
benîIIer.Küçük altın ya da gümüş gerdanlık, paralı süs dizisi
benîşter.Sakız; ağaç reçinesi, çam sakızı
beqdiş.Kurbağa (Ranidae)
beqdengsf.→ nikildar
beqemsf.→ sîs II
berIed. & er.Ön, ön taraf, huzur, kat; önüne, önünde
berIIer.Bağır, göğüs, kucak
berIIIer.En, genişlik; sahil, kıyı boyu
berIVer.Meyve, ürün, mahsul; döl, nesil, zürriyet
berVer.Taş, kaya parçası
berahîkdiş.→ pêrgîn
berambered. & sf.Karşı karşıya, karşısında; eşit, denk, mütekabil
beramberîdiş.Denklik, eşitlik, karşılık, mukabele
beraner.Koç (damızlık erkek koyun; Ovis aries)
berateer.→ keleş I
beravdiş.Su kenarı, nehir kıyısı, ırmak sahili
beravîsf. & diş.→ qeraxî
berawirddiş.Karşılaştırma, mukayese, kıyaslama
berawirdîsf.Karşılaştırmalı, mukayeseli (edebiyat, gramer vb.)
berawirdkirinf. gçl.Karşılaştırmak, kıyaslamak, mukayese etmek
berazer.Yaban domuzu, domuz
berazaner.Domuz sürüsü veya domuzların bol olduğu ormanlık/bataklık alan…
berbangdiş.Şafak, seher vakti, tan yeri, gün doğuşundan hemen önceki vakit
berbejndiş.Göğse takılan muska, göğüslük takısı…
berbelavsf.Yaygın, yaygınlaşmış
berbenddiş.→ asteng
berbextsf.Şanslı, talihli, bahtı açık kimse
berbiçavsf.Göze çarpan, belirgin, bariz, dikkate değer
berbiçavîdiş.Belirginlik, görünürlük
berbûkdiş.Gelin nedimesi, sağdıç kadın…
berçavsf.Göz önünde, bariz, aşikâr, göze çarpan, belirgin, meydanda
berçavkdiş.Gözlük…
berdanf. gçl.Salıvermek, serbest bırakmak, tahliye etmek
berdarsf.Meyve veren, verimli, mahsuldar (ağaç veya toprak)
berdaser.→ destî
berdestsf. & er.El altında bulunan, hazır, mevcut
berdestîdiş.Yardımcılık, çıraklık, el altında bulunup hizmet etme
berdestkdiş.→ bermalk
berdevker. & diş.Sözcü
berdewamsf. & zf.Sürekli, aralıksız, devamlı, kesintisiz
berdewamîdiş.Devamlılık, süreklilik, istikrar, kesintisizlik
berdêldiş.Berdel…
berdilsf. & er.Gönül ferahlatan, sevimli, cana yakın, sevgili, gözde
berdilkdiş.→ mêzer
berdirdiş.→ mî
berediş.→ nesl
beredayîsf. & zf.Başıboş, avare, yararsız, faydasızca gezen, amaçsız kimse veya…
beredayîbêjsf.→ deveval
bereketdiş.Bereket, bolluk, feyiz, mahsul veya kazançta görülen çoğalma…
berevdiş.Toplama, derleme, biriktirme
berevaner. & diş.Savunucu
berevanîdiş.Savunma
berêzf.Önceden, eskiden
berêdazf.→ ji rêve
berêvarîzf.→ êvarkî
berfdiş.Kar (yağış türü)
Berfanbardiş.Aralık ayı
berfirehsf.Geniş, kapsamlı, ayrıntılı
berfîndiş.Kardelen (çiçek)
berfmaldiş.→ befrî
berger.Kapak (kitap, dergi)
bergçêkerer.→ cildker
bergehdiş.Manzara, görünüm
bergirdiş.Önlem, tedbir, koruyucu tedbir
bergirîdiş.Savunma, müdafaa
berguhkdiş.Kulaklık (telefon, bilgisayar ya da ses aygıtı için)
berhemdiş.Ürün, mahsul, hasılat, semere, bereket
berhemdarsf.Üretken, verimli, semereli, münbit
berhemdarîdiş.Verimlilik, bereketlilik, rantabilite
berhemhênandiş. & f. gçl.Üretim, imalat, ürün meydana getirme işi
berhemhênerer. & diş. & sf.Üretici, imalatçı, prodüktör
berhevsf.Derli toplu, bir araya toplanmış
berhevkarer. & diş.Derlemeci, toplayıcı, sözlü edebiyat derleyicisi
berhevkarîdiş.Derlemecilik, derleme faaliyeti, halk kültürü toplama işi
berhevokdiş.Derleme, seçki, antoloji
berikIdiş.Cep (giysilerdeki torba şeklindeki bölme)
berikIIdiş.Mermi, kurşun, fişek
berîed.Önce, -den önce
berîkdiş.→ berik I
berînsf.Geniş, engin, bol, ferah, kapsayıcı
berjewenddiş.→ berjewendî
berjewendîdiş.Çıkar, menfaat, yarar
berjêrzf. & sf.Aşağı, bayır aşağı, iniş yönüne doğru
berjorzf. & sf.Yukarı, yokuş yukarı, dağın zirvesine doğru
berksf.Sert, sağlam, dayanıklı, berk, kavi
berkeftîsf. & er. & diş.Layık, müstahak, hak kazanmış, yaraşır
berkeşdiş.→ mecme
berketinf. gçsz. & diş.Üzülmek, kederlenmek, tasalanmak, canı sıkılmak
berkêşkdiş.Çekmece (masa veya dolaptaki sürgülü çekme gözü)
berkosdiş.→ mêzer
bermahiyîdiş. & sf.→ paşmayî
bermahîdiş.Kalıntı, artık
bermalîdiş.→ kevanî
bermalkdiş.Mutfak önlüğü, yemek pişirirken veya temizlikte takılan önlük
bermîldiş.Varil; petrol vb. sıvılar için büyük silindirik kap
bernamediş.Program, izlence, plan; bilgisayar yazılımı
bernameçêkerer. & diş.Yazılımcı, programcı
bernameçêkirindiş.Programlama, kodlama, bilgisayar yazılımı geliştirme süreci
bernamesazîdiş.→ plansazî
bernamevaner. & diş.Programcı, yazılımcı, kodlayıcı uzman
bernamevanîdiş.→ bernameçêkirin
bernamokdiş.→ sepandin
bernassf.→ binavûdeng
bernaver.Lakap, takma ad, san, unvan
bernivîsdiş.→ bername
berokdiş.→ bermalk
beroşdiş.Tencere, güveç kabı, yemek pişirme kabı
beroşkdiş.Küçük tencere, cezve, ufak kaynatma kabı
berotdiş.→ gulberoj
berovajîzf. & sf.Tersine, bilakis, zıt olarak, aksine
berpaldiş.Dağ yamacı, dağ eteği, yamaç
berpalikdiş.→ mafe
berpalîsf. & diş.→ quntarî
berpêşsf.Öne sürülen, takdim edilen, arz edilen
berpêşkirindiş. & f. gçl.Sunmak, takdim etmek, arz etmek, önüne sermek
berpirser. & diş. & sf.Sorumlu, yetkili kimse, mesul kişi
berpirsiyarsf. & er.Sorumlu, mesul kimse; yetkili
berpirsiyarîdiş.Sorumluluk, mesuliyet, yükümlülük
berqdiş.Şimşek, berk, parıltı, ışık parlaması
berrojsf.→ rojwer
bersivdiş.Cevap, yanıt, karşılık
bersivdandiş. & f. gçl.Cevap vermek, yanıtlamak, mukabelede bulunmak
berstûer.→ girivan
berstûkdiş.Yaka (giysi)
berşodiş.Banyo sonrası temiz kat giysi, yedek iç çamaşırı ve giyecek
bertekdiş.Tepki
bertîldiş.Rüşvet, haksız kazanç sağlama rüşveti
bertîlxwerer. & diş. & sf.Rüşvetçi, rüşvet yiyen kimse
bertîlxwerîdiş.Rüşvetçilik, rüşvet alma illeti
berûdiş.Meşe palamudu; meşe ağacının kadehcikli sert kabuklu meyvesi…
bervankdiş.→ mêzer
berwardiş.Dağ yamacı, güneş gören bayır, vadi yamacı
berwextsf.Geçici (ara dönem için)
berxer. & diş.Kuzu (bir yaşından küçük koyun yavrusu)
berxwedandiş.Direniş, mücadele, mukavemet, direnme
berxwedanvaner. & diş. & sf.→ berxwedêr
berxwedêrer. & diş. & sf.Direnişçi, direngen, boyun eğmeyen, mukavemet gösteren kahraman
berxwedêrîdiş.Direnişçilik, mukavemet ruhu ve tavrı
berxweketinf. gçsz.Üzülmek, kederlenmek, canı sıkılmak, kaygılanmak
berzsf.Yüksek, ulu, yüce, yücelmiş
berzayîdiş.→ bilindahî
berzîdiş.Yükseklik, yücelik, doruk, ululuk, irtifa
berzîner.→ nûzîn
bessf. & zf.Yeter, kâfi
besîrediş.Koruk
bestdiş.Düzlük, vadi tabanı, çakıllı dere yatağı, geniş vadi düzlüğü
bestekarîdiş.→ dengsazî
bestikdiş.→ girêk
beşIer.Pay, hisse, nasip
beşIIsf.Akıtmalı, alnında beyaz lekesi olan (at, koyun veya sığır)
beşdarer. & diş.Katılımcı, iştirakçi
beşdarîdiş.Katılım, iştirak
beşdarvaner. & diş.Katılımcı
beşerIer.Yüz ifadesi, çehre, neşe, tebessüm
beşerIIer.İnsan, insanoğlu, beşer
beşgeher.→ fakulte
beşişînf. gçsz.→ girnijîn
betdiş.→ miravî
betalsf.Boş, aylak, işsiz güçsüz
betaner.Astar (giysi)
betanîdiş.Battaniye (kalın yün yatak örtüsü)
betilînf. gçsz.→ qefilîn
betlanediş.Tatil
bexçeer.→ baxçe
bexçevaner. & diş.Bahçıvan, meyve bahçesi ve fidanlık bakıcısı
bexçevanîdiş.Bahçıvanlık, bağ-bahçe düzenleme ve yetiştirme işi
bexşer.Bağış, hibe, ihsan, hediye; af
bexşandinf. gçl.Bağışlamak, hibe etmek, affetmek, ihsanda bulunmak
bexşandîsf.→ muaf
bexşendesf. & er.→ efûkar
bexşîşdiş.Bahşiş, hediye, gönülden kopan ihsan parası
bexter.Talih, şans, baht, kader
bextedîtindiş.Beklenmedik anda tesadüfen iyi ve değerli bir şeyi keşfetme…
bextewarsf.Mutlu, mesut, bahtiyar, şanslı
bextreşsf.Kara bahtlı, talihsiz, bahtsız kimse
bextreşîdiş.Bahtsızlık, talihsizlik, kara baht
beyanîdiş.→ sibeh
beyannamediş.Bildiri, bildirge, beyanname, manifesto
beyardiş.Kıraç, sürülmemiş, nadasa bırakılmış veya ekilmemiş boş…
beybûndiş.Papatya (hoş kokulu, beyaz taç yapraklı şifalı kır çiçeği)
beytdiş.Beyit
beytarer.Baytar, veteriner
beytbêjer. & diş.→ mewlûdxwan
beytikdiş.→ çivîk
bezIdiş.Koşu, koşma, yarış, seğirtme, sürat
bezIIer.İçyağı, böbrek yağı, kuyruk yağı
bezfiroşer. & diş.→ qumaşfiroş
bezînf. gçsz.Koşmak, seğirtmek, hızla koşup gitmek
bezoksf. & er.Hızlı koşan, koşucu (at)
bezûbezzf. & sf.→ bilez
bezvaner. & diş.→ bezok

bê

bêed.-sız/-siz, olmadan, -meksizin…
bêalîsf.Tarafsız, yansız
bêalîbûndiş.Tarafsızlık, yansızlık, objektiflik
bêalîtîdiş.→ objektîvîte
bêaqilsf.Akılsız, ahmak, düşüncesiz, budala
bêarsf.Arsız, utanmaz, hayasız, arlanmaz
bêarîdiş.Arsızlık, hayasızlık, edepsizlik
bêavsf.Susuz, kurak
bêavîdiş.Susuzluk, kuraklık
bêbandorsf.Etkisiz
bêbehrsf.→ bêpar
bêbehrîdiş.→ bêpar
bêbereketsf.→ bêxêr
bêbexşîşsf.→ bêeman
bêbextsf.Kalleş, sözünde durmayan, hain, hilekâr, vefasız
bêbextîdiş.Kalleşlik, vefasızlık, arkadan vurma, hainlik
bêbingehsf.Asılsız, dayanaksız, temelsiz, mesnetsiz
bêbiryarsf.→ dudil
bêcansf.→ bêgiyan
bêcezabûndiş.Cezasızlık, yaptırımsızlık
bêcihûwarsf.→ bêwar
bêçaresf.Çaresiz, umarsız, zavallı, aciz
bêçarîdiş.→ neçarî
bêçêliksf.→ ocaxkor
bêdadsf.→ neheq
bêdadîdiş.Adaletsizlik, haksızlık, zulüm
bêdawîsf. & zf.Sonsuz, nihayetsiz, bitimsiz, ebedi
bêdawîtîdiş.Sonsuzluk, ebediyet, nihayetsizlik
bêdemsf.Süresiz
bêdengsf. & zf.Sessiz, sakin, gürültüsüz; sessizce
bêdengîdiş.Sessizlik, sükût, dinginlik, gürültüsüz ortam
bêderdsf.→ bêxem
bêderfetsf.İmkânı, olanağı, fırsatı ve maddiyatı olmayan, yoksun
bêderfetîdiş.İmkânsızlık, olanaksızlık, darlık, fırsat yokluğu
bêdermansf.Çaresiz, devasız; ilaçsız
bêdestîdiş.→ qolebûn
bêdestûrsf.İzinsiz
bêdilsf.İsteksiz, gönülsüz, kerhen
bêdînsf.Dinsiz, imansız; acımasız, insafsız
bêemansf.Amansız, aman vermez, acımasız, son derece şiddetli
bêewrsf.Bulutsuz
bêfaîdezf. & sf.→ bêkêr
bêfêdesf.Faydasız, yararsız, nafile, boş yere
bêfêdeyîdiş.Faydasızlık, nafilelik, yararsızlık
bêganesf. & er.Yabancı, bîgâne, el, ilgisiz kimse
bêgavsf.Mecbur, çaresiz, eli mahkûm
bêgiyansf.Cansız, ruhsuz, yaşam emaresi göstermeyen
bêgumanzf.Şüphesiz, kuşkusuz, muhakkak, elbette
bêgunehsf.Günahsız, masum, suçsuz
bêgunehîdiş.Masumiyet, günahsızlık, lekesizlik
bêhalsf.Halsiz, dermansız, bitkin, takatsiz
bêhedsf. & zf.Hadsiz, hudutsuz, son derece fazla, sayısız
bêhempasf.Eşsiz, benzersiz, emsalsiz, misli olmayan
bêheqsf.Haksız
bêhevtayîsf.→ bêhempa
bêhêlsf.Kablosuz, hatsız bağlantı…
bêhêvîsf.Umutsuz, naçar, karamsar, yeise düşmüş
bêhêvîtîdiş.Umutsuzluk, karamsarlık, yeis
bêhêyasf.→ bêşerm
bêhêzsf.Güçsüz, kuvvetsiz, zayıf, iktidarsız
bêhêzîdiş.Güçsüzlük, kuvvetsizlik, takatsizlik, halsizlik
bêhişsf.Akılsız, sersem, aklı kıt, ahmak
bêhişbûnf. gçsz. & diş.Bayılmak, kendinden geçmek, şuurunu yitirmek
bêhişkersf. & er.Uyuşturucu madde, anestezik ilaç
bêhişkirindiş.Anestezi, narkoz, bayıltma işlemi
bêhndiş.Koku (güzel veya kötü rayiha)
bêhnfirehsf.Sabırlı, tahammüllü, geniş gönüllü, mütehammil
bêhnfirehîdiş.Sabır, tahammül, hoşgörü, geniş yüreklilik
bêhnijînf. gçsz.→ pêkijîn
bêhnkirinf. gçl.Koklamak
bêhntengîdiş.→ acizayî
bêhnvedandiş.Dinlenme, mola
bêhnxweşsf.Güzel kokulu, mis kokulu
bêhnxweşîdiş.→ etr
bêhtirzf.→ bêtir
bêhûşsf.→ bêhiş
bêhûşbûnf. gçsz. & diş.→ bêhişbûn
bêjandinf. gçl.Elemek, kalburdan geçirmek; savurarak ayıklamak
bêjediş.Kelime, sözcük, lügat, terim
bêjenasîdiş.→ peyvnasî
bêjingdiş.Elek
bêjîer.Piç, gayrimeşru çocuk; soysuz kimse
bêjîngdiş.→ bêjok
bêjokdiş.Kalbur, iri taneli tahıl eleği
bêkarsf.İşsiz
bêkessf.Kimsesiz, yapayalnız, garip, sahipsiz
bêkêfsf.Keyifsiz, neşesiz, moralsiz, tadı tuzu olmayan
bêkêmasîsf. & zf.Kusursuz, eksiksiz, tam, mükemmel bir şekilde
bêkêmasîtîdiş.Kusursuzluk, eksiksizlik, kemal derecesi
bêkêrsf.İşe yaramaz, faydasız, yararsız; beceriksiz
bêmecacsf.→ şikber
bêmecalsf.Mecalsiz, takatsiz, iktidarsız, dermanı kalmamış
bêmecalîdiş.Mecalsizlik, dermansızlık, takatsizlik
bêmendsf.→ bêhiş
bêmerhemetsf.Merhametsiz, acımasız, insafsız, katı yürekli
bêmeyilsf.→ adil
bêmirwetsf. & er.→ namerd
bêmînaksf.Eşsiz, benzersiz
bêmkdiş.→ kezan
bêmûdiş.→ lêrî
bênamûssf.Namussuz, alçak, şerefsiz, haysiyetsiz
bênavbersf. & zf.Kesintisiz, sürekli, aralıksız; durmaksızın
bênavberîdiş.→ berdewamî
bênderdiş.Harman yeri, ekinlerin serilip dövüldüğü ve savrulduğu düzlük…
bênirxsf.Değersiz, kıymetsiz, ehemmiyetsiz
bênirxîdiş.Değersizlik, kıymetsizlik, itibarsızlık
bêomîdsf.→ bêhêvî
bêomîdîdiş.→ bêhêvîtî
bêpaqijsf.→ nepak
bêparsf.Hisseden mahrum kalmış, pay alamamış, nasipsiz
bêpayansf.→ bêsînor
bêpayanîdiş.→ bêsînorî
bêperesf. & zf.Parasız, ücretsiz; meteliksiz kimse
bêpergalîdiş.→ bêserûberî
bêpêlsf.→ mende
bêqîmetîdiş.→ bênirxî
bêrIdiş.Kürek (tahta veya demir kürek; kar veya toprak küreği)
bêrIIdiş.Sağım yeri, koyunların sağıldığı ağıl veya çevrili alan
bêrawestansf. & zf.Durmaksızın, aralıksız
bêrehmsf.Merhametsiz, acımasız, insafsız, katı yürekli
bêrehmîdiş.Merhametsizlik, acımasızlık, katılık
bêrengsf.Renksiz
bêrêzsf.Saygısız, nezaketsiz, hürmetsiz, kaba
bêrêzîdiş.Saygısızlık, hürmetsizlik, nezaketsizlik
bêrîdiş.Özlem, hasret
bêrîkirindiş. & f. gçl.Özlemek, hasret çekmek, burnunda tütmek
bêrîvandiş.Berivan, koyun sağan kadın/kız; süt sağmaya giden yaylacı hanım
bêrkdiş.→ hevrok
bêrmdiş.Gölet, göl
bêrûmetsf.Onursuz, haysiyetsiz, şerefsiz, gurursuz
bêrûnsf.→ kêmrûn
bêsebirsf.Sabırsız, aceleci, tahammülsüz
bêsebrîdiş.Sabırsızlık, tahammülsüzlük, acelecilik
bêsedayîdiş.→ bêdengî
bêserûbersf. & zf.Düzensiz, dağınık, nizamsız, intizamsız
bêserûberîdiş.Düzensizlik, karmaşa, dağınıklık, nizam yokluğu
bêsînorsf.Sınırsız, uçsuz bucaksız, hudutsuz
bêsînorîdiş.Sınırsızlık, engelsizlik, hudutsuz olma hâli
bêsûcsf.Suçsuz, masum
bêsûcîdiş.Masumiyet, suçsuzluk
bêsûdsf.→ bêfêde
bêşdiş.Haraç, vergi, rüsum
bêşerfetsf.→ bêar
bêşermsf.Utanmaz, haya duygusu olmayan, arsız
bêşermîdiş.Utanmazlık, hayasızlık, arlanmazlık
bêşîkdiş.Beşik (bebeklerin sallandığı yatak)
bêtahamulîdiş.→ bêsebrî
bêtamsf.Tatsız
bêtaqet manf. gçsz.→ çokvebûn
bêtawansf.→ bêguneh
bêtawanîdiş.→ bêgunehî
bêterehsf.→ bêreng
bêtewesulsf.→ nebawer
bêtêldiş. & sf.Telsiz, kablosuz iletişim cihazı; kablosuz
bêtirzf.Daha, daha çok, ziyade, daha fazla
bêtirssf. & zf.Korkusuz, cesur, yürekli, pervasızca
bêtirsîdiş.Korkusuzluk, cesaret, yılgısızlık
bêtirxaneyîdiş.→ dengdarî
bêvildiş.Burun; burun ucu, burun kemeri
bêwarsf.Yurtsuz, vatansız, evsiz barksız, yurdundan sürgün edilmiş
bêwatesf.Anlamsız, manasız
bêwelatsf.→ bêwar
bêwestansf. & zf.Yorulmaz; yorulmadan, durmaksızın
bêwextsf. & zf.Zamansız, vakitsiz, erkenden, beklenmedik anda
bêwijdansf.Vicdansız, insafsız, hak hukuk tanımaz
bêxemsf.Tasasız, kaygısız, vurdumduymaz, gamsız
bêxemîdiş.Tasasızlık, umursamazlık, vurdumduymazlık
bêxewsf.Uykusuz, uyuyamamış, gözüne uyku girmemiş
bêxewîdiş.Uykusuzluk, uykusuz kalma hâli
bêxêrsf.Hayırsız, bereketsiz, yararsız ve uğursuz
bêxudansf.→ bêxwedî
bêxwedîsf.Sahipsiz, kimsesiz, metruk, hamisiz
bêzarsf.Bizar, bıkkın, bezgin, usanmış, bıkmış usanmış
bêzarîdiş.Bıkkınlık, bezginlik, usanmışlık, can sıkıntısı
bêzimaner. & diş.→ dedik
bêzirarsf.Zararsız, tehlikesiz, masum, dokunmaz
bêziyansf.→ bêzirar

bi

bied.İle, vasıtasıyla
bi dest xistinf. gçl.Elde etmek, kazanmak
biaqilsf.Akıllı, aklı başında
biarmancsf.→ mebestdar
bibandorsf.Etkili, tesirli, nüfuzlu, çarpıcı
bibarsf.→ îstîfadedar
bibehrsf.→ nesibdar
bibersf.→ berhemdar
bibextsf.→ oxirxêr
bibiryarsf.Kararlı, azimli, tereddütsüz
bicihsf. & zf.Yerinde, uygun, tatbik edilmiş; tastamam
bicihanînf. gçl.→ bicih
bicihkirindiş. & f. gçl.Yerleştirme; yerleştirmek
bicîanînf. gçl.→ înfazkirin
bicîwarkirinf. gçl.→ îskankirin
biçeksf.Silahlı
biçûksf. & er.Küçük, ufak, minik
biçûkîdiş.→ piçûkahî
bidawîsf.→ dawî
bidawîbûnf. gçsz.→ dawî
bidestzf.→ bi dest xistin
bidestxistinf. gçl.→ bi dest xistin
biêşsf.Ağrılı, acılı, sancılı
bihaer. & sf.Fiyat, paha, eder, değer
bihagiranîdiş.→ enflasyon
bihardiş.Bahar, ilkbahar (mevsim)
biharîsf.İlkbahara ait, baharlık, ilkbahar mevsiminde olan
bihavênsf.→ mayedar
bihayîdiş.Pahalılık, yüksek değer, kıymetlilik
bihemilsf.Gebe, hamile, yüklü (kadın veya dişi canlı)
bihevrazf.→ pêkve
bihêzsf.Güçlü, kuvvetli
bihêzîdiş.→ hêzdarî
bihîstinf. gçl.Duymak, işitmek, haber almak, hissetmek
bihîstiyarsf. & er. & diş.Duyarlı, hassas, hisli, çabuk etkilenen
bihîstiyarîdiş.Duyarlık, hassasiyet, hissetme kabiliyeti
bihîstokdiş.→ îstgeh
bihorer.→ bor II
bihurdiş.→ dirb
bihurîsf.→ rabirdû
bihurtinf. gçsz.Geçmek, akıp gitmek, geride kalmak (zaman, yol, ömür)
bihuştdiş.Cennet, firdevs, uçmak
biîsrarsf.→ biryardar
bijangdiş.Kirpik
bijardiş.→ aşêf
bijaresf.Seçkin, seçilmiş, gözde, değerli, elit, müntahap
bijartinf. gçl.Seçmek, ayıklamak, tercih etmek, eleyip ayırmak
bijartîsf.Seçilmiş, seçme, ayıklanmış, muteber
bijîşker. & diş.Hekim, tabip, doktor
bijîşkîdiş.Tıp ilmi, hekimlik mesleği
bikaranbarsf.→ bikarhatî
bikaranîndiş.Kullanım, tatbik, istimal; işletme
bikarhatîsf.Kullanışlı, elverişli, pratik, fonksiyonel
bikarhênerer. & diş.Kullanıcı…
bikêrhatinîdiş.→ kêrhatîtî
bikurîdiş.→ qîztî
bilabağ.-sin/-sinler (emir kipi eki)
bilandinzf. & diş.→ dubare
bilaşzf. & sf.→ belaş
bilbiler.Bülbül (güzel sesli ötücü kuş; Luscinia megarhynchos)
bilbilîkdiş.Gözbebeği
bilebilünl.→ çeleçel
bilezzf. & sf.Hızlı, çabuk, tez, acele, süratle
bilêtdiş.Bilet
bilêvsf.Söylenen, dile getirilen (bi lêv
bilêvkirindiş. & f. gçl.Telaffuz etmek, söylemek, seslendirmek, dile getirmek
bilêvkirinîdiş.Telaffuz, söyleyiş tarzı, artikülasyon
bilindsf.Yüksek, yüce, ulu
bilindahîdiş.Yücelik, ululuk, alilik, manevi yükseklik; yükseklik, irtifa…
bilindbûnf. gçsz. & diş.Yükselmek, yukarı çıkmak, yücelmek, şahlanmak
bilindkirinf. gçl.→ bilind
bilindwersf.Yüksekten uçan, azametli, mağrur, boyun eğmez kimse
bilîed.→ ji
bilûrdiş.Kaval, çoban kavalı (tahta veya metal nefesli çalgı)
bilûrbêjer.→ bilûrvan
bilûrvaner.Kavalcı, kaval çalan kimse, geleneksel nefesli çalgı icracısı
bimalsf.→ jindar
bimanesf.→ watedar
bimbardiş.Bumbar dolması, mumbar…
bimbareksf.Mübarek, kutlu, bereketli, feyizli
bimireksf.→ mubarek
biner. & ed.Alt, dip, alt taraf; zemin, taban, kök
binadiş.→ bîna
binardiş.Etek (dağ eteği), yamaç, dağın ovaya kavuştuğu alt kısım
binatarzf.→ pêda
binatekediş.→ nasname
binavsf.Adlı, ... adında (binavê X
binavkirindiş. & f. gçl.Adlandırmak, isimlendirmek, unvan vermek
binavûdengsf.Ünlü, meşhur, tanınmış, namdar
binavûdengîdiş.Ün, şöhret, nam, tanınmışlık mertebesi
binbextsf.Bahtsız, talihsiz, şanssız, kısmetsiz
binbîrdiş.Bilinçaltı, şuur altı, bilinç dışı zihin tabakası
bincilîdiş.İç çamaşırı, tene giyilen alt giysi
binçavsf.Gözaltında, gözetim altında
binçavîdiş.Gözaltı, emniyet nezaretinde tutulma durumu
binçavkirindiş.Gözaltına alma, yakalama, tevkif etme
binçenger.Koltuk altı
bindestsf.Bağımlı, sömürge, boyunduruk altında olan, esir
bindestgehdiş.→ kolonî
bindestîdiş.Tutsaklık, boyunduruk altında yaşama, sömürge ve bağımlılık…
binediş.→ binemal
bineçeher.→ hûs
binedîker. & diş.→ niştecî
binefşdiş.Menekşe
binefşîsf.Mor, menekşe rengi; koyu eflatun
binemaldiş.Aile, hanedan, sülale, köklü ocak, soy sop
binemaledarsf.→ dûndar
binerdkdiş.→ kartol
binesazîdiş.Altyapı
binesebsf.→ qismetdar
bingehdiş.Temel, taban, esas, dayanak noktası, kaide, üs
bingehînsf.Temel, esas, köklü, asli, vazgeçilmez
binhembaner. & diş.→ paşlandik
binhişer.Bilinçaltı, şuuraltı; bilincin farkında olmadığı fakat…
binîdiş.Dip, en alt kısım, derinlik, taban
binîgarsf.→ nîgardar
binkediş.→ bingeh
binkedanediş.Veritabanı
binketinf. gçsz. & diş.Yenilmek, hezimete uğramak, mağlup olmak, kaybetmek
binketîsf. & er. & diş.Yenik, mağlup, hezimete uğramış kimse
binmaldiş.Köklü aile, hanedan, ocak, soy sop, asil sülale
binpêzf.Ayak altında
binpêkerer. & diş. & sf.İhlalci, hak çiğneyen, yasa tanımaz kimse
binpêkirindiş. & f. gçl.İhlal etmek, çiğnemek, hiçe saymak (kural, yasa, hak)
binxetdiş.Hat altı, demiryolunun güneyinde kalan bölge
bipêşzf.→ bipêşketin
bipêşketinf. gçsz. & diş.İlerlemek, gelişmek, terakki etmek, boy atmak
bipêşketîsf.→ pêşketî
biraer.Erkek kardeş, karındaş, birader
birajindiş.→ bira
birastîzf.→ rastî
biraştinf. gçl.Kızartmak, közlemek, ızgara yapmak
biraştîsf. & er.Kızartılmış, közlenmiş, kebap edilmiş et/sebze
biratîdiş.Kardeşlik, uhuvvet, dostluk ve dayanışma bağı
birazîer. & diş.Kardeş çocuğu, yeğen (özellikle erkek kardeşin oğlu veya kızı)
bircdiş.Burç, hisar kulesi, kale kulesi
bircikdiş.→ birû
birçîsf.Aç, karnı acıkmış; doyumsuz
birçîbûndiş.→ birçî
birçîtîdiş.→ nêz
birekdiş.→ hevring
birêketinf. gçsz.→ oxirbûn
birêkirinf. gçl.→ oxirkirin
birêkûpêksf. & zf.Düzenli, tertipli, intizamlı, muntazam, derli toplu
birêkûpêkîdiş.Düzen, tertip, intizam, nizamlı olma hâli
birêvezf.Yolunda, düzenli biçimde (bi rê ve
birêveberer. & diş.Yönetici, idareci, müdür, amir, direktör
birêveberîdiş.Yönetim, idare, müdüriyet; yönetim kurulu/heyeti
birêvebirindiş. & f. gçl.Yönetmek, idare etmek, sevk ve idare etmek, yürütmek
birêxistindiş. & f. gçl.Örgütlemek, teşkilatlandırmak, organize etmek
birêzsf.Sayın, saygıdeğer (hitapta)
birinf. gçl.Götürmek, taşımak
birincdiş.Pirinç, çeltik (Oryza sativa)
biriqandinf. gçl.Parlatmak, ışıldatmak, cilalamak, aydınlatmak
biriqînf. gçsz.Parlamak, parıldamak, ışıldamak, ışık saçmak
biriqoksf.Parlak, ışıldayan, pırıl pırıl, ışıltılı
birînIf. gçl.Kesmek, biçmek, doğramak; budamak
birînIIdiş.Yara, bere, cerahat, çıban; yürek yarası, keder
birîndarsf. & er. & diş.Yaralı; yaralı kimse
birîndarîdiş.Yaralılık hâli, yara almış olma durumu, cerahat
birînkarîdiş.→ emeliyat
birjankdiş.→ arûnk
birkdiş.Havuz, su birikintisi, sarnıç, küçük gölet
birûdiş.Kaş (gözlerin üzerindeki kıl kemeri)
birûmetsf.Onurlu, haysiyetli, saygın, şerefli, vakur
birûskdiş.Şimşek, yıldırım
birûskînf. gçsz.→ biriqîn
biryardiş.Karar, hüküm, ilam, kararlaştırma
biryara dadgehêdiş.Mahkeme kararı, hüküm, ilam
biryardandiş. & f. gçl.Karar verme, kararlaştırma, hüküm kurma
biryardarsf.Kararlı, azimli, taviz vermez, sebatkâr
biryardarîdiş.Kararlılık, azim, sebat, irade kuvveti
biryardêrer. & diş. & sf.Karar verici, hüküm makamında bulunan yetkili merci
biryarnamediş.Kararname, resmi karar metni, hükümet tüzüğü
biskdiş.Zülüf, perçem
bistaner.Kadın memesi, süt memesi (emziren kadının göğsü)
bistesf.→ misoger
bistekdiş.Lahza, an, saniye, bir lahzacık vakit, kısa süre
bişaftinf. gçl. & diş.→ pişaftin
bişavtinf. gçl. & diş.→ pişaftin
bişiksf.→ gumandar
bişirînf. gçsz.Tebessüm etmek, gülümsemek, hafifçe yüzü gülmek
bişkivdiş.→ kulîlk
bişkojdiş.Düğme (giysi düğmesi)
biumîdsf.→ umîdewar
bivênevêzf.İster istemez, mecburen, çaresiz, ne olursa olsun
bivirer.Balta, nacak, teber
bivînsf.→ îradî
biwêjdiş.Deyim, tabir; kalıplaşmış ve genellikle mecaz anlam taşıyan söz…
bixêrsf. & ünl.Hayırlı, kutlu, bereketli, uğurlu
bixêrhatindiş.Hoş geldin deme, hoş sefa, buyur etme; sefa geldin karşılama…
bixurdiş.Buhur, tütsü (yakıldığında güzel koku veren reçine veya ot)
bixwebersf.Otomatik, kendiliğinden işleyen
biyanîsf. & er.Yabancı, ecnebi, dışarıdan gelen kimse
biyanîstandiş.Gurbet, yabancı memleket, el kapısı, yabancı eller
biyanîtîdiş.Yabancılık, gariplik, bir yere ait olmama duygusu
biyocorbicorîdiş.Biyoçeşitlilik; bir ekosistemdeki veya yeryüzündeki canlı…
bizarsf.→ ducanî
bizavdiş.Çaba, gayret, teşebbüs, cehit
bizavkarer. & diş. & sf.Aktivist, eylemci, toplum için aktif çalışan kişi
bizdiyanf. gçsz.Ürkmek, korkup kaçışmak, dehşetle dağılmak…
biziftinf. gçsz.→ livîn
bizindiş.Keçi (Capra hircus)
bizinvaner.Keçici, keçi sürüsü güden çoban
bizirer.Tohum, çekirdek, ekimlik dane
bizmarer.Çivi, mıh
bizoter.Köz, korlaşmış ateş parçası, sönmemiş ateş kömürü
bizrikdiş.→ pizik

bî

bîdiş.Dul kadın, eşi vefat etmiş kimse
bîberer.Biber (sebze ve baharat)
bîbîkdiş.Gözbebeği
bîhdiş.Ayva (Cydonia oblonga)
bîhndiş.→ bêhn
bîjîsf. & er. & diş.→ pîç
bîlokdiş.→ lûbiye
bîmediş.Sigorta, teminat, güvence
bînadiş.Bina, yapı, konut, tesis
bînahîdiş.Görme yetisi, basiret, göz nuru, ışık, aydınlık
bînasazer. & diş.Mimar, bina ve yapı tasarımcısı
bînasazîdiş.Mimarlık, mimari sanat, bina inşa etme sanatı ve bilimi
bîrIdiş.Hafıza, bellek, zihin, akıl, hatır
bîrIIdiş.Su kuyusu, kuyu, çukur
bîranîndiş. & f. gçl.Anma, hatıra, anı, yâd etme; hatırat
bîrbiçavsf. & er. & diş.→ azwer
bîrbirîdiş.→ çarepêşbînî
bîrdankdiş.→ bîrgeh
bîrdozdiş.İdeoloji
bîrdozîdiş.İdeoloji, fikir sistemi, doktrin
bîrewarsf. & er. & diş.Bilinçli, şuurlu, aydın, uyanık kimse
bîrewarîdiş.Bilinç, şuur, farkındalık, aydınlık idrak
bîrgehdiş.Bellek, hafıza (bilgisayarda RAM veya kalıcı depolama alanı)
bîrhatinf. gçsz. & diş.Hatırlama, akla gelme, anımsama
bîrkarer. & diş.Matematikçi, matematik uzmanı veya bilgini
bîrkarîdiş.Matematik, hesap bilimi, riyaziye
bîrmendsf. & er. & diş.→ bîrwer
bîrtûjsf.Keskin zekâlı, cin fikirli, zihni açık, ferasetli
bîrtûjîdiş.Keskin zekâlılık, zekâ kıvraklığı, feraset
bîrûbawerîdiş.→ manewiyat
bîrwersf. & er. & diş.Düşünür, mütefekkir, aydın bilge kimse
bîrwerîdiş.Tefekkür, derin düşünce, felsefi kavrayış
bîstsayıYirmi (20 sayısı)
bîşediş.→ kol II
bîvaçeldiş.Örümcek

bo

boed.İçin
boçikdiş.Kuyruk…
bomaweyîsf.→ irsî
bombdiş.Bomba (patlayıcı silah)
bombebarandiş.Bombardıman
bonf. gçsz.→ bûn
bonediş.Vesile, münasebet, bahane, fırsat
boqiler.→ paq
borIsf. & er.Boz renkli at, kır at; boz, kurşuni renk
borIIer.Geçit, boğaz, dar dağ geçidi
borIIIdiş.Nadasa bırakılmış tarla, ekilmemiş boş arazi
borîcediş.Su borusu, küçük boru, künk, tahliye borusu
borînf. gçsz.Geçmek, akıp gitmek; geride kalmak (zaman, yol, kervan)
bostdiş.Karış…
bostaner.Bostan, sebze bağı, kavun-karpuz tarlası
bostanvaner.Bostancı, kavun, karpuz ve sebze tarlası sahibi/yetiştiricisi
bostanvanîdiş.Bostancılık, sebze ve bostan yetiştiriciliği mesleği
boşsf.Bol, gür, bereketli, çok sayıda, taşkın
boşeer.→ dome
boxer.Damızlık boğa, iri boğa
boxçediş.Bohça (içine çamaşır veya elbise sarılan dört köşe kumaş örtü)
boyaxdiş.Boya, renklendirici madde, cila
boyaxkerer.Boyacı, boya ustası
boyaxkirindiş. & f. gçl.Boyamak, boya sürmek, cilalamak
bozsf.Kır, boz renk (özellikle at, katır ve koyun donu için)
bozker.→ ramûsan

br

Brîtanyadiş.Britanya, Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı

bu

budçediş.Bütçe (devlet, kurum veya aile bütçesi)
buhaer. & sf.→ biha
buhadarîdiş.→ ezîzî
buhardiş.→ bihar
buhêrkdiş.→ şevbuhêrk
buhurînf. gçsz.→ derbas
buhurtinf. gçsz.→ bihurtin
burçakdiş.→ kizin
burxîer.→ mikare
buxtandiş.İftira, asılsız suçlama, kara çalma
buxtankarsf. & er.→ îftirakar
buxtankarîdiş.→ îftirakarî

bû

bûkdiş.Gelin (evlenen kadın)
bûkelediş.→ bûkik
bûkikdiş.Oyuncak bebek, gelin kuklası, bez bebek
bûmer.→ kund
bûnf. gçsz.Olmak, vuku bulmak, meydana gelmek, gerçekleşmek
bûnewerdiş.Varlık, mevcudat, kâinattaki canlı veya cansız nesne
bûraer.Kayınbirader, kayınço (evli erkeğe göre karısının erkek kardeşi)
bûrokrasîdiş.(rêveberî & siyaset) Bürokrasi; kamu yönetimindeki memurlar…
bûsater.Elbise, kılık kıyafet, giyim kuşam
bûyerdiş.Olay, vaka, hadise, vukuat, macera

bw

bwardiş.→ qesem